Әмір Темір жорықтары
Әмір Темір жорықтары - Әмір Темірдің Алдыңғы (Батыс) Азияны жаулап алу үшін үш жылдық (1386 - 1389), бес жылдық (1392 - 1397), және жеті жылдық (1399 - 1405) жасаған жорықтары.
Ол алдымен Иранды бағындырудан бастады. 1381 жылы күрттердің орталығы Гератты оңай басып алып, одан әрі Иранның солтүстік - шығысындағы Хорасан аймағына аттанады. Бұл жерде өзара билікке таласып жатқан Әли Бек, Әли Муайад, Әмір Уәли айтарлықтай қарсылық көрсете алмайды. Әли Бек пен Әли Муайад өз еріктерімен Темірге жеңілгендіктерін мойындайды. 1385 жылы Әмір Темір Шығысқа - Эльбурза және Гилтана таулы аймағына қарай кенеттен бұрылып, жолында кездескен барлық қалаларды бағындырады. Осылайша ол Мазендеранға жетіп, оның барлық қалалары мен астанасы Астарабатты күйретеді. Әмір Уәли Әзірбайжан жеріне қашады. Бұл жорықтан соң Әмір Темір Самарқанға оралады. Парсылар елін бағындыруға Әмір Темір 1392 жылы тағы да келеді. Мазандеран жері арқылы өтіп, ол әлі де бағындырылмаған қалаларды алады. 1393 жылы Күрдістан мен Луристанды бағындырады. Темір барлық қалаларды бағындыра отырып Иранның солтүстігіндегі Түркия мен Сирияға қақпа қызметін атқаратын Диярбақырға жетеді. Осы жерде қаласын жаулап алу арқылы Сирия мен Египетке қарсы соғыс жариялайды. Бірақ Әмір Темір осы жерден Самарқанға қайтып кетеді. Алдыңғы Азияны жаулауды аяқтауға Темір 1399 жылы қайта оралады. Мұнда ол кезде екі мықты мемлекет: мәмлүктер және Осман империясы үстемдік құрған болатын. Әмір Темір жорықты алдымен Сирияға жасауды ұйғарады. 1400 жылы қазан айында Сирияға еніп, қалаларды бірінен соң бірін бағындырады. 1400 жылы желтоқсанда Сирия астанасы Дамаск қаласын қоршайды. Бірнеше күнгі шайқастан кейін қала әмірі Фараж әскерімен қаланы тастап, Египетке қашып кетеді. 43 күндік қоршаудан кейін Дамаск қаласы берілуге мәжбүр болады. Әмір Темір қала халқын тонауға ұшыратып, отқа орайды. Бұдан кейін Темір Сирияның бағынбаған басқа қалаларын бағындырып, одан әрі Месопотамияға кетеді.
Дереккөздер
- Алтын Орда: Қазақ хандығы (I бөлім). Қазақстан балалар энциклопедиясы / Т. Жұмаханов, Б. Жұматаев, Т. Шаңбай. - Алматы: "Аруна" баспасы, 2007. - 224 бет, илл. ISBN 9965-26-042-7
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Әмір Темір жорықтары туралы ақпарат, Әмір Темір жорықтары дегеніміз не? Әмір Темір жорықтары сөзі нені білдіреді?
Әmir Temir zhoryktary Әmir Temirdin Aldyngy Batys Aziyany zhaulap alu үshin үsh zhyldyk 1386 1389 bes zhyldyk 1392 1397 zhәne zheti zhyldyk 1399 1405 zhasagan zhoryktary Әmir Temirdin zhorygy kezindegi shajkas Ol aldymen Irandy bagyndyrudan bastady 1381 zhyly kүrtterdin ortalygy Geratty onaj basyp alyp odan әri Irannyn soltүstik shygysyndagy Horasan ajmagyna attanady Bul zherde ozara bilikke talasyp zhatkan Әli Bek Әli Muajad Әmir Uәli ajtarlyktaj karsylyk korsete almajdy Әli Bek pen Әli Muajad oz erikterimen Temirge zhenilgendikterin mojyndajdy 1385 zhyly Әmir Temir Shygyska Elburza zhәne Giltana tauly ajmagyna karaj kenetten burylyp zholynda kezdesken barlyk kalalardy bagyndyrady Osylajsha ol Mazenderanga zhetip onyn barlyk kalalary men astanasy Astarabatty kүjretedi Әmir Uәli Әzirbajzhan zherine kashady Bul zhoryktan son Әmir Temir Samarkanga oralady Parsylar elin bagyndyruga Әmir Temir 1392 zhyly tagy da keledi Mazanderan zheri arkyly otip ol әli de bagyndyrylmagan kalalardy alady 1393 zhyly Kүrdistan men Luristandy bagyndyrady Temir barlyk kalalardy bagyndyra otyryp Irannyn soltүstigindegi Tүrkiya men Siriyaga kakpa kyzmetin atkaratyn Diyarbakyrga zhetedi Osy zherde kalasyn zhaulap alu arkyly Siriya men Egipetke karsy sogys zhariyalajdy Birak Әmir Temir osy zherden Samarkanga kajtyp ketedi Aldyngy Aziyany zhaulaudy ayaktauga Temir 1399 zhyly kajta oralady Munda ol kezde eki mykty memleket mәmlүkter zhәne Osman imperiyasy үstemdik kurgan bolatyn Әmir Temir zhorykty aldymen Siriyaga zhasaudy ujgarady 1400 zhyly kazan ajynda Siriyaga enip kalalardy birinen son birin bagyndyrady 1400 zhyly zheltoksanda Siriya astanasy Damask kalasyn korshajdy Birneshe kүngi shajkastan kejin kala әmiri Farazh әskerimen kalany tastap Egipetke kashyp ketedi 43 kүndik korshaudan kejin Damask kalasy beriluge mәzhbүr bolady Әmir Temir kala halkyn tonauga ushyratyp otka orajdy Budan kejin Temir Siriyanyn bagynbagan baska kalalaryn bagyndyryp odan әri Mesopotamiyaga ketedi DerekkozderAltyn Orda Қazak handygy I bolim Қazakstan balalar enciklopediyasy T Zhumahanov B Zhumataev T Shanbaj Almaty Aruna baspasy 2007 224 bet ill ISBN 9965 26 042 7
