Сыр бойындағы қалалар
| Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет. |
Сыр бойында орналасқан қалалар.
Гай Лэ Стрэнждің « кітабындағы мәліметтер. 1905 жыл.
туған жері, өміртарихы
Жалпы тақырыпқа кірмес бұрын Сыр бойындағы қалаларға қалам ұшын арнаған адам жайлы сөз қозғағанымыз жөн болар. Мақаламыздағы қалалар жайлы мәліметтердің көпшілігі Гай Лэ Стрэнждің () «The Lands of the Eastren Caliphate» (Шығыс Халифат елдері) атты кітабынан және азғана бөлігі Бартольдтің «Орта Азиядағы Түріктердің тарихы» атты кітабынан алынды. 1854 жылы дүниеге келген Гай Лэ Стрэнждің жасы 80 күн алып, 1933 жылы дүние салды.
Саяхаттары мен кітаптары
Гай Ұлыбританияда туғанымен өмірінің көп бөлігін шетелде өткізген. Анасымен бірге Парижге келген Гай онда шығыстанушы () танысады. Джулиос Мол француз тіліне аударған адам. Джулиуспен кездескен жылдары Гайдің шет тіліне деген қызушылығы пайда болады. Осы қызығушылығының арқасында Парижде шығыстанушы () араб тілі сабақтарына қатысады. 1877-80 жылдары ежелгі Парсы еліне саяхатқа шығады. Мұнда 3 жыл қалып, парсы тілімен әдет-ғұрпы, тарихы жайлы мағлұматтар жинайды. 1882 жылы () көмегімен парсы және ағылшын тілдерінде « кітабы, 1886 жылы «The Alchemist» кітабы жарыққа шығады. 1890 "" кітабы жарыққа шықты. 1900 жылы « () кітабы жарыққа шықты. 1905 жылы « () атты кітабы баспадан шықты. 1915 жылы Хамдилла әл-Мустауфа әл-Қазуинидің ағылшын тіліне аударып, баспадан шығарды.
Гай Лэ Стрэнж өмірін ғылымға арнаған жандардың бірі болды.
Гай Лэ Стрэнждің «The Lands of the Eastren Caliphate» (Шығыс Халифат елдері) атты кітабы шамамен 600 беттен тұрады. Кітап 1905 жылы жарыққа шыққан, араб тіліне 1985 жылы аударылған. Аудармашылар Башир Френсис, Коркис Аууад . Мақаламызда тарих беттерінен білетін қалалардың есімі келген. Мысалы: Исфиджаб, Яссы, Отырар т.б. Біз бұл қалалардың атауы арабша қалай жазылса сол жазылған күйінде аударма жасауға тырсытық. Автор кітабының соңғы 34 бөлімін (2-сурет) Сырдария өзенінің бойында орналасқан қалаларға арнаған. 517-532 беттер. Бізге әрине өз елемізге қарасты қалалар ғана қызық боп көрінеді. Бөлім ішінде Өзкент, Ош, Шаш, , Сайрам, Шымкент, , Ясы, Сауран, , , Тараз, Мерке қалалары жайлы мағлұматтар келген. Дегенмен мәліметтер толық емес. Тек азғана сипаттамаларымен келген.
Сыр бойында орналасқан қалалар
Сыр бойындағы қалалар
Ендігі кезекте осы бөлімдерге назар аударсақ. Алдымен Сырдария өзені жайлы. Сырдарияның Шаш деп аталғандығын жазған. Жергілікті халық Шаш өзені десе әл-Мустауфа 14 ғасырда Моңғолдар оны деп атайтын еді дейді. Арабтар деп атаған . Ал түріктер Сырдария немесе Сырсу деп атаған. Василий Владимирович Бартольдтің « атты кітабының 53 бетінде Сырдария өзені жайлы мәліметтер келген . Абу әл-Ғазида осылай атаған. Ибн Хауқал өзені түрік елдерінен шығып ағады деп айтқан. Ибн Хауқалдың айтуынша таудан аққан бұл өзен Арал теңізіне барып құяды. Араб саяхатшылары Сейхун Жейхун өзені секілді, онда кемемен жүзуге болады дейді. Қыс мезгілдерінде ұзақ уақытқа өзеннің бетінде мұз қатады. Осы себепті өзеннің үстінен арбалар жүре беретін.
