Периклдің жерлеу сөзі
«Периклдің жерлеу сөзі» (көне грекше: Περικλέους Επιτάφιος) – Фукидидтің «» еңбегіндегі әйгілі сөйлеу мәтіндерінің бірі.
Бұл сөзді белгілі афиналық саясаткер Перикл б.з.д. 431–404 жылдары болған Пелопоннес соғысының бірінші жылының соңында айтқан деп есептеледі. Ол жыл сайын соғыста қаза тапқандарға арналған мемлекеттік қоғамдық жерлеу рәсімінің бір бөлігі ретінде айтылған.
Б.з.д. V ғасырдың соңында Афинада соғыста қаза тапқандардың құрметіне қоғамдық жерлеу рәсімін өткізу дәстүрге айналған еді. Қаза болғандардың мәйіттері үш күн бойы шатырда қойылып, халық оларға құрбандықтар мен арнаулар жасайтын. Содан кейін жерлеу шеруі ұйымдастырылып, он кипарис табыты көтерілген – әрбір он афина тайпасына бір-бірден, ал тағы бір бос табыт жоғалған жауынгерлер мен мәйіттері табылмағандарға арнап қойылған. Соңында олар аймағындағы қоғамдық қабірге жерленген. Осы рәсімнің соңғы бөлігі ретінде мемлекет таңдаған белгілі афиналық азамат жерлеу сөзін сөйлеген.
Осы жерде маған дейін сөз сөйлеген шешендердің көпшілігі марқұмдардың құрметіне белгіленген жерлеу рәсімдеріне Жерлеу сөзін айту дәстүрін қосқан заң шығарушыға мадақ айтты, өйткені майданда қаза тапқан батырларды құрметтеу – аса көркем әрі лайықты дәстүр. — Фукидид, «. II, 35 (Периклдің сөзі б.з.д. 431 жылға дейін бұл дәстүрдің әлдеқайда ертерек қалыптасқанын көрсетеді) |
Периклдің Жерлеу сөзі Фукидидтің «» еңбегінің екінші кітабында жазылған. Автор бұл сөзді Периклдің өз аузымен айтылғандай бірінші жақта келтіреді, бірақ оның сөзбе-сөз жазылғанына сенім аз. Өйткені Фукидид еңбегінің басында сөздердің толықтай нақты емес, бірақ негізгі идеяларын жеткізуге тырысқанын ескертеді. Тарихшылар Периклдің соғыстың бірінші жылының соңында сөз сөйлегеніне сенімді, бірақ Фукидид келтірген нұсқаның Периклдің шын мәнінде айтқанымен қаншалықты сәйкес келетіні жөнінде бірыңғай пікір жоқ. Бұл мәселені қиындататын тағы бір жайт – Перикл б.з.д. 440 жылы кезінде де жерлеу сөзімен халық алдына шыққан. Сондықтан Фукидид жазған мәтінде екі сөйлеу мәтінінің элементтері аралас болуы мүмкін. Дегенмен, Фукидид өте мұқият тарихшы болған және әрбір дереккөзінің анықтығы мен дәлдігін үнемі көрсетіп отырған. Ол Периклдің сөзін баяндағанда «Перикл, Ксантипптің ұлы, былай деді» (Περικλῆς ὁ Ξανθίππου… ἔλεγε τοιάδε) деп бастайды. Егер ол сөзді тура келтірген болса, «тоιάδε» («сияқты») емес, «τάδε» («осы сөздер») деген сөзді қолданар еді. Бұл жерлеу сөзінің нақты авторы да даулы. Платон өзінің «» диалогында оны Периклдің серігі тиесілі деп көрсетеді. Жерлеу сөзі Афинадағы дәстүрлі жерлеу сөздерінен ерекшеленетінімен маңызды. оны «Афинаның өзіне арналған мадақтау» деп сипаттайды. Бұл сөз Афинаның жетістіктерін дәріптеуге бағытталған, оның мақсаты – соғыс жағдайындағы мемлекеттің рухын көтеру. Бұл дәстүрдің қашан және кім енгізгені нақты белгісіз. Көне деректер бұл рәсімнің негізін қалаушы Солон деп атайды. мен оны Грек-парсы соғыстары дәуірімен байланыстырады.
Заманауи ғалымдар Периклдің Жерлеу сөзі мен Авраам Линкольннің 1863 жылғы арасындағы ұқсастықтарды атап өтеді.
