Досан батыр
Досан Тәжіұлы (1835, Маңғыстаудағы Бозашы түбегінің Жиделі деген жері (қазіргі Маңғыстау ауданы, Қызан ауылы) – 1876, Форт-Шевченко қаласы) — Байұлы тайпасы, Адай руының бөлімінен шыққан халық батыры, Адай көтерілісінің басшыларының бірі.
Досан Тәжіұлы 1868 жылғы «Уақытша ережесін» әділетсіздік деп бағалап, халықты көтеріліске шығуға үндейді. Онымен бірге Иса Тіленбайұлы, Алғи Жәлімбетұлы, , , , халықты көтеріліске бастап шығады. Досан бастаған 400 сарбаз деген жерде Маңғыстау приставы подполковник Николай Рукиннің жазалаушы отрядын тас-талқан етіп жеңеді. 1870 жылы сәуірде Досан сарбаздары Александр фортын қоршап алып, ондағы армян базарын талқандады, саудагерлер мен өндіріс иелерін тұтқындады, Николаевск станицасын өртеп, армян слободкасы мен маяктарды қиратты. Кавказдан жіберілген жазалаушы отрядпен Досан сарбаздары кескілескен шайқас жүргізе отырып, Хиуа хандығына өтіп кетеді. 1873 жылы Хиуа хандығын бағындыруға жіберілген Ресей әскерлеріне Қоңырат, , аймағында Досан тұтқиылдан шабуыл жасауды ұйымдастырып отырған. 1873 жылдың күзінде Досан жасағы Үстіртке қоныс аударды. 1874 жылы Ресей үкіметінің Аничкин бастаған іздеуші жасағы Сам құмында отырған Досан ауылын қапыда қоршап алып, жаралы Досан батырды қолға түсіреді. Досан Тәжіұлы Форт түрмесінде 2 жылдан кейін қаза тапты. Досан батырдың сүйегін туған жері Бозашыға Жанғабыл (халық ақыны Сәттіғұл Жанғабылұлының әкесі) бастаған бір топ азаматтар жеткізген. Мүрдесі сондағы Қаратөбе зиратына қойылған. Досан батырдың ерлігін , , Қашаған, Қалнияз, Сәттіғұл ақындар жырға қосқан.
Тағы қараңыз
Дереккөздер
- Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997
- «Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007
- «Қазақ әдебиеті» энциклопедиясы, Алматы, 2001
| Бұл мақалада еш сурет жоқ. Мақаланы жетілдіру үшін қажетті суретті енгізіп көмек беріңіз. Суретті қосқаннан кейін бұл үлгіні мақаладан аластаңыз.
|
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Досан батыр туралы ақпарат, Досан батыр дегеніміз не? Досан батыр сөзі нені білдіреді?
Dosan Tәzhiuly 1835 Mangystaudagy Bozashy tүbeginin Zhideli degen zheri kazirgi Mangystau audany Қyzan auyly 1876 Fort Shevchenko kalasy Bajuly tajpasy Adaj ruynyn boliminen shykkan halyk batyry Adaj koterilisinin basshylarynyn biri Dosan Tәzhiuly 1868 zhylgy Uakytsha erezhesin әdiletsizdik dep bagalap halykty koteriliske shyguga үndejdi Onymen birge Isa Tilenbajuly Algi Zhәlimbetuly halykty koteriliske bastap shygady Dosan bastagan 400 sarbaz degen zherde Mangystau pristavy podpolkovnik Nikolaj Rukinnin zhazalaushy otryadyn tas talkan etip zhenedi 1870 zhyly sәuirde Dosan sarbazdary Aleksandr fortyn korshap alyp ondagy armyan bazaryn talkandady saudagerler men ondiris ielerin tutkyndady Nikolaevsk stanicasyn ortep armyan slobodkasy men mayaktardy kiratty Kavkazdan zhiberilgen zhazalaushy otryadpen Dosan sarbazdary keskilesken shajkas zhүrgize otyryp Hiua handygyna otip ketedi 1873 zhyly Hiua handygyn bagyndyruga zhiberilgen Resej әskerlerine Қonyrat ajmagynda Dosan tutkiyldan shabuyl zhasaudy ujymdastyryp otyrgan 1873 zhyldyn kүzinde Dosan zhasagy Үstirtke konys audardy 1874 zhyly Resej үkimetinin Anichkin bastagan izdeushi zhasagy Sam kumynda otyrgan Dosan auylyn kapyda korshap alyp zharaly Dosan batyrdy kolga tүsiredi Dosan Tәzhiuly Fort tүrmesinde 2 zhyldan kejin kaza tapty Dosan batyrdyn sүjegin tugan zheri Bozashyga Zhangabyl halyk akyny Sәttigul Zhangabylulynyn әkesi bastagan bir top azamattar zhetkizgen Mүrdesi sondagy Қaratobe ziratyna kojylgan Dosan batyrdyn erligin Қashagan Қalniyaz Sәttigul akyndar zhyrga koskan Tagy karanyzDosan batyrDerekkozderMangystau enciklopediyasy Almaty 1997 Mangystau enciklopediyasyna Kompyuterlik baspa ortalygy 2007 Қazak әdebieti enciklopediyasy Almaty 2001Bul makalada esh suret zhok Makalany zhetildiru үshin kazhetti suretti engizip komek beriniz Suretti koskannan kejin bul үlgini makaladan alastanyz Suretti mynnan tabuga bolady osy makalanyn takyrybyna bajlanysty suret Ortak korda tabyluy mүmkin makalanyn ozge til uikilerindegi nuskalaryn karap koriniz oziniz zhasagan suretti zhүkteniz avtorlyk kukykpen korgalgan suret kospanyz