Сырдария мен Амудария , болмас бұрын және деп аталған. Арабтар Сейхун, Жейхун атауларын яһудилерден алуы мүмкін деген болжам айтылады. Яһудилердің жазбаларында және деген өзендер жайлы айтылады. Сейхун мен Жейхун осы сөздерге жақын болуы мүмкін, бірақ мағыналары белгісіз. Моңғол шапқыншылығы заманында Сейхун атауы қолданыста шығып, Сырдария деп атала бастаған.
қаласы. Шымкенттің шығысында 8 мил қашықтықта орналасқан қала. Арыс немесе Бадам өзендерінің бойында орналасқан. байланысты өзінің «Түркістан» атты кітабында 1 том 75 бетте ол қазіргі Шымкент қаласы деп айтқан. кітабында ол Сайрам деп жазылған. Бұл жазбаларды Британ музейі, парсы жазбалары, 24090 папкада орналасқан парсы қолжазбаларыда қуаттайды. таудың етегінде орналасқан. Тауға дейін небәрі 3 фарсах. Қаланың айналысында бау-бақшалар бар. Сырты дуалмен қоршалған. Қалаға кіретін 4 қақпа болған. Қаланың оралығында базар, әкімшілік, түрме және мешіт болған. Әл-Мақдиси қалада мақташылар базары болғандығын айтады. Базардағы дүкендер ай сайын жеті мың дирхам жинап, жетімдерге ішіп-жем, нан, азық-түлік тарататын болған. қаласы кейін Сайрам деп өзгертілген. Әли әл-Язиди Әмір Темір жорықтарында да бұл қаланы Сайрам деп атаған. Әли әл-Язиди өз жазбаларында немесе деген қаланы жазады. Әл-Мақдиси деп жазған. Бұл қазіргі өзіміздің шырайлы шымкентіміз болуы мүмкін. Әл-Мақдиси Шымкент қаласы үлкен қоршаумен қоршалған, ішінде базар және мешіт болғандығын жазады.
Сейхун өзінінің шығысында төменгі жағында немесе қаласы болған. Кейінгі жазбаларда Отырар деп аталған. Әл-Мақадиси үлкен қала, 70 мың жауынгері бар. Қаланың ортасында қамал бар. Қалада үлкен мешіт және базар болған. Қазуини қаласында атақты мұсылман философы Әбу Насыр Әл-Фарабидің дүниеге келгендігін жазады. Дегенмен Ибн Хауқал Әл-Фараби қаласына қарасты елдімекенінде дүниеге келген дейді (Ибн Хауқал 510 бет.). Уәсиж Фарабтан екі фарсах қашықтықта орналасқан қоршауы бар, кішкене қалашық. Орталығында мешіті мен базары бар. Отырардан солтүстікке біркүндік жолды алатын Шауағир қаласы болған. Әл-Мақдиси Шауағир үлкен, көшелері кең, дуалдармен қоршалған қала. Орталығында базар және мешіт бар. Бірақ араб саяхатшылары Шауағир туралы айтпаған. Шауағир Ясси қаласы болуы мүмкін деген пікірлер бар.
Әли әл-Язиди Яссы қаласы туралыда жазған. Яссы (Иасы) қаласы кейін деп аталғандығын жазады. Яссы Қырғыз елдерінің басшыларының көмілген жерлері. Солардың ішіндегі шейхтерінің бірі дейді Әли әл-Язиди Ахмад әл-Ясси (Қожа Ахмет Йасауи). Ахмад әл-Ясси Мухаммад ибн әл-Ханифа ибн әл-Халифа Алидің немерелерінен болған. Бұл Шейх 12 ғасырда дүниеден өткен. 14 ғасырда Әмір Темір шейхтің қабіріне үлкен мешіт (Қожа Ахмет Йассауи кесенесі) салдырған. Шейхтың қабірін зиярат ету үшін ұзақ жерлерден көптеген адамдар келеді. Ясси Шауағир немесе Шауағар депте аталған дейді кейбір саяхатшылар.
