Қазақ филармониясы
Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық филармониясы — Алматы қаласындағы концерттік-сахналық мәдени мекеме. Ол 1935 жылғы 14 қаңтарда Қазақ КСР Халық Комиссарлары Кеңесінің Қаулысына сәйкес құрылған. Бастапқыда қазақ музыкатанушысы, академик Ахмет Жұбанов өлкелік көркемдік-концерттік ұйым ретінде ұйымдастырған. 1938 жылы мекемеге жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың есімі берілген.
| Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық филармониясы | |
| Қазақ мемелекеттік академиялық филармониясы | |
| Ұйым түрі: | филармония |
|---|---|
| Басшылары | |
| Директор | Ақан Жылқышыбайұлы Абдуалиев |
| Алматы қаласы, Қалдаяқов көшесі, 35 | |
Тарихы мен құрылымы
Алғашында филармония құрамына 14 музыканттан құралған домбырашылар ансамблі, кейін халық аспаптар оркестрі (1944 жылдан бастап Құрманғазы Сағырбайұлының есімі берілді), Ұлттық хор (1939 жылы Мемлекеттік хор капелласы болып қайта құрылған), Б. Лебедев құрған ішекті аспаптар квартеті, "Жетісу" қазақ-орыс ән-би ансамблі кірді.
Филармонияның дамуына Дина Нұрпейісова, Әміре Қашаубаев, Жаппас Қаламбаев, Мәлік Жаппасбаев, Жүсіпбек Елебеков, Қосымжан Бабақов, Манарбек Ержанов, Жамал Омарова, Шара Жиенқұлова, Нұрсұлу Тапалова, Бибігүл Төлегенова, Нұрғали Нүсіпжанов сынды өнер адамдары үлес қосқан.
1970-1980 жылдары Қазақ филармониясының сахнасында Гүлжәмилә Қадырбекова, Жәния Әубәкірова, Айман Мұсақожаева, Гаухар Мырзабекова, Ғалия Молдакәрімова және т. б. өнер көрсеткен.
Мемлекеттік хор капелласы 1935 жылы филармонияның құрамына кірді, ол алғашында композитор Дмитрий Мацуцин бастаған шағын аралас хорды ұсынды, ал 1936 жылы Мәскеуде хор қазақ өнерінің онкүндігін сәтті аяқтады. 1939 жылы ақпанда Қазақ КСР Үкіметінің қаулысымен филармония хоры Мемлекеттік хор капелласына айналды.
Т.Әбдірашев атындағы ҚР Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі 1938 жылы құрылған, 1958 жылдан бастап филармонияға мүше болып, мыңдаған адамдарды симфониялық музыканың жанды үнімен, оның ең жоғарғы формаларымен таныстыра бастады. 1939 жылы М.М. Иванов-Соколовский мен Л. М. Шаргородский басқарған симфониялық оркестр ұйымдастырылды.
1982 жылы Қазақстан және КСРО халық әртісі, Мемлекеттік сыйлық лауреаты, Халық қаһарманы, күйші-сазгер, дирижер Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев бастама жасаған «Отырар сазы» фольклорлық-этнографиялық оркестрі құрылды. 1999 жылы оркестрге Н.Тілендиевтің есімі беріліп, 2000 жылы "академия" деген мәртебе алды.
Ішекті аспаптар квартетінің алғашқы құрамы 1988 жылы Ахмет Жұбанов атындағы республикалық музыка мектебінде құрылған. 1995 жылы белсенді конкурстық және концерттік қызметінің арқасында квартет мемлекеттік мәртебеге ие болды.
1990 жылы 21 қыркүйек күні Қанат Ахметовтың жетекшілігімен Қазақстан Республикасының Мемлекеттік үрмелі аспаптар оркестрі құрылды.
Үрмелі аспаптар квинтеті Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, халықаралық конкурстардың лауреаты, В.А.Моцарт атындағы Европалық музыка академиясының түлегі, кларнетші Жанат Ермановтың басшылығымен 1997 жылы құрылды. Ұжымның табысты концерттік қызметі өте жоғары бағаланып, квинтет 2004 жылы Жамбыл атындағы Қазақ Мемлекеттік филармониясының құрамына алынды.
Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен филармония ішінен 2024 жылы қаңтар айында тұңғыш рет Мемлекеттік классикалық гитаристер квинтеті құрылды.
2023 жылғы 6 желтоқсан Қазақстан Республикасы Үкіметінің №1085 қаулысына сәйкес Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы «Академия» мәртебесіне ие болды. Қазіргі уақытта филармонияның құрамында 7 ұжым және жеке солисттер бар:
- Н. Тілендиев атындағы Академиялық фольклорлы-этнографиялық «Отырар сазы» оркестрі;
- Б. Байқадамов атындағы Мемлекеттік хор капелласы;
- Т. Әбдірашев атындағы ҚР Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі;
- Қазақстан Республикасының Мемлекеттік үрмелі аспаптар оркестрі;
- Мемлекеттік қарағайлы үрмелі аспаптар квинтеті;
- Ғ. Жұбанова атындағы Мемлекеттік ішекті аспаптар квартеті;
- Мемлекеттік классикалық гитаристтер квинтеті.
Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық филармониясы жыл сайын “Өнеріміз саған - Қазақстан” Республикалық фестивальін, Ә.Қашаубаев атындағы Республикалық дәстүрлі ән орындаушыларының конкурсын, Н. Тілендиев атындағы Республикалық дирижерлер конкурсын, Үрмелі аспаптарға арналған Халықаралық академия, "Гүл Алматы - Flower city" балалар мен жасөспірімдер хорларының фестиваль-концертін, Жылдық абонементтік және балаларға арналған абонементтік концерттер топтамасын, ұлттық және симфониялық музкалық концерттер, дәрістер мен басқа да іс-шараларды өткізіп келеді.
Филармония ғимараты
Филармония ғимаратын 1933-1936 жылдары Ленинград сәулетшілері Д. Фомин, Е. Цейтлин, дизайнер В. Райлян мәдениет сарайы ретінде салған. Жобаға суретшілер Е. Сидоркин мен О. Мантис қатысты. Осы уақытқа дейін сыртқы дизайннан Иван Вахектің екі арыстан маскароны тұр. 1967 жылы Спорт сарайының құрылысына дейін ғимарат республикадағы ең үлкен концерт алаңы болды.
Ұлы Отан соғысы жылдарында Кеңес үкіметінің жетекші киностудияларын біріктірген Орталық Біріккен киностудия (ОБКС) орналасқан, онда көрнекті кинематографистер С. Эйзенштейн, ағайынды Васильевтер, Н. Черкасов, Б. Бабочкин, М. Бернес, И. Пырьев, М. Жаров, Г. Козинцев, В. Марецкая және басқалар жұмыс істеді. Сонымен қатар "Екі жауынгер", "Иван Грозный" фильмдері түсірілген.
1983-1985 жылдары сәулетшілер Ю.Ратушный, Т. Ералиев, о. Балықбаев, конструктор ж. Сыздықовтың жобасы бойынша қайта құру жүргізілді, содан кейін мұнда "Қазақконцерт"орналастырылды. Қазақ музыкасының негізін қалаушылардың портреттік галереясымен безендірілген көрермендер залы айрықша акустикамен ерекшеленеді.
2018 жылы ғимарат Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік академиядық филармониясына берілді.
Сәулет
Ғимарат "жеңілдетілген классиканың" стильдік сипаттамаларында салынған ХХ ғасырдың 30-жылдарындағы сәулет ескерткіші. Театр ғимараты классицизмнен функционализмге өтпелі тенденцияларда салынған. Стилобаттағы үш қабатты, тікбұрышты ғимарат көлемі батысқа қарай негізгі қасбетке бағытталған. Сәулет ескерткішінің орталық осьінде орналасқан негізгі кіреберіс стильдендірілген Портико түріндегі терең лоджиялармен ерекшеленеді. Ғимараттың педименті қазақ музыкалық фольклоры тақырыбына арналған бедерлі панномен безендірілген. Құрылымның іргетасы қоқыс, қабырғалары кірпішпен толтырылған темірбетон қаңқасы. Ғимараттың жоспарлау жүйесі — бөлменің орталық осьі бойынша дәйекті орналасқан.
