Тарық ибн Зияд
Тарық ибн Зияд ( 670-719) — патшалығын жаулап алған бербер тектес араб қолбасшысы.
| Тарық ибн Зияд | |
| араб.: طارق بن زياد | |
 Тарық ибн Зияд әскерінің басында. Т. Хосеманның миниатюрасы (1807-1875) | |
| Туған күні | 670 |
|---|---|
| Қайтыс болған күні | 719 |
| Қайтыс болған жері | Дамаск |
| Атағы | генерал |
| Шайқасы |
|
Тарық ибн Зияд Ортаққорда | |
Өмірбаяны
Тарықтың жеке басы туралы мәлімет өте аз. Ғалымдарда оның отбасы туралы да, қайтыс болған күні мен орны туралы да сенімді ақпарат жоқ. Оның есімі, әр түрлі нұсқаларға сәйкес, «таңғы жұлдыз», «есік қаққан», «жол» деп аударылады. Атаудың екінші бөлігі араб тілінен аударғанда «жаулап алушы, кезбе» деген мағынаны білдіруі мүмкін, бірақ бұл оның әкесінің атына байланысты ма, әлде Испанияны жаулап алғаннан кейін лақап ат ретінде берілген бе, белгісіз. Ол ислам дінін қабылдаған бербер болса керек, бірақ кейбір деректер оны парсы тектес деп санайды.
Ол қолбасшы және Танжер губернаторы ретінде Ифрикия наменгері Мұса ибн Нұсайырға (703-714) бағынышты болды. Тариф ибн Маллүктің басшылығымен марокколық мұсылмандардың уестгот аумағына алғашқы сәтті шабуылынан кейін (710 жылдың шілдесі), Тарық 711 жылдың көктемінде Пиреней түбегіне 7000-ға жуық әскермен, көбісі берберлермен басып кірді. Ол Гибралтар мүйісіне түсіп, ол содан бері оның атын алды (Жабал әл-Тарық - «Тарық тауы») және осы жерден бастап мұсылмандар Иберия түбегіне (әл-Андалуси) дейін өз билігін жая бастады.
5000 адамнан (арабтар мен берберлерден) тұратын қосымша күш келгеннен кейін, Тарық сегіз күндік шайқаста уестгот королі жеңіп, шешуші жеңіске жетті. Ортағасырлық шежірешілер уестготтардың жеңілісін готтық ақсүйектердің бір бөлігінің сатқындығымен байланыстырғанымен, қазіргі зерттеулер бұлай емес екенін көрсетеді. Родерих шайқаста қайтыс болғаннан кейін уестготтардың қарсыласуы тез таусылды, ал Тарық Мұса ибн Нұсайырдың бұйрығына қарамастан, көп ұзамай Кордоба, Малага мен басып алды.
712 жылы маусымда Мұса ибн Нұсайыр негізінен арабтар әскерімен (18000 адам) келді, олар көп ұзамай , Кармона және Севильяны басып алды. Тарық бұйрықтарды құрметтемегені үшін жазаланғанымен, екі қолбасшы да жаулап алуды жалғастырды және Сарагоса мен дейін жылжыды. Алайда, көп ұзамай жаулап алынған жерлерді бөлу төңірегінде егес туды. Арабтар негізінен елдің оңтүстігінде қоныстанған болса, берберлерге солтүстік аймақтардан жер бөлді. Тарық Пиреней тауларынан өтіп, басып кіруге үлгермеді, өйткені ол 714 жылы өзінің жетекшісі Мұсамен бірге халиф І-нің Уәлид бұйрығымен Дамаскке шақырылды. Халиф Тарық пен Мұсаның оған жаулап алу барысы туралы хабарлағанына ашуланып, бірақ оның бұйрықтарын орындамағаны үшін оларды лауазымдарынан айырып, қудалады.
Дереккөздер
- Encyclopédie universalis: Tariq ibn Ziyad (фран.)
Әдебиеттер
- Абд әл-Хакам. Әл-Андалусты жаулап алу тарихы.
- Әл-Маккари. Испаниядағы мұсылман әулеттерінің тарихы.
- Dietrich Claude: Untersuchungen zum Untergang des Westgotenreichs (711—725). In: Historisches Jahrbuch 108, 1988, S. 329—358.
- Stephan und Nandy Ronart: Lexikon der Arabischen Welt. Artemis Verlag, 1972.
- Andre Clot: Das maurische Spanien: 800 Jahre islamische Hochkultur in Al Andalus. 2004. ISBN 3-491-96116-5.
- Анонимды авторлар Испан ортағасырлық шежіре: Кардения жылнамалары I. Кардения жылнамалары II. Толедо жылнамалары I. Толедо жылнамалары II. Толедо жылнамалары III.. www.kuprienko.info (А. Скромницкий) (24 тамыз 2011). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 желтоқсан 2012. Тексерілді, 17 қараша 2012.