немесе Шауағирдан солтүстікке бір күндік жолды алатын Сауран немесе Сабран деген қала бар. Әл-Мақдиси бұл қаланың бірін-бірі қоршаған 7 дуалы болғандығын жазады. Қаланың орталығында үлкен мешіт болған. Әли Әл-Язиди Әмір Темірдің жорықтары кезінде қаланың Сабран деп аталғандығын жазады. Йақут қаланың қорғандары өте биік болған деп жазады. Әли Әл-Язиди Отырардан солтүстікке қарай 24 фарсах ұзақтықта Сығынақ қаласының болғандығын жазады. Сығынақ қыпшақтардың елдімекені болған. Бірақ бұл қала туралы алғашқы араб саяхатшылары жазған емес.
Солтүстікке Сығынақтан шамалы ұзағырақ Женд (Жент (қала)) қаласы болғандығын жазады. Алғашқы араб саяхатшылары мен Йақут Женд Түркістан аймағындағы үлкен мұсылман қаласы болғандығын жазады. 12 ғасырда Моңғол шапқыншылығы кезінде, қала моңғолдардың қолымен тас талқаны шыққан. Сол уақыттарда Арал теңізі Женд теңізі деп те аталған. Дегенмен жоғарыда көрсетілген арабша картада Арал теңізі «бахрул Хауарезм» яғни Хорезм теңізі деп жазылған екен. Осы бетте Сейхуннің Аралға құятын тұсында тағы бір қаланың болғандығы жайлы жазылған. Арабтар ол қаланы «әл-Қорйату «әл-жәдидә» яғни жаңа ауыл деп атаған. Сол заманда түріктер оны Янгикент немесе Янгишаһар деп атаған. Жент және Янгикент қалалары сол уақытта мұсылман қалалары болып есептелген.
Исбижабтың (Исфиджаб) солтүстік шығысында, 80 мил қашықтықта қазіргі қаласына жақын маңда Тараз қаласы болған. Тараз немесе әл-Тараз қаласының 10 ғасырда маңызы ерекше болған. Ибн Хауқал әл-Тараз түріктерінен болған мұсылмандардың сауда қаласы болған дейді. Әл-Мақдиси қала өте үлкен әрі әдемі, бау-бақшалы, ғимараттарының терезелері көп болған деп жазады. Қаланың 4 қақпасы, сыртында үлкен ор болған. Қаланың кіреберісінде үлкен өзен, ішінде базар және мешіт болған. Әл-Қазуини сол уақытта айналадағы қалаларда тараздықтар секілді сұлу ерлер мен әйелдердің болмағандығын жазады.
Тараздың шығысында 100 мил қашықтықты Берке немесе Мерке (Меркі (Көне қала орны)) қаласы болған. Әл-Мақдиси қаланың қоршауы болған. Бұрын қалада христиандардың шіркеуі болған, кейін оны мешітке айналдырған дейді. Бартольд Тараз немесе Талас қаласында үлкен шіркеудің болғандығын жазады. 89 һижри жылы Таразға Исламның келуімен мұндағы үлкен шіркеу мешітке айналдырылған. Бұл мәліметтер Христиан діні бұл жерлерге Исламнан бұрын келген дегенді білдіреді. Меркенің батысында Тараздың жолында, бүркүндік жол қашықтықта Құлан елдімекені бар. Әл-Мақдиси: "Құлан қорғаны бар үлкен ауыл, орталығында мешіт болған" деп жазады.
Әбу әл-Фада 10-11 ғ. Түркістан хандығына қарасты Баласағұн қаласы жайлы жазады (Әбу әл-Фада, 505 бет.). Бұл қаланың нақты қай жерде орналасқандығын жазбаған. Ибн әл-Әсирде Баласағұн жайлы жазған. Әбу әл-Фада қаланың Қашғарға жақын маңда орналасуы мүмкін деген болжам айтқан. «Тарихул Ирақ» кітабында Баласақун деп келген. «Ғ» әрпінің орнына «қ» әрпі қолданылған.
Сыр бойындағы қалалар жайлы Гай Лэ Стрэнждің «The Lands of the Eastren Caliphate» (Шығыс Халифат елдері) атты кітабында келген мәліметтер осы. Біз тек қазақ жеріндегі қалаларға тоқтағанды жөн көрдік. Кітапта жоғарыды аталған қалалардан бөлек Шаш, Ош т.б. қалалар жайлы мәліметтер келген.