Сөзінің мазмұны
Кіріспе (2.35)
Сөз қоғамдық жерлеу дәстүрін мадақтаумен басталады, бірақ жерлеу сөзін айту дәстүріне сын көзбен қарайды. Перикл бұл рәсімде "ер жүрек көптеген адамдардың даңқы бір адамның аузынан шыққан сөзге тәуелді болмауы керек" деп атап өтеді. Оның пікірінше, шешен өте қиын міндетке тап болады – қаза тапқандардың жақындары олардың ерліктері асыра мадақталғанын қалайды, ал басқа адамдар көреалмаушылық танытып, артық айтылған деп күмәндануы мүмкін.
Соғыста қаза тапқандарды мадақтау (2.36 – 2.42)
Перикл өз сөзін, басқа афиналық жерлеу сөздері сияқты, қаза тапқандарды мадақтаудан бастайды. Ол қазіргі афиналықтардың ата-бабаларына (2.36.1 – 2.36.3) құрмет көрсетіп, Афина империясының құрылуы туралы қысқаша тоқталып өтеді.
Алайда, осы тұстан бастап Перикл басқа жерлеу сөздерінің дәстүрлі үлгісінен түбегейлі алшақтап, Афинаның әскери жетістіктері мен соғыс ерліктерін егжей-тегжейлі баяндаудан әдейі бас тартады:
«Біздің тарихымыздың бір бөлігі – иелігімізді алып берген әскери жеңістеріміз немесе өзіміздің немесе әкелеріміздің эллиндік немесе шетелдік басқыншылыққа қарсы көрсеткен батылдығы – тыңдаушыларым үшін аса таныс тақырып. Сондықтан мен оны айналып өтемін».
Оның орнына, Перикл Афинаның қазіргі жағдайына назар аударады. Ол былай дейді:
«Мен біздің қазіргі ұлылығымызға жету жолымызды, оны өсірген басқару жүйемізді және осы ұлылықтың қайнар көзі болған ұлттық әдет-ғұрыптарымызды қарастырамын».
Осылайша, Фукидидтің баяндауындағы Перикл олар құрбан болған қаланың ұлылығын дәріптеу арқылы қаза тапқандарды мадақтауды жөн көреді.
Афинаны ұлықтауы
"Егер заңдарымызға қарасақ, олар жеке дауларда барлығына тең әділеттілікті қамтамасыз етеді... Егер адам мемлекетке қызмет етуге қабілетті болса, оның қарапайым шыққан тегі оған тосқауыл болмайды. Біздің басқару жүйеміздегі еркіндік қарапайым өмірімізге де таралады. Мұнда бір-бірімізге қызғанышпен қарамаймыз және көршіміз өз қалауынша әрекет еткенде оған ашулануға міндеттіміз деп санамаймыз..."
Периклдің осы сөздері кейіннен әйгілі "заң алдындағы теңдік" қағидасының негізіне айналды. Оның еркіндік туралы ойлары тек Афина билік жүйесіне ғана емес, оның сыртқы саясатына да қатысты болды:
«Біз қаламызды әлемге ашамыз және шетелдіктерді білім алудан немесе бақылаудан шектемейміз, тіпті дұшпандарымыз біздің жомарттығымыздан пайда көруі мүмкін болса да...»
Бірақ, Периклдің ойынша, Афинаның теңдік пен ашықтық құндылықтары оның ұлылығына кедергі келтірмейді, керісінше, оны күшейтеді:
«...қоғамдық өмірдегі өрлеу қабілет пен беделге байланысты, әлеуметтік тап мәртебесі еңбектің бағалануына кедергі келтірмейді... Біздің қарапайым азаматтарымыз өз шаруаларымен айналысса да, мемлекеттік мәселелерді әділ бағалай алады... Афинада біз өз қалауымызша өмір сүріп, сонымен бірге кез келген заңды қауіпке төтеп беруге әрдайым дайынбыз.»
Афинаны мадақтауының шарықтау шегінде Перикл өз сөзін Афинаны Грекияның рухани орталығы ретінде көрсету арқылы түйіндейді:
«Қысқаша айтқанда, мен біздің қаламызды – Грекияның мектебі деп санаймын; ал әлем бізге тәуелсіз өмір сүріп, осындай қиындықтарға төтеп бере алатын, әрі көптеген жағдайларда жан-жақтылығымен ерекшеленетін афиналықтай адамды ұсына алады деп күмәнданамын.»
