Уикипедия

Посткеңестік кеңістік

16 Шіл, 2025 / 07:17

Посткеңестік кеңістік, немесе сондай-ақ бұрынғы КСРО құрамындағы республикалар, ТМД және Балтық маңы (Балтық теңізі жағалауындағы елдер) елдері — бұл КСРО-ның ыдыру кезеңінде, яғни, 1991 жылы тәуелсіздіктерін алған мемлекеттер.

image
Ағылшын алфавиті бойынша реттелген посткеңестік мемлекеттер:
1.image Армения; 2. image Әзербайжан; 3. image Беларусь; 4. image Эстония; 5. image Грузия; 6. image Қазақстан; 7.image Қырғызстан; 8. image Латвия; 9. image Литва; 10. image Молдова; 11. image Ресей; 12. image Тәжікстан; 13. image Түрікменстан; 14. image Украина; 15. image Өзбекстан

Мемлекеттер және географиялық аймақтар

image
Посткеңестік елдер:
     Ресей
     Балтық елдері
     Шығыс Еуропа
     Оңтүстік Кавказ
     Орталық Азия

Негізінен посткеңестік мемлекеттерді келесі бес топқа бөледі:

Балтық елдері

  • image Эстония
  • image Латвия
  • image Литва

Шығыс Еуропа

  • image Беларусь
  • image Молдова
  • image Украина

Оңтүстік Кавказ

  • image Армения
  • image Әзірбайжан
  • image Грузия

Орталық Азия

  • image Қазақстан
  • image Қырғызстан
  • image Тәжікстан
  • image Түрікменстан
  • image Өзбекстан

Ресей

  • image Ресей

Тарихи байланыстар

Ресей шығыс-славян посткеңестік мемлекеттерімен тарихи тығыз байланыста, себебі Ресейдің мемлекеттілігі олардың шекарасында құрылды. Олардың түпкі тамыры — Киев Русі.

Орталық Азия және Оңтүстік Кавказ Ресей империясына тек XVIII және XIX ғасырларда ғана қосылды.

ТМД және Балтық елдері

2009 жылға дейін «ТМД және Балтық маңы елдері» шекарасы ұғымы «посткеңестік кеңістік» атты ұғыммен тең болған. 2009 жылы Грузия ТМД құрамынан шығып кетті, ал 2018 жылы соның ізінше Украина да шықты.

Бұл тіркес 1991 жылдың желтоқсанынан кейін, Балтық жағалауы республикалары (Латвия, Литва, Эстония) ТМД-ға (Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы) кіруден бас тартқан кезде пайда болды. Бұл елдер тәуелсіз мемлекеттер арасындағы қатынастарды реттеуге арналған аймақтық халықаралық ұйымға кіруден бас тартты.

Мемлекеттердің қазіргі басшылары

Мемлекет басшылары

Үкімет басшылары

Экономикасы

1991–2007 жылдардағы Посткеңестік кеңістіктегі жалпы ішкі өнімдегі (ЖІӨ) өзгерістер:

Мемлекет 1991* 1996 2001 2006 2011 Айналымдағы
жыл**
Шығыс Еуропа елдері
Ресей 100 63.1 74.5 103.3 118.3 1997
Украина 100 47.2 51.8 73.7 75.9 2000
Беларусь 100 67.9 94.0 141.5 192.5 1996
Молдова 100 45.2 45.0 62.5 74.5 1997
Балтық елдері
Эстония 100 ? ? ? ? ?
Латвия 100 67.8 92.9 143.1 130.1 1993
Литва 100 64.6 81.5 119.8 123.9 1995
Орталық Азия
Қазақстан 100 69.3 88.5 141.4 185.7 1996
Қырғызстан 100 58.9 76.1 89.6 114.4 1996
Тәжікстан 100 34.1 45.2 56.0 98.1 1997
Түрікменстан 100 68.4 107.7 215.5 351.8 1998
Өзбекстан 100 82.9 102.6 137.5 208.4 1996
Оңтүстік Кавказ
Армения 100 63.3 84.2 154.7 172.5 1994
Әзербайжан 100 42.7 65.2 150.2 241.1 1996
Грузия 100 39.8 49.8 74.1 93.2 1995