Араб тілінен аударып, құрастырған: Ұлықбек Алиакбарұлы http://kattani.kz/ Мұрағатталған 22 қарашаның 2011 жылы. сайтының администраторы, арабист, дінтанушы. 30.10.2011 жыл. © Ұлықбек Алиакбарұлы
Сыр бойындағы қалалар: кеше-бүгін
-
![image]()
Йангикенттің орнынан табылған ыдыс-аяқтар. Қорқыт Ата мемориялы. -
![image]()
-
![image]()
Түркістан, 1879 ж -
![image]()
Қожа Ахмет Йассауи кесенесі, Түркістан - Ежелгі Тараз қаласы
Дереккөздер:
1. «The Lands of the Eastren Caliphate» Guy Le Strange 1905 жыл. «Булдан әл-Хилафа әл-Шарқийа» Гай Лэ Стрэнж. Араб тіліне аударғандар: Башир Френсис, Коркис Аууад. 2-басылым. Бейрут 1985 жыл.
2. Василий Владимирович Бартольд. (1869-1930). «Орта Азиядағы Түріктердің тарихы» Араб тіліне аударған Ахмад әл-Сағид Сүлеймен. Мысыр, 1996 жыл.
3. Василий Владимирович Бартольд. Тюрки. Двенадцать лекций по истории турецких народов Средней Азии Мұрағатталған 28 қаңтардың 2012 жылы.
4. «Тарихул Ирақ, Хукумат әл-Мәғул» «Ирақ тарихы 1-том, Моңғол шапқыншылығы кезеңі». Аббас әл-Ғазауи. Бағдат, 1935 жыл.
5. بلدان الخلافة الشرقية / كي لسترنج / ط1 / سنة 1371 م بغداد
Сілтемелер
| Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Гай Лэ Стрэнж |
- Guy Le Strange The Lands of the Eastern Caliphate: Mesopotamia, Persia, and Central Asia from the Moslem Conquest to the Time of Timur — Cosimo, Inc., 2011. — 576 б. — ISBN 1616405120.
Тағы қараңыз
- Араб жазбалары
- Әмудария
- Қожа Ахмет Йассауи кесенесі
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Сыр бойындағы қалалар туралы ақпарат, Сыр бойындағы қалалар дегеніміз не? Сыр бойындағы қалалар сөзі нені білдіреді?
Bul makalany Uikipediya sapa talaptaryna lajykty boluy үshin uikilendiru kazhet Syr bojynda ornalaskan kalalar Aral tenizinin ajnalasyndagy ajmaktyn kartasy Tenizdin shekaralary 1960 zhyldardyn basyndagydaj etip berilgen Aral tenizine kelip kuyatyn ozenderdin alabynda ornalaskan elder sary tүspen bolip korsetilgen Gaj Le Strenzhdin kitabyndagy mәlimetter 1905 zhyl Gaj Le Strenzhtugan zheri omirtarihy Zhalpy takyrypka kirmes buryn Syr bojyndagy kalalarga kalam ushyn arnagan adam zhajly soz kozgaganymyz zhon bolar Makalamyzdagy kalalar zhajly mәlimetterdin kopshiligi Gaj Le Strenzhdin The Lands of the Eastren Caliphate Shygys Halifat elderi atty kitabynan zhәne azgana boligi Bartoldtin Orta Aziyadagy Tүrikterdin tarihy atty kitabynan alyndy 1854 zhyly dүniege kelgen Gaj Le Strenzhdin zhasy 80 kүn alyp 1933 zhyly dүnie saldy Gaj Le Strenzhdin 1890 shykkan Palestine under the Moslems kitabynyn algashky betiSayahattary men kitaptary Gaj Ұlybritaniyada tuganymen omirinin kop boligin shetelde otkizgen Anasymen birge Parizhge kelgen Gaj onda shygystanushy tanysady Dzhulios Mol francuz tiline audargan adam Dzhuliuspen kezdesken zhyldary Gajdin shet tiline degen kyzushylygy pajda bolady Osy kyzygushylygynyn arkasynda Parizhde shygystanushy arab tili sabaktaryna katysady 1877 80 zhyldary ezhelgi Parsy eline sayahatka shygady Munda 3 zhyl kalyp parsy tilimen әdet gurpy tarihy zhajly maglumattar zhinajdy 1882 zhyly komegimen parsy zhәne agylshyn tilderinde