Соңында Перикл қаза тапқандардың ерлігін қала ұлылығымен байланыстырады:
«Мен мадақтаған Афина – осы батырлардың ерлігі арқасында осындай болды... Олардың ешқайсысы байлықтың рақатына бөлену үмітімен әлсіздік танытқан жоқ немесе кедейлікке бола қауіптен бас тартқан жоқ. Жоқ, олар жауларынан кек алуды кез келген жеке бақыттан жоғары қойды, ал мұны ең даңқты қауіп деп санап, өз өмірін бәске тікті... Осылайша, олар беріле өмір сүруден гөрі, ерлікпен өлуді таңдады, тек қорлықтан қашты.»
Осылайша, Перикл сөзін мынадай тұжырыммен аяқтайды:
«Бақыт – бұл азаттық, ал азаттық – бұл ерлік. Сондықтан соғыстың қауіп-қатерінен қашпаңдар.»
Осы арқылы ол Афинаның ұлылығы, оның азаматтарының ерлігі және соғысты жалғастырудың қажеттілігі арасындағы байланысты нығайтып, өз тыңдармандарын жігерлендіреді.
Афина әскерін мадақтау
Өз сөзінде Перикл Афинаның ұлылығын ерекше атап көрсету арқылы афиналықтардың соғысты қолдауын жалғастыруы керектігін жеткізгісі келгенін мәлімдейді. Ол азаматтарға олардың күресі аса маңызды екенін түсіндіру үшін осылай жасағанын айтады. Ол өз сөзінде айтып отырған жауынгерлер Афина қаласы мен оның еркіндігін қорғау үшін өмірлерін қиғанын атап өтеді. Перикл Афинаны көршілерінен ерекшелендіретін қасиеттері үшін мақтайды, әсіресе оның демократиясын, яғни азаматтарға сенім білдірілетінін және қала саясатына толықтай тәуелді емес екенін баса айтады. Ол афиналық азаматтардың өздерінің жаулары – лакедемондықтардан өзгеше еркіндікке ие екенін атап көрсетеді. Соғыста қаза тапқан жауынгерлер нағыз құрметке лайық деп саналады. Егер біреу бұған күмәнданса, олардың ел үшін өмірлерін қиған соңғы сәттеріне назар аударуы керек, бұл барлық күдіктерді сейілтуі тиіс. Ол өз елі үшін күресу – үлкен құрмет екенін түсіндіреді және бұл азаматтың бойындағы кемшіліктерді оның мемлекет алдындағы еңбегі толықтай жабатынын атап өтеді.
Перикл жауынгерлердің соғыста қателік жібермегенін, олардың өз тілектері мен қалауларын жоғары мақсат жолында құрбан еткенін мадақтайды. Оның сипаттауынша, афиналық азаматтар басқа халықтардың тұрғындарынан өзгеше – олар кең ойлайтын, төзімді және бұйрықты түсінуге әрі орындауға дайын адамдар. Оның демократиялық жүйесі азаматтарға өз тағдырын шешетін маңызды шешімдерге қатысу құқығын берген, бұл Афинаны көрші қалалардан ерекшелейтін басты құндылықтардың бірі болды. Сондықтан, ол сөзін Афинада ең үлкен құрмет пен батырлық – мемлекет еркіндігі үшін өмір сүру және өлу екенін атап көрсетумен аяқтайды. Перикл Афинаны көршілес қалалардан ерекше, өзгеше қала деп санайды.
Тірілерге үндеу (2.43 – 2.45)
Осыдан кейін Перикл тыңдармандарына қарап, қаза тапқандар белгілеген жоғары стандарттарға лайық болуға шақырады:
«Бұл адамдар афиналықтарға лайық өмірден өтті. Сендер, олардың артында қалғандар, майдан даласында да осындай мызғымас табандылық танытуға тиіссіңдер, тек оның нәтижесі әлдеқайда қуанышты болсын деп тілеулерің мүмкін.»
Перикл қаза тапқандардың жесірлеріне тек осы жерде ғана үн қатады:
«Әйел үшін ең үлкен даңқ – оның аты мүлде аталып жүрмеуі, мейлі жақсы болсын, мейлі жаман болсын.»
Бұл жолдар көбінесе афиналықтардың әйелдердің қоғамдық өмірдегі рөліне деген көзқарасын сипаттайтын мысал ретінде келтіріледі. Сонымен қатар, бұл пікір жеке жерлеу рәсімдерінде әйелдердің жоқтау айтатын дәстүріне де байланысты болуы мүмкін.
Жиынтық сөз (2.46)
Перикл қысқа жиынтық сөзімен аяқтайды, онда қаза тапқандар туралы сөйлеудің қиын міндет екенін тыңдармандарына еске салады. Осыдан кейін жиналған халық тарайды.