Дамуы

Адам даму индексі бойынша реттеліп жазылған посткеңестік елдер тізімі:

Өте жоғарғы индекс:

  • image Эстония: 0.846
  • image Литва: 0.818
  • image Латвия: 0.814

Жоғарғы индекс:

  • image Беларусь: 0.793
  • image Ресей: 0.788
  • image Қазақстан: 0.754
  • image Грузия: 0.745
  • image Украина: 0.740
  • image Әзірбайжан: 0.734
  • image Армения: 0.729

Орташа адам даму индексі

  • image Түрікменстан: 0.698
  • image Молдова: 0.660
  • image Өзбекстан: 0.654
  • image Қырғызстан: 0.622
  • image Тәжікстан: 0.622

Дереккөздер

  1. World Bank data
  1. бері Грузия президенттігі Саломе Зурабишвили мен Кавелашвили арасында таласты
  2. Премьер-министр лауазымының жойылуы нәтижесінде Түрікменстан президенті елдің мемлекеттінің де, үкіметінің де басшысы болып келеді

уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Посткеңестік кеңістік туралы ақпарат, Посткеңестік кеңістік дегеніміз не? Посткеңестік кеңістік сөзі нені білдіреді?

Postkenestik kenistik nemese sondaj ak buryngy KSRO kuramyndagy respublikalar TMD zhәne Baltyk many Baltyk tenizi zhagalauyndagy elder elderi bul KSRO nyn ydyru kezeninde yagni 1991 zhyly tәuelsizdikterin algan memleketter Agylshyn alfaviti bojynsha rettelgen postkenestik memleketter 1 Armeniya 2 Әzerbajzhan 3 Belarus 4 Estoniya 5 Gruziya 6 Қazakstan 7 Қyrgyzstan 8 Latviya 9 Litva 10 Moldova 11 Resej 12 Tәzhikstan 13 Tүrikmenstan 14 Ukraina 15 ӨzbekstanMemleketter zhәne geografiyalyk ajmaktarPostkenestik elder Resej Baltyk elderi Shygys Europa Ontүstik Kavkaz Ortalyk Aziya Negizinen postkenestik memleketterdi kelesi bes topka boledi Baltyk elderi Estoniya Latviya Litva Shygys Europa Belarus Moldova Ukraina Ontүstik Kavkaz Armeniya Әzirbajzhan GruziyaOrtalyk Aziya Қazakstan Қyrgyzstan Tәzhikstan Tүrikmenstan Өzbekstan Resej ResejTarihi bajlanystar Resej shygys slavyan postkenestik memleketterimen tarihi tygyz bajlanysta sebebi Resejdin memlekettiligi olardyn shekarasynda kuryldy Olardyn tүpki tamyry Kiev Rusi Ortalyk Aziya zhәne Ontүstik Kavkaz Resej imperiyasyna tek XVIII zhәne XIX gasyrlarda gana kosyldy TMD zhәne Baltyk elderi 2009 zhylga dejin TMD zhәne Baltyk many elderi shekarasy ugymy postkenestik kenistik atty ugymmen ten bolgan 2009 zhyly Gruziya TMD kuramynan shygyp ketti al 2018 zhyly sonyn izinshe Ukraina da shykty Bul tirkes 1991 zhyldyn zheltoksanynan kejin Baltyk zhagalauy respublikalary Latviya Litva Estoniya TMD ga Tәuelsiz Memleketter Dostastygy kiruden bas tartkan kezde pajda boldy Bul elder tәuelsiz memleketter arasyndagy katynastardy retteuge arnalgan ajmaktyk halykaralyk ujymga kiruden bas tartty