kitaby 1886 zhyly The Alchemist kitaby zharykka shygady 1890 kitaby zharykka shykty 1900 zhyly kitaby zharykka shykty 1905 zhyly atty kitaby baspadan shykty 1915 zhyly Hamdilla әl Mustaufa әl Қazuinidin agylshyn tiline audaryp baspadan shygardy Gaj Le Strenzh omirin gylymga arnagan zhandardyn biri boldy Gaj Le Strenzhdin The Lands of the Eastren Caliphate Shygys Halifat elderi atty kitaby shamamen 600 betten turady Kitap 1905 zhyly zharykka shykkan arab tiline 1985 zhyly audarylgan Audarmashylar Bashir Frensis Korkis Auuad Makalamyzda tarih betterinen biletin kalalardyn esimi kelgen Mysaly Isfidzhab Yassy Otyrar t b Biz bul kalalardyn atauy arabsha kalaj zhazylsa sol zhazylgan kүjinde audarma zhasauga tyrsytyk Avtor kitabynyn songy 34 bolimin 2 suret Syrdariya ozeninin bojynda ornalaskan kalalarga arnagan 517 532 better Bizge әrine oz elemizge karasty kalalar gana kyzyk bop korinedi Bolim ishinde Өzkent Osh Shash Sajram Shymkent Yasy Sauran Taraz Merke kalalary zhajly maglumattar kelgen Degenmen mәlimetter tolyk emes Tek azgana sipattamalarymen kelgen Syr bojynda ornalaskan kalalarBartold Vasilij Vladimirovich Syr bojyndagy kalalar Endigi kezekte osy bolimderge nazar audarsak Aldymen Syrdariya ozeni zhajly Syrdariyanyn Shash dep atalgandygyn zhazgan Zhergilikti halyk Shash ozeni dese әl Mustaufa 14 gasyrda Mongoldar ony dep atajtyn edi dejdi Arabtar dep atagan Al tүrikter Syrdariya nemese Syrsu dep atagan Vasilij Vladimirovich Bartoldtin atty kitabynyn 53 betinde Syrdariya ozeni zhajly mәlimetter kelgen Abu әl Ғazida osylaj atagan Ibn Haukal ozeni tүrik elderinen shygyp agady dep ajtkan Ibn Haukaldyn ajtuynsha taudan akkan bul ozen Aral tenizine baryp kuyady Arab sayahatshylary Sejhun Zhejhun ozeni sekildi onda kememen zhүzuge bolady dejdi Қys mezgilderinde uzak uakytka ozennin betinde muz katady Osy sebepti ozennin үstinen arbalar zhүre beretin Syrdariya men Amudariya bolmas buryn zhәne dep atalgan Arabtar Sejhun Zhejhun ataularyn yaһudilerden aluy mүmkin degen bolzham ajtylady Yaһudilerdin zhazbalarynda zhәne degen ozender zhajly ajtylady Sejhun men Zhejhun osy sozderge zhakyn boluy mүmkin birak magynalary belgisiz Mongol shapkynshylygy zamanynda Sejhun atauy koldanysta shygyp Syrdariya dep atala bastagan kalasy Shymkenttin shygysynda 8 mil kashyktykta ornalaskan kala Arys nemese Badam ozenderinin bojynda ornalaskan bajlanysty ozinin Tүrkistan atty kitabynda 1 tom 75 bette ol kazirgi Shymkent kalasy dep ajtkan kitabynda ol Sajram dep zhazylgan Bul zhazbalardy Britan muzeji parsy zhazbalary 24090 papkada ornalaskan parsy kolzhazbalaryda kuattajdy taudyn eteginde ornalaskan Tauga dejin nebәri 3 farsah Қalanyn ajnalysynda bau bakshalar bar Syrty dualmen korshalgan Қalaga kiretin 4 kakpa bolgan Қalanyn oralygynda bazar әkimshilik tүrme zhәne meshit bolgan Әl Makdisi kalada maktashylar bazary bolgandygyn ajtady Bazardagy dүkender aj sajyn zheti myn dirham zhinap zhetimderge iship zhem nan azyk tүlik taratatyn bolgan kalasy kejin Sajram dep ozgertilgen Әli әl Yazidi Әmir Temir zhoryktarynda da bul kalany Sajram dep