Ескерткіш мәртебесі
1984 жылы 26 қаңтарда Алматы қалалық халық депутаттары Кеңесінің атқару комитетінің "жергілікті маңызы бар Алматы тарихы мен мәдениетінің ескерткіштері туралы" № 2/35 шешімі қабылданды, онда Қазақконцерт ғимараты көрсетілген. Шешіммен күзет міндеттемесін ресімдеу және ескерткіштерді қалпына келтіру жобаларын әзірлеу көзделген.
2010 жылғы 10 қарашада Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің жаңа мемлекеттік тізімі бекітілді, онымен бір мезгілде осы мәселе бойынша барлық алдыңғы шешімдердің күші жойылды деп танылды. Бұл қаулыда филармония ғимаратының жергілікті маңызы бар ескерткіш мәртебесі сақталды. Күзет аймақтарының шекаралары 2014 жылы бекітілді.
Дереккөздер
- Басшылық
- Филормония туралы.
- “Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998, ISBN 5-89800-123-9
- Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
- «Алматы қаласының тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау аймақтарының, құрылыс салуды реттеу аймақтары мен қорғалатын табиғат ландшафты аймақтарының шекараларын бекіту туралы» Алматы қаласы мәслихатының V сайланған XXXI сессиясының 2014 жылғы 10 қыркүйектегі № 261 шешімі.
Сілтемелер
- Ресми торбеті
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Қазақ филармониясы туралы ақпарат, Қазақ филармониясы дегеніміз не? Қазақ филармониясы сөзі нені білдіреді?
Zhambyl atyndagy Қazak memlekettik akademiyalyk filarmoniyasy Almaty kalasyndagy koncerttik sahnalyk mәdeni mekeme Ol 1935 zhylgy 14 kantarda Қazak KSR Halyk Komissarlary Kenesinin Қaulysyna sәjkes kurylgan Bastapkyda kazak muzykatanushysy akademik Ahmet Zhubanov olkelik korkemdik koncerttik ujym retinde ujymdastyrgan 1938 zhyly mekemege zhyr alyby Zhambyl Zhabaevtyn esimi berilgen Zhambyl atyndagy Қazak memlekettik akademiyalyk filarmoniyasyҚazak memelekettik akademiyalyk filarmoniyasyҰjym tүri filarmoniyaBasshylaryDirektorAkan Zhylkyshybajuly AbdualievAlmaty kalasy Қaldayakov koshesi 35Tarihy men kurylymyAlgashynda filarmoniya kuramyna 14 muzykanttan kuralgan dombyrashylar ansambli kejin halyk aspaptar orkestri 1944 zhyldan bastap Қurmangazy Sagyrbajulynyn esimi berildi Ұlttyk hor 1939 zhyly Memlekettik hor kapellasy bolyp kajta kurylgan B Lebedev kurgan ishekti aspaptar kvarteti Zhetisu kazak orys әn bi ansambli kirdi Filarmoniyanyn damuyna Dina Nurpejisova Әmire Қashaubaev Zhappas Қalambaev Mәlik Zhappasbaev Zhүsipbek Elebekov Қosymzhan Babakov Manarbek Erzhanov Zhamal Omarova Shara Zhienkulova Nursulu Tapalova Bibigүl Tolegenova Nurgali Nүsipzhanov syndy oner adamdary үles koskan 1970 1980 zhyldary Қazak filarmoniyasynyn sahnasynda Gүlzhәmilә Қadyrbekova Zhәniya Әubәkirova Ajman Musakozhaeva Gauhar Myrzabekova Ғaliya Moldakәrimova zhәne t b oner korsetken Memlekettik hor kapellasy 1935 zhyly filarmoniyanyn kuramyna kirdi ol algashynda kompozitor Dmitrij Macucin bastagan shagyn aralas hordy usyndy al 1936 zhyly Mәskeude hor kazak onerinin onkүndigin sәtti ayaktady 1939 zhyly akpanda Қazak