Осетин тілі
Осетин тілі (Ossetin language) — үндіеуропалық тілдер отбасының иран тармағының солтүстік шығыс иран тобына кіреді, тілдердің қопарылма (флективті) түріне жатады (агглютинация элементтері бар). Осетин тілі – Солтүстік Осетия-Алания Республикасының мемлекеттік тілі (орыс тілімен қатар) (Конституция 1994) және Оңтүстік Осетия Республикасының мемлекеттік тілі (грузин тілімен қатар) (Конституция 1992109 ).
| Осетин тілі | |
| Өз атауы: | Ossetin language |
|---|---|
| Елдер: | Ресей |
| Сөйлеушілер саны: | 344 907 (2020) |
| |
| Жазуы: | латын әліпбиі, кириллица |
| : | ост 524 |
| ISO 639-1: | oss |
| : | oss |
| : | oss |
| Тағы қараңыз: | |
Референтті халық
Референтті халық: осетиндер; өз атауы – ирон, дигорон.
Географиялық таралуы
Осетиндер Солтүстік Осетия мен Оңтүстік Осетияның негізгі халқын құрайды. Сонымен қатар, осетиндердің едәуір бөлігі Қабарда-Балқарияда, Ставрополь және Краснодар өлкесінде, сондай-ақ Ресей Федерациясы мен ТМД-ның әртүрлі қалаларында тұрады. Ресей Федерациясынан тыс Түркияда, Грузияда және кейбір Батыс Еуропа елдерінде осетин диаспоралары бар.
Диалектісі
Оның бірнеше аумақтық үстеулері бар, олар 2 диалектіні құрайды - дигор (Батыс Солтүстік Осетия және Қабарда-Балкария) және ирон (Солтүстік Осетия мен Оңтүстік Осетияның қалған бөлігі). Түркиядағы мұсылман осетиндер сөйлейтін осетин тілінің варианты түрік тілінің әсерінен пайда болған бірқатар ерекшеліктерге ие.
Жазуы
Реформаланған кириллицаға негізделген осетин тілінің жазуы 1923 жылға дейін пайдаланылды, содан кейін латын тіліне аударылып, қайтадан орыс (кириллица) графикасының базасына қайтарылды (1938). 1938 жылы Оңтүстік Осетияда осетин тілі үшін қысқа уақыт ішінде грузин графикасы енгізілді. 1954 жылы орыс (кириллица) графикасына негізделген бірыңғай осетин жазуы қалпына келтірілді.
Қазіргі осетин әліпбиі:
| А а | Ӕ ӕ | Б б | В в | Г г | Гъ гъ | Д д | Дж дж | |
| Дз дз | Е е | Ё ё | Ж ж | З з | И и | Й й | К к | |
| Къ къ | Л л | М м | Н н | О о | П п | Пъ пъ | Р р | |
| С с | Т т | Тъ тъ | У у | Ф ф | Х х | Хъ хъ | Ц ц | |
| Цъ цъ | Ч ч | Чъ чъ | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | |
| Э э | Ю ю | Я я |
Дереккөздер
- Осетин тілі. Тексерілді, 22 маусым 2025.
- Үлкен Ресей энциклопедиясы 2004–2017. Тексерілді, 22 маусым 2025.
- Э.Д. Сүлейменова, Д.Х. Ақанова, Н.Ж. Шаймерденова «Қазақстан тілдері: әлеуметтік лингвистика анықтамалығы» — «Издательство Золотая Книга» ЖШС, 2020. — Б. 167. — 480 б. — ISBN 978–601–7988-21-0.
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Осетин тілі туралы ақпарат, Осетин тілі дегеніміз не? Осетин тілі сөзі нені білдіреді?
Osetin tili Ossetin language үndieuropalyk tilder otbasynyn iran tarmagynyn soltүstik shygys iran tobyna kiredi tilderdin koparylma flektivti tүrine zhatady agglyutinaciya elementteri bar Osetin tili Soltүstik Osetiya Alaniya Respublikasynyn memlekettik tili orys tilimen katar Konstituciya 1994 zhәne Ontүstik Osetiya Respublikasynyn memlekettik tili gruzin tilimen katar Konstituciya 1992109 Osetin tiliӨz atauy Ossetin languageElder ResejSojleushiler sany 344 907 2020 Euraziya tilderi Үndi Europa tilderi otbasyiran tarmagysoltүstik shygys iran toby dd dd Zhazuy latyn әlipbii kirillica ost 524ISO 639 1 oss oss ossTagy karanyz Referentti halykReferentti halyk osetinder oz atauy iron digoron Geografiyalyk taraluyOsetinder Soltүstik Osetiya men Ontүstik Osetiyanyn negizgi halkyn kurajdy Sonymen katar osetinderdin edәuir boligi Қabarda Balkariyada Stavropol zhәne Krasnodar olkesinde sondaj ak Resej Federaciyasy men TMD nyn әrtүrli kalalarynda turady Resej Federaciyasynan tys Tүrkiyada Gruziyada zhәne kejbir Batys Europa elderinde osetin diasporalary bar DialektisiOnyn birneshe aumaktyk үsteuleri bar olar 2 dialektini kurajdy digor Batys Soltүstik Osetiya zhәne Қabarda Balkariya zhәne iron Soltүstik Osetiya men Ontүstik Osetiyanyn kalgan boligi Tүrkiyadagy musylman osetinder sojlejtin osetin tilinin varianty tүrik tilinin әserinen pajda bolgan birkatar erekshelikterge ie ZhazuyReformalangan kirillicaga negizdelgen osetin tilinin zhazuy 1923 zhylga dejin pajdalanyldy sodan kejin latyn tiline audarylyp kajtadan orys kirillica grafikasynyn bazasyna kajtaryldy 1938 1938 zhyly Ontүstik Osetiyada osetin tili үshin kyska uakyt ishinde gruzin grafikasy engizildi 1954 zhyly orys kirillica grafikasyna negizdelgen biryngaj osetin zhazuy kalpyna keltirildi Қazirgi osetin әlipbii A a Ӕ ӕ B b V v G g G g D d Dzh dzhDz dz E e Yo yo Zh zh Z z I i J j K kK k L l M m N n O o P p P p R rS s T t T t U u F f H h H h C cC c Ch ch Ch ch Sh sh Sh sh Y y E e Yu yu Ya yaDerekkozderOsetin tili Tekserildi 22 mausym 2025 Үlken Resej enciklopediyasy 2004 2017 Tekserildi 22 mausym 2025 E D Sүlejmenova D H Akanova N Zh Shajmerdenova Қazakstan tilderi әleumettik lingvistika anyktamalygy Izdatelstvo Zolotaya Kniga ZhShS 2020 B 167 480 b ISBN 978 601 7988 21 0
