Уәлиханов ауданы
Уәлиханов ауданы — Солтүстік Қазақстан облысының оңтүстiк-шығысында орналасқан әкімшілік бөлініс. Аудан 1928 жылы Қызылту ауданы болып құрылған. Аумағы 12,88 мың шаршы км. Орталығы – Кішкенекөл ауылы, облыс орталығы Петропавл қаласымен арасы – 340 км.
| Қазақстан ауданы | |
| Уәлиханов ауданы | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Облысы | |
| Аудан орталығы | Кішкенекөл |
| Ауылдық округтер саны | 11 |
| Ауыл саны | 24 |
| Әкімі | Мұрат Абдулов |
| Аудан әкімдігінің мекенжайы | Кішкенекөл ауылы, Уәлиханов көшесі, №85 |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары | 53°38′ с. е. 72°20′ ш. б. / 53.633° с. е. 72.333° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 53°38′ с. е. 72°20′ ш. б. / 53.633° с. е. 72.333° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Құрылған уақыты | 1928 жыл |
| Жер аумағы | 12876,6 км² |
| Уақыт белдеуі | UTC+5:00 |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны | 13 170 адам (2023) |
| Ұлттық құрамы | қазақтар (89,83%) |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды | +7 71542 |
| Автомобиль коды | 15 |
| Уәлиханов ауданының әкімдігі | |
|
| |
Географиялық орны, жер бедері
Аудан солтүстiгi мен солтүстiк-шығысында Ресей Федерациясының Омбы облысымен, шығысында Павлодар облысының Ертіс, Ақтоғай, оңтүстiгiнде Ақмола облысының Біржан сал, Ерейментау аудандарымен, батысында облыстың Ақжар ауданымен шектесiп, орманды дала зонасында орналасқан. Аумағының топырағының бедерi негiзiнен әдеттегi оңтүстiктiң қара топырағы болып келедi. Өсетін өсімдіктері боз, бетеге, жусан, сұлыбас, қамыс және т.б., кейде қайың мен көктерек тоғайлары мен бұталар кездеседі. Аудан бойымен Сілеті, Талдыбай, Қыздың қарасуы, Семізбай және т.б. өзендер ағып өтеді. Сілетітеңіз, Теке, Кішкенекөл, Саржан, Қоңдыбай атаулы ірі көлдер бар. Теке көлінің су айнасының ауданы 260 км², минералдардың үлкен қоры болып табылады, күкіртті сутекті тұнбаларға бай. Теке көліне Ақсай және Талдысай өзендері құяды.
Халқы
| 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 1999 | 2009 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 21777 | ▲29616 | ▲40929 | ▼28418 | ▲29791 | ▼25920 | ▼17991 | ▼15858 |
Тұрғындары 16 293 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (89,95%), орыстар (5,54%), украиндар (1,45%), татарлар (1,13%), немістер (0,95%), беларустар (0,34%), басқа ұлт өкілдері (0,66%).
Әкімшілік бөлінісі
24 елді мекен 11 ауылдық округке біріктірілген:
| Әкімшілік бірлік | Орталығы | Елді мекендері | Халқы (2009) |
|---|---|---|---|
| Ақбұлақ ауылдық округі | Ақбұлақ ауылы | 3 | 1307 |
| Ақтүйесай ауылдық округі | Ақтүйесай ауылы | 3 | 1631 |
| Амангелді ауылдық округі | Амангелді ауылы | 2 | 1062 |
| Бидайық ауылдық округі | Бидайық ауылы | 3 | 2079 |
| Көктерек ауылдық округі | Мортық ауылы | 2 | 1001 |
| Кішкенекөл ауылдық округі | Кішкенекөл ауылы | 1 | 6814 |
| Қайрат ауылдық округі | Қайрат ауылы | 2 | 617 |
| Қарасу ауылдық округі | Аққұдық ауылы | 2 | 537 |
| Қаратерек ауылдық округі | Қаратерек ауылы | 1 | 624 |
| Қулыкөл ауылдық округі | Қулыкөл ауылы | 3 | 1545 |
| Телжан ауылдық округі | Телжан ауылы | 2 | 1093 |
Ірі елді мекендері
