Нанай тілі
Нанай тілі (Nanay language) — тұңғыс-маньчжур тілдері отбасына кіреді, фузиясы және номинативті құрылысы бар жұрнақты-жалғамалы (суффиксті-агглютинативті) тілдерге жатады.
| Нанай тілі | |
| Өз атауы: | Nanay language |
|---|---|
| Елдер: | Ресей |
| Сөйлеушілер саны: | 1400 (2010) |
| |
| Жазуы: | кириллица |
| : | нан 471 |
| ISO 639-1: | gld |
| : | — |
| : | gld |
| Тағы қараңыз: | |
Референтті халық
Референтті халық: нанайлар; өз атауы – нанай (ескір. – гольдтар), топтардың бірі самагирлер деп аталды.
Географиялық таралуы
Нанай халқы Хабаровск өлкесінде негізінен Амур және Горин өзендерінің бойындағы ауылдарда, сондай-ақ Бикин өзеніндегі Приморск өлкесінде (Верхний Переваль және Красный Яр ауылдары) тұрады.
Хабаровск өлкесінің негізгі елді мекендері: Хабаровск ауданындағы Сикачи-Алян ауылы, Нанай ауданындағы Синда, Дада, Найхин, Даерга, Троицкое, Джри, Лидога, Жоғарғы Нерген ауылдары, Амур ауданындағы Вознесенское, Ачан, Дуен, Омми ауылдары, Солнечный ауданындағы Кондон ауылы, Комсомол ауданындағы Жоғарғы Экон, Төменгі Халбы, Белго ауылдары, Приморск өлкесіндегі елді мекендер: Пожар ауданындағы Жоғарғы Переваль және Красный Яр ауылдары.
Сонымен қатар, кейбір нанай тілінще сөйлеушілер Хабаровск, Амурдағы Комсомольск, Амурск қалаларында тұрады. Нанайлардың шағын тобы (хэчжэ) Қытайда, Сунгари мен Уссури өзендерінің арасында тұрады.
Диалектісі
Үш диалектісі бар: жоғарғы, орта және төменгі Амур. кур-урмий жатады.
- Орта Амурға: сикачиалян, найхин, джуен.
- Төменгі Амур: болон, экон, горин диалектілері кіреді. Ең көп қолданыстағы найхин диалектісі - 4000 адам.
Жазуы
1931 жылы КСРО-ның нанай халқы үшін латын әліпбиіне негізделген әліпби, ал 1936 жылы орыс әліпбиіне негізделген жазу жүйесі (1963 жылы ішінара реформаланды) жасалды.
| А а | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё | Ж ж | |
| З з | И и | Й й | К к | Л л | М м | Н н | Ӈ ӈ | |
| О о | П п | Р р | С с | Т т | У у | Ф ф | Х х | |
| Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Э э | |
| Ю ю | Я я |
Дереккөздер
- Э.Д. Сүлейменова, Д.Х. Ақанова, Н.Ж. Шаймерденова «Қазақстан тілдері: әлеуметтік лингвистика анықтамалығы» — «Издательство Золотая Книга» ЖШС, 2020. — Б. 159. — 480 б. — ISBN 978–601–7988-21-0.
- Орта Амур Нанай тілі. Тексерілді, 16 маусым 2025.
- Нанай тілі. Тексерілді, 16 маусым 2025.
- Үлкен Ресей энциклопедиясы 2004–2017. Тексерілді, 16 маусым 2025.
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Нанай тілі туралы ақпарат, Нанай тілі дегеніміз не? Нанай тілі сөзі нені білдіреді?
Nanaj tili Nanay language tungys manchzhur tilderi otbasyna kiredi fuziyasy zhәne nominativti kurylysy bar zhurnakty zhalgamaly suffiksti agglyutinativti tilderge zhatady Nanaj tiliӨz atauy Nanay languageElder ResejSojleushiler sany 1400 2010 Euraziya tilderi tungys manchzhur tilder otbasynanaj toby dd Zhazuy kirillica nan 471ISO 639 1 gld gldTagy karanyz Referentti halykReferentti halyk nanajlar oz atauy nanaj eskir goldtar toptardyn biri samagirler dep ataldy Geografiyalyk taraluyNanaj halky Habarovsk olkesinde negizinen Amur zhәne Gorin ozenderinin bojyndagy auyldarda sondaj ak Bikin ozenindegi Primorsk olkesinde Verhnij Pereval zhәne Krasnyj Yar auyldary turady Habarovsk olkesinin negizgi eldi mekenderi Habarovsk audanyndagy Sikachi Alyan auyly Nanaj audanyndagy Sinda Dada Najhin Daerga Troickoe Dzhri Lidoga Zhogargy Nergen auyldary Amur audanyndagy Voznesenskoe Achan Duen Ommi auyldary Solnechnyj audanyndagy Kondon auyly Komsomol audanyndagy Zhogargy Ekon Tomengi Halby Belgo auyldary Primorsk olkesindegi eldi mekender Pozhar audanyndagy Zhogargy Pereval zhәne Krasnyj Yar auyldary Sonymen katar kejbir nanaj tilinshe sojleushiler Habarovsk Amurdagy Komsomolsk Amursk kalalarynda turady Nanajlardyn shagyn toby hechzhe Қytajda Sungari men Ussuri ozenderinin arasynda turady DialektisiҮsh dialektisi bar zhogargy orta zhәne tomengi Amur kur urmij zhatady Orta Amurga sikachialyan najhin dzhuen Tomengi Amur bolon ekon gorin dialektileri kiredi En kop koldanystagy najhin dialektisi 4000 adam Zhazuy1931 zhyly KSRO nyn nanaj halky үshin latyn әlipbiine negizdelgen әlipbi al 1936 zhyly orys әlipbiine negizdelgen zhazu zhүjesi 1963 zhyly ishinara reformalandy zhasaldy A a B b V v G g D d E e Yo yo Zh zhZ z I i J j K k L l M m N n Ӈ ӈO o P p R r S s T t U u F f H hC c Ch ch Sh sh Sh sh Y y E eYu yu Ya yaDerekkozderE D Sүlejmenova D H Akanova N Zh Shajmerdenova Қazakstan tilderi әleumettik lingvistika anyktamalygy Izdatelstvo Zolotaya Kniga ZhShS 2020 B 159 480 b ISBN 978 601 7988 21 0 Orta Amur Nanaj tili Tekserildi 16 mausym 2025 Nanaj tili Tekserildi 16 mausym 2025 Үlken Resej enciklopediyasy 2004 2017 Tekserildi 16 mausym 2025