Геттисбергтегі сөзбен салыстыру
Америкадағы азамат соғысын зерттеушілер Луис Уоррен мен Гарри Уилс Периклдің Жерлеу сөзі мен Авраам Линкольннің әйгілі арасындағы ұқсастықтарды атап өтеді.
Линкольннің сөзі, Периклдің сөзі сияқты:
- Құрметті ата-бабаларды еске алудан басталады: «Сексен жеті жыл бұрын біздің аталарымыз бұл құрлықта жаңа ұлт құрды...»
- Мемлекеттің демократияға адалдығын дәріптейді: «...еркіндік рухында дүниеге келген және барлық адамдар тең жаратылған деген қағидаға негізделген жаңа ұлт... халық құрған, халық үшін құрылған, халық басқарған - үкімет...»
- Осындай жағдайда сөз сөйлеудің қиын екенін мойындайды: «Біз бұл жерді арнай алмаймыз, біз оны қасиетті ете алмаймыз, біз оны құрметтей алмаймыз...»
- Тірілерді қаза тапқандардың ерлігін жалғастыруға шақырады: «Енді бұл жерде біз, тірілер, алда тұрған ұлы іске арнауымыз керек...»
- Сөз бен істің әсерін салыстырады: «Мұнда шайқасқан батырлар, тірі және қаза тапқандар, оны біз сөзбен қасиетті етуге тырысқаннан әлдеқайда жоғары деңгейде құрметтеді... Әлем бұл жерде не айтқанымызды көп ескермейді, бірақ олардың жасаған істерін ешқашан ұмытпайды.»
Линкольннің Периклдің Жерлеу сөзінен тікелей шабыт алғаны белгісіз. Гарри Уилс бұл сөзді тікелей дереккөз ретінде қарастырмайды. Алайда, , Геттисбергте Линкольннен бұрын ұзақ сөйлеу жасаған шешен, сөзін «Афиналық үлгіні» сипаттаудан бастаған.
Дереккөздер
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.34–2.46. Greek text and English translation
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.34.1–6. See also Plato, Menexenus.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 1.22.1.
- Plutarch, Pericles, 28.4.
- Monoson, Sara (2002). "Plato's Opposition to the Veneration of Pericles". Plato's Democratic Entanglements. Hackett Publish. ISBN 978-0-691-04366-1. pp. 182–86
- Ziolkowski, John (1981). Thucydides and the Tradition of Funeral Speeches at Athens. Arno Press. ISBN 0-405-14057-6.
- Cartwright, David (1997). A Historical Commentary On Thucydides. University of Michigan Press. ISBN 0-472-08419-4.
- Лисий. Речи / Пер., статья, коммент. С. И. Соболевского; предисл. Л. П. Маринович, Г. А. Кошеленко. — М.: Ладомир, 1994. — 373 с. — (Античная классика). — 10 000 экз. — ISBN 5-86218-124-57
- "Louis Warren, "Abraham Lincoln's Gettysburg Address: An Evaluation" (Charles E. Merrill Publishing Co. 1946), p. 18"
- Garry Wills, Lincoln at Gettysburg (New York: Simon and Schuster 1992) pp. 182, 212 and appendix IIIb. ISBN 0-671-76956-1.
- McPherson, James (July 16, 1992). "The Art of Abraham Lincoln". The New York Review of Books. 39 (13).
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.35.1.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.35.2.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.36.4.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.36.4.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.37.1–2.37.2.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.39.1.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.37.1, 2.40.2, 2.39.1.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.41.1.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.42.2, 2.42.4.
- Thucydides (August 2000). "Thucydides (c. 460/455 – c. 399 BC): Pericles's Funeral Oration from the Peloponnesian War (Book 2.34–46)". Ancient History Sourcebook: Thucydides (c. 460/455 – c. 399 BC): Pericles's Funeral Oration from the Peloponnesian War (Book 2.34–46).
- "Internet History Sourcebooks". sourcebooks.fordham.edu.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.43.1.
- Межерицкая С. И. Древнегреческие надгробные речи частным лицам и риторический канон // Индоевропейское языкознание и классическая филология. — 2012. — № 16. — с. 496—497. — ISSN 2658-6452.
- Thucydides, History of the Peloponnesian War, 2.45
- Harvey, David (1985). "Women in Thucydides". Arethusa. 18 (1): 67–90. ISSN 0004-0975.
- Morris, Ian (1989). Burial and Ancient Society: The Rise of the Greek City-State. Cambridge University Press. pp. 31–32. ISBN 978-0-521-38738-5.