| Атауы | Халқы (2009) |
|---|---|
| Кішкенекөл | ▼ 3754 |
| Бидайық | ▼ 1216 |
| Қулыкөл | ▼ 947 |
| Ақтүйесай | ▼ 885 |
| Ақбұлақ | ▼ 639 |
| Мортық | ▼ 595 |
| Қондыбай | ▼ 579 |
| Телжан | ▼ 572 |
| Көбенсай | ▼ 521 |
Аудан экономикасы (2009 жылдың қорытындылары)
Ауданда 2010 жылғы 1 қаңтарға 192 кәсiпорын тiркелген, оның iшiнде 2 - iрi, 12 - орта, 178 - шағын кәсiпорындар. Олардан 89 заңды тұлға мемлекеттiк меншiк нысанына, 103 - жеке меншiк нысанына жатады. Ауданда облыстың ауыл шаруашылығының жалпы өнiмiнiң 5,3%-ы өндiрiлген (12 612,2 млн.теңге). Өнеркәсiп кәсiпорындарымен (қаржылық емес корпорация секторы) 139,7 млн.теңгенiң өнiмi өндiрiлген, облыстағы үлесi 0,2%. Өнеркәсiп өнiмiнiң физикалық көлемiнiң индексi 135,3% құрайды. Бөлшек тауарайналымының көлемi (қоғамдық тамақтандырусыз) 151,3 млн.теңге сомасын құрайды. Тауарайналымның физикалық көлемiнiң индексi 75,1% құрады. 2009 жылдың басына аудан кәсiпорындарының негiзгi құрал-жабдықтары 8 163,7 млн.теңге сомасын құрап, тозу деңгейi 29,9% болды. Негiзгi капиталға салынған инвестиция көлемi 910,1 млн.теңге құрады. Пайдалануға 4,6 мың шаршы метр тұрғын үй берiлдi. Ауданның экономикасында 11,9 мың адам жұмыс iстейдi. Орташа айлық жалақы (кәсiпкерлiк қызметпен айналысатын шағын кәсiпорындарсыз) өткен жылмен салыстырғанда 21,5% өсiп, 40 123 теңгенi құрады. Нақты жалақы 13,6% өстi. Орташа жан басына шағып есептегенде атаулы ақшалай табыс 21 995 теңге құрады. Орташа жан басына шаққандағы күн көрiстiң ең төменгi деңгейiнiң шамасы жыл аяғына 11 272 теңге құрады.
Тұлғалары
Дереккөздер
- Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
- Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)
- Ресей империясы, КСРО халық санақтары
- ҚР халық санақтары Мұрағатталған 10 қазанның 2023 жылы.
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Уәлиханов ауданы туралы ақпарат, Уәлиханов ауданы дегеніміз не? Уәлиханов ауданы сөзі нені білдіреді?
Uәlihanov audany Soltүstik Қazakstan oblysynyn ontүstik shygysynda ornalaskan әkimshilik bolinis Audan 1928 zhyly Қyzyltu audany bolyp kurylgan Aumagy 12 88 myn sharshy km Ortalygy Kishkenekol auyly oblys ortalygy Petropavl kalasymen arasy 340 km Қazakstan audanyUәlihanov audanyӘkimshiligiOblysySoltүstik Қazakstan oblysyAudan ortalygyKishkenekolAuyldyk okrugter sany11Auyl sany24ӘkimiMurat AbdulovAudan әkimdiginin mekenzhajyKishkenekol auyly Uәlihanov koshesi 85Tarihy men geografiyasyKoordinattary53 38 s e 72 20 sh b 53 633 s e 72 333 sh b 53 633 72 333 G O Ya Koordinattar 53 38 s e 72 20 sh b 53 633 s e 72 333 sh b 53 633 72 333 G O Ya Қurylgan uakyty1928 zhylZher aumagy12876 6 km Uakyt beldeuiUTC 5 00TurgyndaryTurgyny13 170 adam 2023 Ұlttyk kuramykazaktar 89 83 orystar 5 78 ukraindar 1 4 tatarlar 1 06 nemister 1 02 belarustar 0 31 baska ult okilderi 0 6 Sandyk identifikatorlaryTelefon kody 7 71542Avtomobil kody15Uәlihanov audanynyn әkimdigiGeografiyalyk orny zher bederiAudan soltүstigi men soltүstik shygysynda Resej Federaciyasynyn Omby oblysymen shygysynda Pavlodar oblysynyn Ertis Aktogaj ontүstiginde Akmola oblysynyn Birzhan sal Erejmentau audandarymen batysynda oblystyn Akzhar audanymen shektesip ormandy