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Тарық ибн Зияд туралы ақпарат, Тарық ибн Зияд дегеніміз не? Тарық ибн Зияд сөзі нені білдіреді?
Taryk ibn Ziyad 670 719 patshalygyn zhaulap algan berber tektes arab kolbasshysy Taryk ibn Ziyadarab طارق بن زياد Taryk ibn Ziyad әskerinin basynda T Hosemannyn miniatyurasy 1807 1875 Tugan kүni670 0670 Қajtys bolgan kүni719 0719 Қajtys bolgan zheriDamaskAtagygeneralShajkasyTaryk ibn Ziyad OrtakkordaStildengen suretӨmirbayanyTaryktyn zheke basy turaly mәlimet ote az Ғalymdarda onyn otbasy turaly da kajtys bolgan kүni men orny turaly da senimdi akparat zhok Onyn esimi әr tүrli nuskalarga sәjkes tangy zhuldyz esik kakkan zhol dep audarylady Ataudyn ekinshi boligi arab tilinen audarganda zhaulap alushy kezbe degen magynany bildirui mүmkin birak bul onyn әkesinin atyna bajlanysty ma әlde Ispaniyany zhaulap algannan kejin lakap at retinde berilgen be belgisiz Ol islam dinin kabyldagan berber bolsa kerek birak kejbir derekter ony parsy tektes dep sanajdy Ol kolbasshy zhәne Tanzher gubernatory retinde Ifrikiya namengeri Musa ibn Nusajyrga 703 714 bagynyshty boldy Tarif ibn Mallүktin basshylygymen marokkolyk musylmandardyn uestgot aumagyna algashky sәtti shabuylynan kejin 710 zhyldyn shildesi Taryk 711 zhyldyn kokteminde Pirenej tүbegine 7000 ga zhuyk әskermen kobisi berberlermen basyp kirdi Ol Gibraltar mүjisine tүsip ol sodan beri onyn atyn aldy Zhabal әl Taryk Taryk tauy zhәne osy zherden bastap musylmandar Iberiya tүbegine әl Andalusi dejin oz biligin zhaya bastady 5000 adamnan arabtar men berberlerden turatyn kosymsha kүsh kelgennen kejin Taryk segiz kүndik shajkasta uestgot koroli zhenip sheshushi zheniske zhetti Ortagasyrlyk shezhireshiler uestgottardyn zhenilisin gottyk aksүjekterdin bir boliginin satkyndygymen bajlanystyrganymen kazirgi zertteuler bulaj emes ekenin korsetedi Roderih shajkasta kajtys bolgannan kejin uestgottardyn karsylasuy tez tausyldy al Taryk Musa ibn Nusajyrdyn bujrygyna karamastan kop uzamaj Kordoba Malaga men basyp aldy 712 zhyly mausymda Musa ibn Nusajyr negizinen arabtar әskerimen 18000 adam keldi olar kop uzamaj Karmona zhәne Sevilyany basyp aldy Taryk bujryktardy kurmettemegeni үshin zhazalanganymen eki kolbasshy da zhaulap aludy zhalgastyrdy zhәne Saragosa men dejin zhylzhydy Alajda kop uzamaj zhaulap alyngan zherlerdi bolu tonireginde eges tudy Arabtar negizinen eldin ontүstiginde konystangan bolsa berberlerge soltүstik ajmaktardan zher boldi Taryk Pirenej taularynan otip basyp kiruge үlgermedi ojtkeni ol 714 zhyly ozinin zhetekshisi Musamen birge halif I nin Uәlid bujrygymen Damaskke shakyryldy Halif Taryk pen Musanyn ogan zhaulap alu barysy turaly habarlaganyna ashulanyp birak onyn bujryktaryn oryndamagany үshin olardy lauazymdarynan ajyryp kudalady DerekkozderEncyclopedie universalis Tariq ibn Ziyad fran ӘdebietterAbd әl Hakam Әl Andalusty zhaulap alu tarihy Әl Makkari Ispaniyadagy musylman әuletterinin tarihy Dietrich Claude Untersuchungen zum Untergang des Westgotenreichs 711 725 In Historisches Jahrbuch 108 1988 S 329 358 Stephan und Nandy Ronart Lexikon der Arabischen Welt Artemis Verlag 1972 Andre Clot Das maurische Spanien 800 Jahre islamische Hochkultur in Al Andalus 2004 ISBN 3 491 96116 5 Anonimdy avtorlar Ispan ortagasyrlyk shezhire Kardeniya zhylnamalary I Kardeniya zhylnamalary II Toledo zhylnamalary I Toledo zhylnamalary II Toledo zhylnamalary III www kuprienko info A Skromnickij 24 tamyz 2011 Basty derekkozinen muragattalgan 4 zheltoksan 2012 Tekserildi 17 karasha 2012