- "The New York Review of Books: The Art of Abraham Lincoln"
- Garry Wills, Lincoln at Gettysburg (New York: Simon and Schuster 1992) ISBN 0-671-76956-1. pp. 41–42, appendix IIIa.
Сыртқы сілтемелер
- Периклдің Жерлеу сөзінің ағылшын нұсқасы
- Периклдің Жерлеу сөзінің грек түпнұсқасы
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Периклдің жерлеу сөзі туралы ақпарат, Периклдің жерлеу сөзі дегеніміз не? Периклдің жерлеу сөзі сөзі нені білдіреді?
Perikldin zherleu sozi kone grekshe Perikleoys Epitafios Fukididtin enbegindegi әjgili sojleu mәtinderinin biri Perikldin zherleu sozi Perikles halt die Leichenrede atty sureti 1852 Bul sozdi belgili afinalyk sayasatker Perikl b z d 431 404 zhyldary bolgan Peloponnes sogysynyn birinshi zhylynyn sonynda ajtkan dep esepteledi Ol zhyl sajyn sogysta kaza tapkandarga arnalgan memlekettik kogamdyk zherleu rәsiminin bir boligi retinde ajtylgan B z d V gasyrdyn sonynda Afinada sogysta kaza tapkandardyn kurmetine kogamdyk zherleu rәsimin otkizu dәstүrge ajnalgan edi Қaza bolgandardyn mәjitteri үsh kүn bojy shatyrda kojylyp halyk olarga kurbandyktar men arnaular zhasajtyn Sodan kejin zherleu sherui ujymdastyrylyp on kiparis tabyty koterilgen әrbir on afina tajpasyna bir birden al tagy bir bos tabyt zhogalgan zhauyngerler men mәjitteri tabylmagandarga arnap kojylgan Sonynda olar ajmagyndagy kogamdyk kabirge zherlengen Osy rәsimnin songy boligi retinde memleket tandagan belgili afinalyk azamat zherleu sozin sojlegen Osy zherde magan dejin soz sojlegen sheshenderdin kopshiligi markumdardyn kurmetine belgilengen zherleu rәsimderine Zherleu sozin ajtu dәstүrin koskan zan shygarushyga madak ajtty ojtkeni majdanda kaza tapkan batyrlardy kurmetteu asa korkem әri lajykty dәstүr Fukidid II 35 Perikldin sozi b z d 431 zhylga dejin bul dәstүrdin әldekajda erterek kalyptaskanyn korsetedi Perikldin Zherleu sozi Fukididtin enbeginin ekinshi kitabynda zhazylgan Avtor bul sozdi Perikldin oz auzymen ajtylgandaj birinshi zhakta keltiredi birak onyn sozbe soz zhazylganyna senim az Өjtkeni Fukidid enbeginin basynda sozderdin tolyktaj nakty emes birak negizgi ideyalaryn zhetkizuge tyryskanyn eskertedi Tarihshylar Perikldin sogystyn birinshi zhylynyn sonynda soz sojlegenine senimdi birak Fukidid keltirgen nuskanyn Perikldin shyn mәninde ajtkanymen kanshalykty sәjkes keletini zhoninde biryngaj pikir zhok Bul mәseleni kiyndatatyn tagy bir zhajt Perikl b z d 440 zhyly kezinde de zherleu sozimen halyk aldyna shykkan Sondyktan Fukidid zhazgan mәtinde eki sojleu mәtininin elementteri aralas boluy mүmkin Degenmen Fukidid ote mukiyat tarihshy bolgan zhәne әrbir derekkozinin anyktygy men dәldigin үnemi korsetip otyrgan Ol Perikldin sozin bayandaganda Perikl Ksantipptin uly bylaj dedi Periklῆs ὁ 3an8ippoy ἔlege toiade dep bastajdy Eger ol sozdi tura keltirgen bolsa toiade siyakty emes tade osy sozder degen sozdi koldanar edi Bul zherleu sozinin nakty avtory da dauly Platon ozinin dialogynda ony Perikldin serigi tiesili dep korsetedi Zherleu sozi Afinadagy dәstүrli zherleu sozderinen erekshelenetinimen manyzdy ony Afinanyn ozine arnalgan madaktau dep sipattajdy Bul soz Afinanyn zhetistikterin dәripteuge bagyttalgan onyn maksaty sogys zhagdajyndagy memlekettin ruhyn koteru Bul dәstүrdin kashan zhәne kim engizgeni nakty belgisiz Kone derekter bul rәsimnin negizin kalaushy Solon dep atajdy men ony Grek parsy sogystary dәuirimen bajlanystyrady Zamanaui galymdar Perikldin Zherleu sozi men Avraam Linkolnnin 1863 zhylgy arasyndagy uksastyktardy atap otedi Sozinin mazmunyKirispe 