Көкшетау қыраты
Көкшетау қыраты – Сарыарқаның солтүстігіндегі аласа таулы белесті жүйе.
| Көкшетау қыраты | |
 Бурабай тау массиві | |
| Сипаттамасы | |
|---|---|
| Тау жүйесі | Сарыарқа |
| Пайда болған кезеңі | Архей, протерозой, палеозой |
| Ұзындығы | 400-450 км |
| Ені | 200-250 км |
| Ең биік шыңы | Көкше |
| Биіктігі | 947 м |
| Орналасуы | |
| 53°00′00″ с. е. 69°00′00″ ш. б. / 53.00000° с. е. 69.00000° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 53°00′00″ с. е. 69°00′00″ ш. б. / 53.00000° с. е. 69.00000° ш. б. (G) (O) (Я) | |
| Елдер |
|
| | |
| | |
Географиялық орны
Ол солтүстігінде Солтүстік Қазақстан жазығымен, шығысында Сілеті жазығымен, оңтүстігінде Атбасар жазығымен және Есіл өзенінің аңғарымен, батысында Торғай Үстіртімен шектеседі. Батыстан шығысқа қарай 400 – 450 км-ге, солтүстіктен оңтүстікке қарай 200 – 250 км-ге созылған. Орташа биіктігі 350 – 400 м, ең биік жері – Көкше тауы (947 м).
Жер бедері
Қырат көптеген жеке аласа таулар мен шоқылардан, төбелерден тұрады. Олардың бастылары: Көкше тауы (947 м), Жақсы Жалғызтау (729 м), Зеренді (653 м), Имантау (621 м), Сандықтау (626 м), Жыланды (609 м), Жақсытүкті (593 м), Байөтер (551 м), Айыртау (555 м), Елікті (502 м), Домбыралы (471 м), т.б.
Геологиялық құрылымы мен пайдалы қазбалары
Қырат архей мен протерозойдың көне жыныстарынан (гнейс, кварцит, филлит, кристалды тақтатастар, т.б.) түзілген. Шығыс жағы төмен палеозойдың эффузивтік шөгінді қатпарлы қабаттарымен көмкерілген. Көкшетау қыраты аумағында кварцтық-желілік алтын, темір, таскөмір және қоңыр көмір кен орындары бар.
Климаты
Климаты континенттік. Қаңтардың орташа температурарасы –18°С, шілденікі 19°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 400 мм.
Су торабы
Қыраттан Есілдің көптеген оң салалары: Қалқұтан, Боқсық, Аршалы, Жабай, Қызылсу, Аққанбұрлық, Иманбұрлық, солтүстікке қарай Қамысақты, Шағалалы, шығысқа қарай Сілеті өзендері бастау алады. Көкшетау қыратының тауаралық ойыстары көлге бай. Тұщы көлдер: Имантау, Жақсы Жалғызтау, Зеренді, Айдабол, Бурабай, Шортан, Үлкен және Кіші Шабақты, Қатаркөл, Итемген, Шошқалы, т.б. Ащы көлдер: Қалмақкөл, Мамай, Салқынкөл, т.б.
Өсімдігі
Көбінесе аласатаулы-орманды және аласатаулы қаратопырақты болып келеді. Қарағай, қайың, терек, тал, т.б. бұталар аралас орман, дала белдеміне тән әр түрлі шөп өседі. Өзен жайылмаларын, көл жағаларын шалғындық өсімдік жапқан. Көкшетау қыратында ұлттық-табиғи саябақ ұйымдастырылған. Одан басқа қорықшалар, аң аулау шаруашылығы жұмыс істейді.
Дереккөздер
- «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Көкшетау қыраты туралы ақпарат, Көкшетау қыраты дегеніміз не? Көкшетау қыраты сөзі нені білдіреді?
Kokshetau kyraty Saryarkanyn soltүstigindegi alasa tauly belesti zhүje Kokshetau kyratyBurabaj tau massiviSipattamasyTau zhүjesiSaryarkaPajda bolgan kezeniArhej proterozoj paleozojҰzyndygy400 450 kmEni200 250 kmEn biik shynyKoksheBiiktigi947 mOrnalasuy53 00 00 s e 69 00 00 sh b 53 00000 s e 69 00000 sh b 53 00000 69 00000 G O Ya Koordinattar 53 00 00 s e 69 00 00 sh b 53 00000 s e 69 00000 sh b 53 00000 69 00000 G O Ya T Elder Қazakstan Akmola oblysy Soltүstik Қazakstan oblysyKokshetau kyratyKokshetau kyratyGeografiyalyk ornyOl soltүstiginde Soltүstik Қazakstan zhazygymen shygysynda Sileti zhazygymen ontүstiginde Atbasar zhazygymen zhәne Esil ozeninin angarymen batysynda Torgaj Үstirtimen shektesedi Batystan shygyska karaj 400 450 km ge soltүstikten ontүstikke karaj 200 250 km ge sozylgan Ortasha biiktigi 350 400 m en biik zheri Kokshe tauy 947 m Zher bederiҚyrat koptegen zheke alasa taular men shokylardan tobelerden turady Olardyn bastylary Kokshe tauy 947 m Zhaksy Zhalgyztau 729 m Zerendi 653 m Imantau 621 m Sandyktau 626 m Zhylandy 609 m Zhaksytүkti 593 m Bajoter 551 m Ajyrtau 555 m Elikti 502 m Dombyraly 471 m t b Geologiyalyk kurylymy men pajdaly kazbalaryҚyrat arhej men proterozojdyn kone zhynystarynan gnejs kvarcit fillit kristaldy taktatastar t b tүzilgen Shygys zhagy tomen paleozojdyn effuzivtik shogindi katparly kabattarymen komkerilgen Kokshetau kyraty aumagynda kvarctyk zhelilik altyn temir taskomir zhәne konyr komir ken oryndary bar KlimatyKlimaty kontinenttik Қantardyn ortasha temperaturarasy 18 S shildeniki 19 S Zhyldyk zhauyn shashyn molsheri 400 mm Su torabyҚyrattan Esildin koptegen on salalary Қalkutan Boksyk Arshaly Zhabaj Қyzylsu Akkanburlyk Imanburlyk soltүstikke karaj Қamysakty Shagalaly shygyska karaj Sileti ozenderi bastau alady Kokshetau kyratynyn tauaralyk ojystary kolge baj Tushy kolder Imantau Zhaksy Zhalgyztau Zerendi Ajdabol Burabaj Shortan Үlken zhәne Kishi Shabakty Қatarkol Itemgen Shoshkaly t b Ashy kolder Қalmakkol Mamaj Salkynkol t b ӨsimdigiKobinese alasatauly ormandy zhәne alasatauly karatopyrakty bolyp keledi Қaragaj kajyn terek tal t b butalar aralas orman dala beldemine tәn әr tүrli shop osedi Өzen zhajylmalaryn kol zhagalaryn shalgyndyk osimdik zhapkan Kokshetau kyratynda ulttyk tabigi sayabak ujymdastyrylgan Odan baska korykshalar an aulau sharuashylygy zhumys istejdi Derekkozder Қazakstan Ұlttyk enciklopediya Bas redaktor Ә Nysanbaev Almaty Қazak enciklopediyasy Bas redakciyasy 1998 ISBN 5 89800 123 9 V tom