Memleketterdin kazirgi basshylaryMemleket basshylary Armeniya Әzerbajzhan Ilham Әliev Belarus Aleksandr Lukashenko Belarus prezidenti Gruziya Қazakstan Қasym Zhomart Tokaev Қazakstan prezidenti Қyrgyzstan Sadyr Zhaparov Қyrgyzstan prezidenti Latviya Litva Moldova Majya Sandu Өzbekstan Shavkat Mirziyoev Өzbekstan prezidenti Resej Vladimir Putin Resej prezidenti Tәzhikstan Emomali Rahmon Tәzhikstan prezidenti Tүrikmenstan Serdar Berdimuhamedov Tүrikmenstan prezidenti Ukraina Vladimir Zelenskij Ukraina prezidenti EstoniyaҮkimet basshylary Armeniya Nikol Pashinyan Әzerbajzhan Belarus Belarus premer ministri Gruziya Қazakstan Olzhas Bektenov Қazakstan premer ministri Қyrgyzstan Әdilbek Қasymәliev Қyrgyzstan Ministrler Kabinetinin toragasy Latviya Litva Moldova Өzbekstan Abdulla Әripov Өzbekstan premer ministri Resej Mihail Mishustin Resej Үkimetinin Toragasy Tәzhikstan Қoһir Rasulzoda Tәzhikstan premer ministri Tүrikmenstan Serdar Berdimuhamedov Tүrikmenstan prezidenti Ukraina Denis Shmygal Ukraina premer ministri EstoniyaEkonomikasy1991 2007 zhyldardagy Postkenestik kenistiktegi zhalpy ishki onimdegi ZhIӨ ozgerister Memleket 1991 1996 2001 2006 2011 Ajnalymdagy zhyl Shygys Europa elderiResej 100 63 1 74 5 103 3 118 3 1997Ukraina 100 47 2 51 8 73 7 75 9 2000Belarus 100 67 9 94 0 141 5 192 5 1996Moldova 100 45 2 45 0 62 5 74 5 1997Baltyk elderiEstoniya 100 Latviya 100 67 8 92 9 143 1 130 1 1993Litva 100 64 6 81 5 119 8 123 9 1995Ortalyk AziyaҚazakstan 100 69 3 88 5 141 4 185 7 1996Қyrgyzstan 100 58 9 76 1 89 6 114 4 1996Tәzhikstan 100 34 1 45 2 56 0 98 1 1997Tүrikmenstan 100 68 4 107 7 215 5 351 8 1998Өzbekstan 100 82 9 102 6 137 5 208 4 1996Ontүstik KavkazArmeniya 100 63 3 84 2 154 7 172 5 1994Әzerbajzhan 100 42 7 65 2 150 2 241 1 1996Gruziya 100 39 8 49 8 74 1 93 2 1995DamuyAdam damu indeksi bojynsha rettelip zhazylgan postkenestik elder tizimi Өte zhogargy indeks Estoniya 0 846 Litva 0 818 Latviya 0 814 Zhogargy indeks Belarus 0 793 Resej 0 788 Қazakstan 0 754 Gruziya 0 745 Ukraina 0 740 Әzirbajzhan 0 734 Armeniya 0 729 Ortasha adam damu indeksi Tүrikmenstan 0 698 Moldova 0 660 Өzbekstan 0 654 Қyrgyzstan 0 622 Tәzhikstan 0 622DerekkozderWorld Bank data beri Gruziya prezidenttigi Salome Zurabishvili men Kavelashvili arasynda talasty Premer ministr lauazymynyn zhojyluy nәtizhesinde Tүrikmenstan prezidenti eldin memlekettinin de үkimetinin de basshysy bolyp keledi

16 Шіл, 2025 / 07:17
NiNa.Az

NiNa.Az

NiNa.Az - Ақпарат пен мазмұнмен тәулік бойы бөлісетін толықтай тегін жүйе.
Қарап көріңіз
Жабық
© 2019 NiNa.Az - Барлық құқықтар қорғалған.
Авторлық құқық: Dadash Mammadov