atagan Әli әl Yazidi oz zhazbalarynda nemese degen kalany zhazady Әl Makdisi dep zhazgan Bul kazirgi ozimizdin shyrajly shymkentimiz boluy mүmkin Әl Makdisi Shymkent kalasy үlken korshaumen korshalgan ishinde bazar zhәne meshit bolgandygyn zhazady Sejhun ozininin shygysynda tomengi zhagynda nemese kalasy bolgan Kejingi zhazbalarda Otyrar dep atalgan Әl Makadisi үlken kala 70 myn zhauyngeri bar Қalanyn ortasynda kamal bar Қalada үlken meshit zhәne bazar bolgan Қazuini kalasynda atakty musylman filosofy Әbu Nasyr Әl Farabidin dүniege kelgendigin zhazady Degenmen Ibn Haukal Әl Farabi kalasyna karasty eldimekeninde dүniege kelgen dejdi Ibn Haukal 510 bet Uәsizh Farabtan eki farsah kashyktykta ornalaskan korshauy bar kishkene kalashyk Ortalygynda meshiti men bazary bar Otyrardan soltүstikke birkүndik zholdy alatyn Shauagir kalasy bolgan Әl Makdisi Shauagir үlken kosheleri ken dualdarmen korshalgan kala Ortalygynda bazar zhәne meshit bar Birak arab sayahatshylary Shauagir turaly ajtpagan Shauagir Yassi kalasy boluy mүmkin degen pikirler bar Әli әl Yazidi Yassy kalasy turalyda zhazgan Yassy Iasy kalasy kejin dep atalgandygyn zhazady Yassy Қyrgyz elderinin basshylarynyn komilgen zherleri Solardyn ishindegi shejhterinin biri dejdi Әli әl Yazidi Ahmad әl Yassi Қozha Ahmet Jasaui Ahmad әl Yassi Muhammad ibn әl Hanifa ibn әl Halifa Alidin nemerelerinen bolgan Bul Shejh 12 gasyrda dүnieden otken 14 gasyrda Әmir Temir shejhtin kabirine үlken meshit Қozha Ahmet Jassaui kesenesi saldyrgan Shejhtyn kabirin ziyarat etu үshin uzak zherlerden koptegen adamdar keledi Yassi Shauagir nemese Shauagar depte atalgan dejdi kejbir sayahatshylar Tүrkistandagy Shaugir nemese Shauagir kalasynyn plany nemese Shauagirdan soltүstikke bir kүndik zholdy alatyn Sauran nemese Sabran degen kala bar Әl Makdisi bul kalanyn birin biri korshagan 7 dualy bolgandygyn zhazady Қalanyn ortalygynda үlken meshit bolgan Әli Әl Yazidi Әmir Temirdin zhoryktary kezinde kalanyn Sabran dep atalgandygyn zhazady Jakut kalanyn korgandary ote biik bolgan dep zhazady Әli Әl Yazidi Otyrardan soltүstikke karaj 24 farsah uzaktykta Sygynak kalasynyn bolgandygyn zhazady Sygynak kypshaktardyn eldimekeni bolgan Birak bul kala turaly algashky arab sayahatshylary zhazgan emes Soltүstikke Sygynaktan shamaly uzagyrak Zhend Zhent kala kalasy bolgandygyn zhazady Algashky arab sayahatshylary men Jakut Zhend Tүrkistan ajmagyndagy үlken musylman kalasy bolgandygyn zhazady 12 gasyrda Mongol shapkynshylygy kezinde kala mongoldardyn kolymen tas talkany shykkan Sol uakyttarda Aral tenizi Zhend tenizi dep te atalgan Degenmen zhogaryda korsetilgen arabsha kartada Aral tenizi bahrul Hauarezm yagni Horezm tenizi dep zhazylgan eken Osy bette Sejhunnin Aralga kuyatyn tusynda tagy bir kalanyn bolgandygy zhajly zhazylgan Arabtar ol kalany әl Қorjatu әl zhәdidә yagni zhana auyl dep atagan Sol zamanda tүrikter ony Yangikent nemese Yangishaһar dep atagan Zhent zhәne Yangikent kalalary sol uakytta musylman kalalary bolyp eseptelgen Isbizhabtyn Isfidzhab soltүstik shygysynda 80 mil kashyktykta kazirgi