KSR Үkimetinin kaulysymen filarmoniya hory Memlekettik hor kapellasyna ajnaldy T Әbdirashev atyndagy ҚR Memlekettik akademiyalyk simfoniyalyk orkestri 1938 zhyly kurylgan 1958 zhyldan bastap filarmoniyaga mүshe bolyp myndagan adamdardy simfoniyalyk muzykanyn zhandy үnimen onyn en zhogargy formalarymen tanystyra bastady 1939 zhyly M M Ivanov Sokolovskij men L M Shargorodskij baskargan simfoniyalyk orkestr ujymdastyryldy 1982 zhyly Қazakstan zhәne KSRO halyk әrtisi Memlekettik syjlyk laureaty Halyk kaһarmany kүjshi sazger dirizher Nurgisa Atabajuly Tilendiev bastama zhasagan Otyrar sazy folklorlyk etnografiyalyk orkestri kuryldy 1999 zhyly orkestrge N Tilendievtin esimi berilip 2000 zhyly akademiya degen mәrtebe aldy Ishekti aspaptar kvartetinin algashky kuramy 1988 zhyly Ahmet Zhubanov atyndagy respublikalyk muzyka mektebinde kurylgan 1995 zhyly belsendi konkurstyk zhәne koncerttik kyzmetinin arkasynda kvartet memlekettik mәrtebege ie boldy 1990 zhyly 21 kyrkүjek kүni Қanat Ahmetovtyn zhetekshiligimen Қazakstan Respublikasynyn Memlekettik үrmeli aspaptar orkestri kuryldy Үrmeli aspaptar kvinteti Қazakstannyn enbek sinirgen kajratkeri halykaralyk konkurstardyn laureaty V A Mocart atyndagy Evropalyk muzyka akademiyasynyn tүlegi klarnetshi Zhanat Ermanovtyn basshylygymen 1997 zhyly kuryldy Ұzhymnyn tabysty koncerttik kyzmeti ote zhogary bagalanyp kvintet 2004 zhyly Zhambyl atyndagy Қazak Memlekettik filarmoniyasynyn kuramyna alyndy Қazakstan Respublikasy Mәdeniet zhәne akparat ministrliginin koldauymen filarmoniya ishinen 2024 zhyly kantar ajynda tungysh ret Memlekettik klassikalyk gitarister kvinteti kuryldy 2023 zhylgy 6 zheltoksan Қazakstan Respublikasy Үkimetinin 1085 kaulysyna sәjkes Zhambyl atyndagy Қazak memlekettik filarmoniyasy Akademiya mәrtebesine ie boldy Қazirgi uakytta filarmoniyanyn kuramynda 7 uzhym zhәne zheke solistter bar N Tilendiev atyndagy Akademiyalyk folklorly etnografiyalyk Otyrar sazy orkestri B Bajkadamov atyndagy Memlekettik hor kapellasy T Әbdirashev atyndagy ҚR Memlekettik akademiyalyk simfoniyalyk orkestri Қazakstan Respublikasynyn Memlekettik үrmeli aspaptar orkestri Memlekettik karagajly үrmeli aspaptar kvinteti Ғ Zhubanova atyndagy Memlekettik ishekti aspaptar kvarteti Memlekettik klassikalyk gitaristter kvinteti Zhambyl atyndagy Қazak memlekettik akademiyalyk filarmoniyasy zhyl sajyn Өnerimiz sagan Қazakstan Respublikalyk festivalin Ә Қashaubaev atyndagy Respublikalyk dәstүrli әn oryndaushylarynyn konkursyn N Tilendiev atyndagy Respublikalyk dirizherler konkursyn Үrmeli aspaptarga arnalgan Halykaralyk akademiya Gүl Almaty Flower city balalar men zhasospirimder horlarynyn festival koncertin Zhyldyk abonementtik zhәne balalarga arnalgan abonementtik koncertter toptamasyn ulttyk zhәne simfoniyalyk muzkalyk koncertter dәrister men baska da is sharalardy otkizip keledi Filarmoniya gimaratyFilarmoniya gimaratyn 1933 1936 zhyldary Leningrad sәuletshileri D Fomin E Cejtlin dizajner V Rajlyan mәdeniet