2 35 Soz kogamdyk zherleu dәstүrin madaktaumen bastalady birak zherleu sozin ajtu dәstүrine syn kozben karajdy Perikl bul rәsimde er zhүrek koptegen adamdardyn danky bir adamnyn auzynan shykkan sozge tәueldi bolmauy kerek dep atap otedi Onyn pikirinshe sheshen ote kiyn mindetke tap bolady kaza tapkandardyn zhakyndary olardyn erlikteri asyra madaktalganyn kalajdy al baska adamdar korealmaushylyk tanytyp artyk ajtylgan dep kүmәndanuy mүmkin Sogysta kaza tapkandardy madaktau 2 36 2 42 Perikl oz sozin baska afinalyk zherleu sozderi siyakty kaza tapkandardy madaktaudan bastajdy Ol kazirgi afinalyktardyn ata babalaryna 2 36 1 2 36 3 kurmet korsetip Afina imperiyasynyn kuryluy turaly kyskasha toktalyp otedi Alajda osy tustan bastap Perikl baska zherleu sozderinin dәstүrli үlgisinen tүbegejli alshaktap Afinanyn әskeri zhetistikteri men sogys erlikterin egzhej tegzhejli bayandaudan әdeji bas tartady Bizdin tarihymyzdyn bir boligi ieligimizdi alyp bergen әskeri zhenisterimiz nemese ozimizdin nemese әkelerimizdin ellindik nemese sheteldik baskynshylykka karsy korsetken batyldygy tyndaushylarym үshin asa tanys takyryp Sondyktan men ony ajnalyp otemin Onyn ornyna Perikl Afinanyn kazirgi zhagdajyna nazar audarady Ol bylaj dejdi Men bizdin kazirgi ulylygymyzga zhetu zholymyzdy ony osirgen baskaru zhүjemizdi zhәne osy ulylyktyn kajnar kozi bolgan ulttyk әdet guryptarymyzdy karastyramyn Osylajsha Fukididtin bayandauyndagy Perikl olar kurban bolgan kalanyn ulylygyn dәripteu arkyly kaza tapkandardy madaktaudy zhon koredi Afinany ulyktauy Eger zandarymyzga karasak olar zheke daularda barlygyna ten әdilettilikti kamtamasyz etedi Eger adam memleketke kyzmet etuge kabiletti bolsa onyn karapajym shykkan tegi ogan toskauyl bolmajdy Bizdin baskaru zhүjemizdegi erkindik karapajym omirimizge de taralady Munda bir birimizge kyzganyshpen karamajmyz zhәne korshimiz oz kalauynsha әreket etkende ogan ashulanuga mindettimiz dep sanamajmyz Perikldin osy sozderi kejinnen әjgili zan aldyndagy tendik kagidasynyn negizine ajnaldy Onyn erkindik turaly ojlary tek Afina bilik zhүjesine gana emes onyn syrtky sayasatyna da katysty boldy Biz kalamyzdy әlemge ashamyz zhәne sheteldikterdi bilim aludan nemese bakylaudan shektemejmiz tipti dushpandarymyz bizdin zhomarttygymyzdan pajda korui mүmkin bolsa da Birak Perikldin ojynsha Afinanyn tendik pen ashyktyk kundylyktary onyn ulylygyna kedergi keltirmejdi kerisinshe ony kүshejtedi kogamdyk omirdegi orleu kabilet pen bedelge bajlanysty әleumettik tap mәrtebesi enbektin bagalanuyna kedergi keltirmejdi Bizdin karapajym azamattarymyz oz sharualarymen ajnalyssa da memlekettik mәselelerdi әdil bagalaj alady Afinada biz oz kalauymyzsha omir sүrip sonymen birge kez kelgen zandy kauipke totep beruge әrdajym dajynbyz Afinany madaktauynyn sharyktau sheginde Perikl oz sozin Afinany Grekiyanyn ruhani ortalygy retinde korsetu arkyly tүjindejdi Қyskasha ajtkanda men bizdin kalamyzdy Grekiyanyn mektebi dep sanajmyn al әlem bizge tәuelsiz omir sүrip osyndaj kiyndyktarga totep bere alatyn әri koptegen zhagdajlarda zhan zhaktylygymen erekshelenetin afinalyktaj adamdy usyna alady dep kүmәndanamyn Sonynda Perikl kaza tapkandardyn erligin kala ulylygymen bajlanystyrady Men madaktagan Afina osy batyrlardyn erligi arkasynda osyndaj boldy Olardyn eshkajsysy bajlyktyn rakatyna bolenu үmitimen әlsizdik tanytkan zhok nemese kedejlikke bola kauipten bas tartkan zhok Zhok olar zhaularynan kek aludy kez kelgen zheke bakyttan zhogary kojdy al muny en dankty kauip dep sanap oz omirin bәske tikti