Тобанияз Әлниязұлы
Тобанияз Әлниязұлы (1875 жыл, бұрынғы Закаспий облысы, Маңғыстау уезі, Жеменей болысы – 9 қазан 1930 жыл, Алматы) — Байұлы тайпасы Адай руының бөлімінен шыққан қоғам қайраткері, Адай ревкомының бірінші төрағасы, саясаткер. Адай көтерілісінің басшысы болған.
| Тобанияз Әлниязұлы | |
 Тобанияз Әлниязұлы | |
| Туған күні | 1875 |
|---|---|
| Қайтыс болған күні | 9 қазан 1930 |
| Ұлты |
|
| Қызметі | Хан |
1916 жылы патша жарлығына қарсы шыққаны үшін тұтқынға алынып, 1917 жылы патша үкіметі құлағаннан кейін абақтыдан босатылды. 1918–1923 жылдары Адай оязының революциялық комитетінің төрағасы. Алашорда үкіметінің батыс бөлімшесінің жетекшілері – Халел және Жаһанша Досмұхамедовтермен тығыз байланыста болды. Жангелдин экспедициясына қолдау көрсетті. Қазақтар мен түрікмендердің достық қарым-қатынаста болуына күш салып, екі халық арасындағы келіспеушіліктерді бейбіт түрде шешуге қол жеткізді. Қылмыс жасағандарға құн төлету керектігін жақтап, мұны өзі басқарған уезде енгізбекші болды. Кеңестік билікке қарсы Қарақұм өңірінде жүріп жатқан қозғалысқа қолдау танытты. Билік орындарының нұсқауларында жергілікті халықтың тұрмыс-тіршілігіндегі, дініндегі ерекшеліктердің сақталуын талап етті. 1923 жылы Тобаниязға «ұлтшыл», «діндар» деген айып тағылды. Соған орай ол уездік революциялық комитетінің төрағасы қызметінен босатылды. 1924–1928 жылдары уездік салық инспекторы болып еңбек етті. 1929 жылы желтоқсанда тұтқынға алынып, ату жазасына кесілді. Тобанияз Әлниязұлы 1990 жылы 26 сәуірде Қазақ КСР-і Жоғарғы сотының шешімімен ақталды.
Мүсіні
Ақтауда саяси қайраткер Тобанияз Әлниязұлының ескерткіші ашылды. Адай көтерілісі басшысының мүсіні қоладан құйылған. Сондай-ақ оның қасында қуғын-сүргінге ұшыраған азаматтардың есімі жазылған стелла бар. Саясаткердің немересі атап өткендей, репрессия құрбандарының ұрпақтары үшін бұл өте маңызды.
Өткен ғасырда Адай уезі революциялық комитетін басқарған мемлекет қайраткері Тобанияз Әлниязұлы Батыстағы өңірдің жетекшілері Досмұхамедпен бірге елдің бірлігін, мемлекеттің азаттығын аңсады. Оның еңбегі зор. Қазір еңбегі еленді. Сөзсіз, мұның бәрі жастарға өнеге.
- деді облыс әкімінің бірінші орынбасары Абзал Меңдібаев.
Дереккөздер
- Қазақ ұлттық энциклопедиясы, 18 том
- Ақтауда саяси қайраткер Тобанияз Әлниязұлына ескерткіш қойылды (қаз.).
- Ақтауда Тобанияз Әлниязұлының ескерткіші ашылды (қаз.).
 | Бұл — мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді дәлдеп ауыстыру қажет. |
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Тобанияз Әлниязұлы туралы ақпарат, Тобанияз Әлниязұлы дегеніміз не? Тобанияз Әлниязұлы сөзі нені білдіреді?
Tobaniyaz Әlniyazuly 1875 zhyl buryngy Zakaspij oblysy Mangystau uezi Zhemenej bolysy 9 kazan 1930 zhyl Almaty Bajuly tajpasy Adaj ruynyn boliminen shykkan kogam kajratkeri Adaj revkomynyn birinshi toragasy sayasatker Adaj koterilisinin basshysy bolgan Tobaniyaz ӘlniyazulyTobaniyaz ӘlniyazulyTugan kүni1875 1875 Қajtys bolgan kүni9 kazan 1930 1930 10 09 ҰltyҚazakҚyzmetiHan 1916 zhyly patsha zharlygyna karsy shykkany үshin tutkynga alynyp 1917 zhyly patsha үkimeti kulagannan kejin abaktydan bosatyldy 1918 1923 zhyldary Adaj oyazynyn revolyuciyalyk komitetinin toragasy Alashorda үkimetinin batys bolimshesinin zhetekshileri Halel zhәne Zhaһansha Dosmuhamedovtermen tygyz bajlanysta boldy Zhangeldin ekspediciyasyna koldau korsetti Қazaktar men tүrikmenderdin dostyk karym katynasta boluyna kүsh salyp eki halyk arasyndagy kelispeushilikterdi bejbit tүrde sheshuge kol zhetkizdi Қylmys zhasagandarga kun toletu kerektigin zhaktap muny ozi baskargan uezde engizbekshi boldy Kenestik bilikke karsy Қarakum onirinde zhүrip zhatkan kozgalyska koldau tanytty Bilik oryndarynyn nuskaularynda zhergilikti halyktyn turmys tirshiligindegi dinindegi erekshelikterdin saktaluyn talap etti 1923 zhyly Tobaniyazga ultshyl dindar degen ajyp tagyldy Sogan oraj ol uezdik revolyuciyalyk komitetinin toragasy kyzmetinen bosatyldy 1924 1928 zhyldary uezdik salyk inspektory bolyp enbek etti 1929 zhyly zheltoksanda tutkynga alynyp atu zhazasyna kesildi Tobaniyaz Әlniyazuly 1990 zhyly 26 sәuirde Қazak KSR i Zhogargy sotynyn sheshimimen aktaldy MүsiniAktauda sayasi kajratker Tobaniyaz Әlniyazulynyn eskertkishi ashyldy Adaj koterilisi basshysynyn mүsini koladan kujylgan Sondaj ak onyn kasynda kugyn sүrginge ushyragan azamattardyn esimi zhazylgan stella bar Sayasatkerdin nemeresi atap otkendej repressiya kurbandarynyn urpaktary үshin bul ote manyzdy Өtken gasyrda Adaj uezi revolyuciyalyk komitetin baskargan memleket kajratkeri Tobaniyaz Әlniyazuly Batystagy onirdin zhetekshileri Dosmuhamedpen birge eldin birligin memlekettin azattygyn ansady Onyn enbegi zor Қazir enbegi elendi Sozsiz munyn bәri zhastarga onege dedi oblys әkiminin birinshi orynbasary Abzal Mendibaev DerekkozderҚazak ulttyk enciklopediyasy 18 tom Aktauda sayasi kajratker Tobaniyaz Әlniyazulyna eskertkish kojyldy kaz Aktauda Tobaniyaz Әlniyazulynyn eskertkishi ashyldy kaz Bul makalanyn bastamasy Bul makalany tolyktyryp damytu arkyly Uikipediyaga komektese alasyz Bul eskertudi dәldep auystyru kazhet
