Түбір табу - NiNa.Az

Түбір – дәрежеге шығаруға кері алгебралық амал. ${\displaystyle a}$ санынан ${\displaystyle n}$ дәрежелі түбір табу дегеніміз ${\displaystyle n}$ дәрежеге шығарғанда берілген ${\displaystyle a}$ санына тең болатын ${\displaystyle b}$ санын табу ${\displaystyle ~b^{n}=a.}$ Бұл өректе ${\displaystyle b}$ саны түбір, n – түбірдің көрсеткіші, а – түбір астындағы сан деп аталады. Мысалы, нақты сандар облысында, өйткені (3)⁴=81, тағы да сияқты екі жорамал түбірі болады. 2-дәрежелі түбір квадрат түбір, 3-дәрежелі түбір куб түбір деп аталады.

Мысалдар:

• ${\displaystyle {\sqrt[{2}]{9}}=\pm 3,}$ себебі ${\displaystyle {(\pm 3)}^{2}=9.}$
• ${\displaystyle {\sqrt[{3}]{\ 64}}=4,}$ себебі ${\displaystyle 4^{3}=64.}$
• ${\displaystyle {\sqrt[{3}]{\frac {8}{27}}}={\frac {2}{3}},}$ себебі ${\displaystyle \left({\frac {2}{3}}\right)^{3}={\frac {8}{27}}.}$

Түбір табу кезінде түбірлердің арнаулы таблицалары, логарифмдік таблицасы пайдаланылады.

Рационал сандардың түбірлері әр уақытта рационал сан бола бермейді, сондықтан кейде олардың жуық мәні табылады.

Дереккөздер

1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том