Osylajsha olar berile omir sүruden gori erlikpen oludi tandady tek korlyktan kashty Osylajsha Perikl sozin mynadaj tuzhyrymmen ayaktajdy Bakyt bul azattyk al azattyk bul erlik Sondyktan sogystyn kauip katerinen kashpandar Osy arkyly ol Afinanyn ulylygy onyn azamattarynyn erligi zhәne sogysty zhalgastyrudyn kazhettiligi arasyndagy bajlanysty nygajtyp oz tyndarmandaryn zhigerlendiredi Afina әskerin madaktau Өz sozinde Perikl Afinanyn ulylygyn erekshe atap korsetu arkyly afinalyktardyn sogysty koldauyn zhalgastyruy kerektigin zhetkizgisi kelgenin mәlimdejdi Ol azamattarga olardyn kүresi asa manyzdy ekenin tүsindiru үshin osylaj zhasaganyn ajtady Ol oz sozinde ajtyp otyrgan zhauyngerler Afina kalasy men onyn erkindigin korgau үshin omirlerin kiganyn atap otedi Perikl Afinany korshilerinen erekshelendiretin kasietteri үshin maktajdy әsirese onyn demokratiyasyn yagni azamattarga senim bildiriletinin zhәne kala sayasatyna tolyktaj tәueldi emes ekenin basa ajtady Ol afinalyk azamattardyn ozderinin zhaulary lakedemondyktardan ozgeshe erkindikke ie ekenin atap korsetedi Sogysta kaza tapkan zhauyngerler nagyz kurmetke lajyk dep sanalady Eger bireu bugan kүmәndansa olardyn el үshin omirlerin kigan songy sәtterine nazar audaruy kerek bul barlyk kүdikterdi sejiltui tiis Ol oz eli үshin kүresu үlken kurmet ekenin tүsindiredi zhәne bul azamattyn bojyndagy kemshilikterdi onyn memleket aldyndagy enbegi tolyktaj zhabatynyn atap otedi Perikl zhauyngerlerdin sogysta katelik zhibermegenin olardyn oz tilekteri men kalaularyn zhogary maksat zholynda kurban etkenin madaktajdy Onyn sipattauynsha afinalyk azamattar baska halyktardyn turgyndarynan ozgeshe olar ken ojlajtyn tozimdi zhәne bujrykty tүsinuge әri oryndauga dajyn adamdar Onyn demokratiyalyk zhүjesi azamattarga oz tagdyryn sheshetin manyzdy sheshimderge katysu kukygyn bergen bul Afinany korshi kalalardan erekshelejtin basty kundylyktardyn biri boldy Sondyktan ol sozin Afinada en үlken kurmet pen batyrlyk memleket erkindigi үshin omir sүru zhәne olu ekenin atap korsetumen ayaktajdy Perikl Afinany korshiles kalalardan erekshe ozgeshe kala dep sanajdy Tirilerge үndeu 2 43 2 45 Osydan kejin Perikl tyndarmandaryna karap kaza tapkandar belgilegen zhogary standarttarga lajyk boluga shakyrady Bul adamdar afinalyktarga lajyk omirden otti Sender olardyn artynda kalgandar majdan dalasynda da osyndaj myzgymas tabandylyk tanytuga tiissinder tek onyn nәtizhesi әldekajda kuanyshty bolsyn dep tileulerin mүmkin Perikl kaza tapkandardyn zhesirlerine tek osy zherde gana үn katady Әjel үshin en үlken dank onyn aty mүlde atalyp zhүrmeui mejli zhaksy bolsyn mejli zhaman bolsyn Bul zholdar kobinese afinalyktardyn әjelderdin kogamdyk omirdegi roline degen kozkarasyn sipattajtyn mysal retinde keltiriledi Sonymen katar bul pikir zheke zherleu rәsimderinde әjelderdin zhoktau ajtatyn dәstүrine de bajlanysty boluy mүmkin Zhiyntyk soz 2 46 Perikl kyska zhiyntyk sozimen ayaktajdy onda kaza tapkandar turaly sojleudin kiyn mindet ekenin tyndarmandaryna eske salady Osydan kejin zhinalgan halyk tarajdy Gettisbergtegi sozben salystyruAmerikadagy azamat sogysyn zertteushiler Luis Uorren men Garri Uils Perikldin Zherleu sozi men Avraam Linkolnnin әjgili arasyndagy uksastyktardy atap otedi Linkolnnin sozi Perikldin sozi siyakty Қurmetti ata babalardy eske aludan bastalady Seksen zheti zhyl buryn bizdin atalarymyz bul kurlykta zhana ult kurdy Memlekettin demokratiyaga adaldygyn dәriptejdi erkindik ruhynda dүniege kelgen zhәne barlyk adamdar ten zharatylgan degen kagidaga negizdelgen