kalasyna zhakyn manda Taraz kalasy bolgan Taraz nemese әl Taraz kalasynyn 10 gasyrda manyzy erekshe bolgan Ibn Haukal әl Taraz tүrikterinen bolgan musylmandardyn sauda kalasy bolgan dejdi Әl Makdisi kala ote үlken әri әdemi bau bakshaly gimarattarynyn terezeleri kop bolgan dep zhazady Қalanyn 4 kakpasy syrtynda үlken or bolgan Қalanyn kireberisinde үlken ozen ishinde bazar zhәne meshit bolgan Әl Қazuini sol uakytta ajnaladagy kalalarda tarazdyktar sekildi sulu erler men әjelderdin bolmagandygyn zhazady Tarazdyn shygysynda 100 mil kashyktykty Berke nemese Merke Merki Kone kala orny kalasy bolgan Әl Makdisi kalanyn korshauy bolgan Buryn kalada hristiandardyn shirkeui bolgan kejin ony meshitke ajnaldyrgan dejdi Bartold Taraz nemese Talas kalasynda үlken shirkeudin bolgandygyn zhazady 89 һizhri zhyly Tarazga Islamnyn keluimen mundagy үlken shirkeu meshitke ajnaldyrylgan Bul mәlimetter Hristian dini bul zherlerge Islamnan buryn kelgen degendi bildiredi Merkenin batysynda Tarazdyn zholynda bүrkүndik zhol kashyktykta Қulan eldimekeni bar Әl Makdisi Қulan korgany bar үlken auyl ortalygynda meshit bolgan dep zhazady Әbu әl Fada 10 11 g Tүrkistan handygyna karasty Balasagun kalasy zhajly zhazady Әbu әl Fada 505 bet Bul kalanyn nakty kaj zherde ornalaskandygyn zhazbagan Ibn әl Әsirde Balasagun zhajly zhazgan Әbu әl Fada kalanyn Қashgarga zhakyn manda ornalasuy mүmkin degen bolzham ajtkan Tarihul Irak kitabynda Balasakun dep kelgen Ғ әrpinin ornyna k әrpi koldanylgan Syr bojyndagy kalalar zhajly Gaj Le Strenzhdin The Lands of the Eastren Caliphate Shygys Halifat elderi atty kitabynda kelgen mәlimetter osy Biz tek kazak zherindegi kalalarga toktagandy zhon kordik Kitapta zhogarydy atalgan kalalardan bolek Shash Osh t b kalalar zhajly mәlimetter kelgen Arab tilinen audaryp kurastyrgan Ұlykbek Aliakbaruly http kattani kz Muragattalgan 22 karashanyn 2011 zhyly sajtynyn administratory arabist dintanushy 30 10 2011 zhyl c Ұlykbek Aliakbaruly Syr bojyndagy kalalar keshe bүgin Jangikenttin ornynan tabylgan ydys ayaktar Қorkyt Ata memoriyaly Tүrkistan 1879 zh Қozha Ahmet Jassaui kesenesi Tүrkistan Ezhelgi Taraz kalasyDerekkozder 1 The Lands of the Eastren Caliphate Guy Le Strange 1905 zhyl Buldan әl Hilafa әl Sharkija Gaj Le Strenzh Arab tiline audargandar Bashir Frensis Korkis Auuad 2 basylym Bejrut 1985 zhyl 2 Vasilij Vladimirovich Bartold 1869 1930 Orta Aziyadagy Tүrikterdin tarihy Arab tiline audargan Ahmad әl Sagid Sүlejmen Mysyr 1996 zhyl 3 Vasilij Vladimirovich Bartold Tyurki Dvenadcat lekcij po istorii tureckih narodov Srednej Azii Muragattalgan 28 kantardyn 2012 zhyly 4 Tarihul Irak Hukumat әl Mәgul Irak tarihy 1 tom Mongol shapkynshylygy kezeni Abbas әl Ғazaui Bagdat 1935 zhyl 5 بلدان الخلافة الشرقية كي لسترنج ط1 سنة 1371 م بغدادSiltemelerOrtakkorda bugan katysty media fajldar bar Gaj Le StrenzhGuy Le Strange The Lands of the Eastern Caliphate Mesopotamia Persia and Central Asia from the Moslem Conquest to the Time of Timur Cosimo Inc 2011 576 b ISBN 1616405120 Tagy karanyzArab zhazbalary Әmudariya Қozha Ahmet Jassaui kesenesi