dala zonasynda ornalaskan Aumagynyn topyragynyn bederi negizinen әdettegi ontүstiktin kara topyragy bolyp keledi Өsetin osimdikteri boz betege zhusan sulybas kamys zhәne t b kejde kajyn men kokterek togajlary men butalar kezdesedi Audan bojymen Sileti Taldybaj Қyzdyn karasuy Semizbaj zhәne t b ozender agyp otedi Siletiteniz Teke Kishkenekol Sarzhan Қondybaj atauly iri kolder bar Teke kolinin su ajnasynyn audany 260 km mineraldardyn үlken kory bolyp tabylady kүkirtti sutekti tunbalarga baj Teke koline Aksaj zhәne Taldysaj ozenderi kuyady Halky1939 1959 1970 1979 1989 1999 2009 2021 21777 29616 40929 28418 29791 25920 17991 15858 Turgyndary 16 293 adam 2019 Ұlttyk kuramy kazaktar 89 95 orystar 5 54 ukraindar 1 45 tatarlar 1 13 nemister 0 95 belarustar 0 34 baska ult okilderi 0 66 Әkimshilik bolinisi24 eldi meken 11 auyldyk okrugke biriktirilgen Әkimshilik birlik Ortalygy Eldi mekenderi Halky 2009 Akbulak auyldyk okrugi Akbulak auyly 3 1307Aktүjesaj auyldyk okrugi Aktүjesaj auyly 3 1631Amangeldi auyldyk okrugi Amangeldi auyly 2 1062Bidajyk auyldyk okrugi Bidajyk auyly 3 2079Kokterek auyldyk okrugi Mortyk auyly 2 1001Kishkenekol auyldyk okrugi Kishkenekol auyly 1 6814Қajrat auyldyk okrugi Қajrat auyly 2 617Қarasu auyldyk okrugi Akkudyk auyly 2 537Қaraterek auyldyk okrugi Қaraterek auyly 1 624Қulykol auyldyk okrugi Қulykol auyly 3 1545Telzhan auyldyk okrugi Telzhan auyly 2 1093Iri eldi mekenderiAtauy Halky 2009 Kishkenekol 3754Bidajyk 1216Қulykol 947Aktүjesaj 885Akbulak 639Mortyk 595Қondybaj 579Telzhan 572Kobensaj 521Audan ekonomikasy 2009 zhyldyn korytyndylary Audanda 2010 zhylgy 1 kantarga 192 kәsiporyn tirkelgen onyn ishinde 2 iri 12 orta 178 shagyn kәsiporyndar Olardan 89 zandy tulga memlekettik menshik nysanyna 103 zheke menshik nysanyna zhatady Audanda oblystyn auyl sharuashylygynyn zhalpy oniminin 5 3 y ondirilgen 12 612 2 mln tenge Өnerkәsip kәsiporyndarymen karzhylyk emes korporaciya sektory 139 7 mln tengenin onimi ondirilgen oblystagy үlesi 0 2 Өnerkәsip oniminin fizikalyk koleminin indeksi 135 3 kurajdy Bolshek tauarajnalymynyn kolemi kogamdyk tamaktandyrusyz 151 3 mln tenge somasyn kurajdy Tauarajnalymnyn fizikalyk koleminin indeksi 75 1 kurady 2009 zhyldyn basyna audan kәsiporyndarynyn negizgi kural zhabdyktary 8 163 7 mln tenge somasyn kurap tozu dengeji 29 9 boldy Negizgi kapitalga salyngan investiciya kolemi 910 1 mln tenge kurady Pajdalanuga 4 6 myn sharshy metr turgyn үj berildi Audannyn ekonomikasynda 11 9 myn adam zhumys istejdi Ortasha ajlyk zhalaky kәsipkerlik kyzmetpen ajnalysatyn shagyn kәsiporyndarsyz otken zhylmen salystyrganda 21 5 osip 40 123 tengeni kurady Nakty zhalaky 13 6 osti Ortasha zhan basyna shagyp eseptegende atauly akshalaj tabys 21 995 tenge kurady Ortasha zhan basyna shakkandagy kүn koristin en tomengi dengejinin shamasy zhyl ayagyna 11 272 tenge kurady TulgalarySerik NegimovDerekkozderҚazakstan Respublikasy halkynyn zhynysy zhәne zhergilikti zherdin tipine karaj sany 2023 zhylgy 1 kantarga Қazakstan Respublikasy halkynyn zhekelegen etnostary bojynsha sany 2022 zhyl basyna Resej imperiyasy KSRO halyk sanaktary ҚR halyk sanaktary Muragattalgan 10 kazannyn 2023 zhyly