zhana ult halyk kurgan halyk үshin kurylgan halyk baskargan үkimet Osyndaj zhagdajda soz sojleudin kiyn ekenin mojyndajdy Biz bul zherdi arnaj almajmyz biz ony kasietti ete almajmyz biz ony kurmettej almajmyz Tirilerdi kaza tapkandardyn erligin zhalgastyruga shakyrady Endi bul zherde biz tiriler alda turgan uly iske arnauymyz kerek Soz ben istin әserin salystyrady Munda shajkaskan batyrlar tiri zhәne kaza tapkandar ony biz sozben kasietti etuge tyryskannan әldekajda zhogary dengejde kurmettedi Әlem bul zherde ne ajtkanymyzdy kop eskermejdi birak olardyn zhasagan isterin eshkashan umytpajdy Linkolnnin Perikldin Zherleu sozinen tikelej shabyt algany belgisiz Garri Uils bul sozdi tikelej derekkoz retinde karastyrmajdy Alajda Gettisbergte Linkolnnen buryn uzak sojleu zhasagan sheshen sozin Afinalyk үlgini sipattaudan bastagan DerekkozderThucydides History of the Peloponnesian War 2 34 2 46 Greek text and English translation Thucydides History of the Peloponnesian War 2 34 1 6 See also Plato Menexenus Thucydides History of the Peloponnesian War 1 22 1 Plutarch Pericles 28 4 Monoson Sara 2002 Plato s Opposition to the Veneration of Pericles Plato s Democratic Entanglements Hackett Publish ISBN 978 0 691 04366 1 pp 182 86 Ziolkowski John 1981 Thucydides and the Tradition of Funeral Speeches at Athens Arno Press ISBN 0 405 14057 6 Cartwright David 1997 A Historical Commentary On Thucydides University of Michigan Press ISBN 0 472 08419 4 Lisij Rechi Per statya komment S I Sobolevskogo predisl L P Marinovich G A Koshelenko M Ladomir 1994 373 s Antichnaya klassika 10 000 ekz ISBN 5 86218 124 57 Louis Warren Abraham Lincoln s Gettysburg Address An Evaluation Charles E Merrill Publishing Co 1946 p 18 Garry Wills Lincoln at Gettysburg New York Simon and Schuster 1992 pp 182 212 and appendix IIIb ISBN 0 671 76956 1 McPherson James July 16 1992 The Art of Abraham Lincoln The New York Review of Books 39 13 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 35 1 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 35 2 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 36 4 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 36 4 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 37 1 2 37 2 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 39 1 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 37 1 2 40 2 2 39 1 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 41 1 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 42 2 2 42 4 Thucydides August 2000 Thucydides c 460 455 c 399 BC Pericles s Funeral Oration from the Peloponnesian War Book 2 34 46 Ancient History Sourcebook Thucydides c 460 455 c 399 BC Pericles s Funeral Oration from the Peloponnesian War Book 2 34 46 Internet History Sourcebooks sourcebooks fordham edu Thucydides History of the Peloponnesian War 2 43 1 Mezherickaya S I Drevnegrecheskie nadgrobnye rechi chastnym licam i ritoricheskij kanon Indoevropejskoe yazykoznanie i klassicheskaya filologiya 2012 16 s 496 497 ISSN 2658 6452 Thucydides History of the Peloponnesian War 2 45 Harvey David 1985 Women in Thucydides Arethusa 18 1 67 90 ISSN 0004 0975 Morris Ian 1989 Burial and Ancient Society The Rise of the Greek City State Cambridge University Press pp 31 32 ISBN 978 0 521 38738 5 The New York Review of Books The Art of Abraham Lincoln Garry Wills Lincoln at Gettysburg New York Simon and Schuster 1992 ISBN 0 671 76956 1 pp 41 42 appendix IIIa Syrtky siltemelerPerikldin Zherleu sozinin agylshyn nuskasy Perikldin Zherleu sozinin grek tүpnuskasy