sarajy retinde salgan Zhobaga suretshiler E Sidorkin men O Mantis katysty Osy uakytka dejin syrtky dizajnnan Ivan Vahektin eki arystan maskarony tur 1967 zhyly Sport sarajynyn kurylysyna dejin gimarat respublikadagy en үlken koncert alany boldy Ұly Otan sogysy zhyldarynda Kenes үkimetinin zhetekshi kinostudiyalaryn biriktirgen Ortalyk Birikken kinostudiya OBKS ornalaskan onda kornekti kinematografister S Ejzenshtejn agajyndy Vasilevter N Cherkasov B Babochkin M Bernes I Pyrev M Zharov G Kozincev V Mareckaya zhәne baskalar zhumys istedi Sonymen katar Eki zhauynger Ivan Groznyj filmderi tүsirilgen 1983 1985 zhyldary sәuletshiler Yu Ratushnyj T Eraliev o Balykbaev konstruktor zh Syzdykovtyn zhobasy bojynsha kajta kuru zhүrgizildi sodan kejin munda Қazakkoncert ornalastyryldy Қazak muzykasynyn negizin kalaushylardyn portrettik galereyasymen bezendirilgen korermender zaly ajryksha akustikamen erekshelenedi 2018 zhyly gimarat Zhambyl atyndagy Қazak memlekettik akademiyadyk filarmoniyasyna berildi SәuletҒimarat zhenildetilgen klassikanyn stildik sipattamalarynda salyngan HH gasyrdyn 30 zhyldaryndagy sәulet eskertkishi Teatr gimaraty klassicizmnen funkcionalizmge otpeli tendenciyalarda salyngan Stilobattagy үsh kabatty tikburyshty gimarat kolemi batyska karaj negizgi kasbetke bagyttalgan Sәulet eskertkishinin ortalyk osinde ornalaskan negizgi kireberis stildendirilgen Portiko tүrindegi teren lodzhiyalarmen erekshelenedi Ғimarattyn pedimenti kazak muzykalyk folklory takyrybyna arnalgan bederli pannomen bezendirilgen Қurylymnyn irgetasy kokys kabyrgalary kirpishpen toltyrylgan temirbeton kankasy Ғimarattyn zhosparlau zhүjesi bolmenin ortalyk osi bojynsha dәjekti ornalaskan Eskertkish mәrtebesi1984 zhyly 26 kantarda Almaty kalalyk halyk deputattary Kenesinin atkaru komitetinin zhergilikti manyzy bar Almaty tarihy men mәdenietinin eskertkishteri turaly 2 35 sheshimi kabyldandy onda Қazakkoncert gimaraty korsetilgen Sheshimmen kүzet mindettemesin resimdeu zhәne eskertkishterdi kalpyna keltiru zhobalaryn әzirleu kozdelgen 2010 zhylgy 10 karashada Almaty kalasynyn zhergilikti manyzy bar tarih zhәne mәdeniet eskertkishterinin zhana memlekettik tizimi bekitildi onymen bir mezgilde osy mәsele bojynsha barlyk aldyngy sheshimderdin kүshi zhojyldy dep tanyldy Bul kaulyda filarmoniya gimaratynyn zhergilikti manyzy bar eskertkish mәrtebesi saktaldy Kүzet ajmaktarynyn shekaralary 2014 zhyly bekitildi DerekkozderBasshylyk Filormoniya turaly Қazakstan Ұlttyk encklopediya Bas redaktor Ә Nysanbaev Almaty Қazak enciklopediyasy Bas redakciyasy 1998 ISBN 5 89800 123 9 Қazak mәdenieti Enciklopediyalyk anyktamalyk Almaty Aruna Ltd ZhShS 2005 ISBN 9965 26 095 8 Almaty kalasynyn tarihi mәdeni mura obektilerin korgau ajmaktarynyn kurylys saludy retteu ajmaktary men korgalatyn tabigat landshafty ajmaktarynyn shekaralaryn bekitu turaly Almaty kalasy mәslihatynyn V sajlangan XXXI sessiyasynyn 2014 zhylgy 10 kyrkүjektegi 261 sheshimi SiltemelerResmi torbeti
