Заамин ұлттық саябағы
Заамин ұлттық саябағы (өзб. Zomin togʻ-oʻrmon davlat qoʻriqxonasi) — 1976 жылы 8 қыркүйекте Жызақ облысында бірегей тау-арша экожүйелерін сақтау, қалпына келтіру және рекреациялық дамыту мақсатында ашылған ұлттық саябақ.
| Заамин ұлттық саябағы өзб. Zomin togʻ-oʻrmon davlat qoʻriqxonasi | |
 | |
| ХТҚО санаты — II (Ұлттық парк) | |
| Жалпы мағлұмат | |
|---|---|
| Құрылған уақыты | 1976 |
| Орналасуы | |
| 39°36′47″ с. е. 68°30′04″ ш. б. / 39.61306° с. е. 68.50111° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 39°36′47″ с. е. 68°30′04″ ш. б. / 39.61306° с. е. 68.50111° ш. б. (G) (O) (Я) | |
| Ел |  Өзбекстан |
| Аймақ | Жызақ |
| Аудан | |
 Заамин ұлттық саябағы Ортаққорда | |
Орналасуы
Заамин ұлттық паркі Өзбекстанның шығыс бөлігінде, Жызақ облысындағы Заамин қаласына жақын жерде орналасқан, саябаққа кіре беріс қаладан 25 шақырымдай жерде орналасқан.
Ташкенттен Замин ұлттық паркіне дейінгі қашықтық – 220 шақырымнан астам, Самарқаннан – 170 шақырым, Жызақтан – 70 шақырым. Бұл саябақ Заамин тауларын – Түркістан жотасының солтүстік-батыс сілемдерін және арша ормандарын алып жатқан кең аумақты алып жатыр. Тәжікстанмен шекарадан алыс емес жерде орналасқан бұл жерлер «Өзбек Швейцариясы» деп те аталады.
Тарихы
Алғашында қазіргі Заамин қорығының орнында Гуралаш деп аталатын қорық болған. ХХ ғасырдың басында бұл аймақтың флорасы мен фаунасына алғашқы сипаттамалар жасалды. 1925–26 жылдары іргелес аумақтарды егжей-тегжейлі орман орналастыру жұмыстары жүргізілді, ол шамамен 8500 га аумақты алып жатқан Гуралаш қорығын құруға негіз болды. Ол 1926 жылдан 1929 жылға дейін, содан кейін 1934 жылдан 1951 жылға дейін болды.
1960 жылы бірегей табиғи ресурстарды сақтау үшін 10 мың гектардан астам аумақ бөлінді. Қазіргі уақытта Заамин қорығы шамамен 26 840 га аумақта орналасқан және 1978 жылдан бастап 31 500 га аумақты Өзбекстан халық саябағымен біртұтас массив болып табылады.
Сипаттама
Саябақтың рельефі - ерекше тау сілемі. Ең биік жота теңіз деңгейінен 3500 метр биіктікке жетеді. Оңтүстікте саябақтың аумағы тар, терең шатқалдармен бөлінген Түркістан жотасының беткейлерімен қоршалған. Солтүстікте қорық арша ормандарымен жабылған жоталары бар жұмсақ рельефке ие. Бұл теңіз деңгейінен 2482 м биіктіктегі ұлттық табиғи парктің орталық бөлігі. Аймақтың климаты шұғыл континенттік. Ең жоғары ауа температурасы маусым-тамыз айларында, ең төменгісі желтоқсан-қаңтарда болады. Алғашқы аяздар қыркүйек айының соңында, соңғысы мамырда байқалады. Жауын-шашын шамамен 405 мм құрайды, оның 70 пайызы сәуір мен қазан айларына келеді. Жазғы жауын-шашын жаңбыр түрінде жауады, ал тау басында қарға айналады. Биік таулы аймақта қысқы қар маусымға дейін жиі байқалады.
Заамин ұлттық паркінің аумағында көптеген қызықты табиғат ескерткіштері мен артефактілер бар. Мұнда әдемі Шариллак сарқырамасы, шатқалдар, жазық үстірт - Суфа панорамасына апаратын жылан (серпантин) тәрізді жол бар. Туристердің тоқтайтын орындарының бірі – халық арасында «Бобоёнгох» – «жаңғақ атасы» деп аталатын көне жаңғақ ағашы. Ағаштың жасы 700 жыл деп есептеледі. Оның биіктігі шамамен 20 метрге жетеді, ені - 28 метр, ал діңгегінің диаметрі - 2,7 метр.
Флора және фаунасы
Өсімдіктер дүниесі биіктіктің ауытқуына, ойлы-қырлы жер бедері мен топырақ-климат жағдайларына байланысты өте алуан түрлі. Саябақтың аумағында үш өсімдік белдеуі бөлінген: таулы дала, орман, биік таулы (субальпілік), онда өсімдіктердің 800-ден астам түрі өседі. Саябақ аумағында Өзбекстан Республикасының Қызыл кітабына енген дәрілік және сәндік өсімдіктерді кездестіруге болады, мысалы, түркістандық қызғалдақ, Корольковтың шафраны, Северцев коридалисі, Жизақ кузиниясы, пияз сабағы және т.б. Бұл жерде саңырауқұлақтардың 216-дан астам түрі өседі. Жапырақты жаңғақ-жеміс екпелері, әртүрлі бұталары бар шырша ормандары: долана, ырғай, бөріқарақат — әралуан табиғи қоректену орындары, ұя салатын және паналайтын орындар, био әртүрліліктің бүкіл кешенінің болуын қамтамасыз етеді.
Ұлттық табиғи саябақтағы жануарлар әлемі де қызықты және алуан түрлі. Мұнда Түркістан агамалары, әбжыландар, шөл жалаңкөзі, сарыжыландар т.б. кездеседі. Саябақтың ормандарында қараторғайлар, Түркістан сайрақтары, сарғылт үкілер, кекіліктер жиі кездеседі. Сарқырамаларда сушылқара, сұршымшық, құрқылтай және т.б. кездестіруге болады. Сүтқоректілерден қасқыр, қабан, түлкі, кірпі, орман тышқаны, ұсақ ителгі, қоян, борсық бар.
Шатқалдарда, биік тауда, жартастарда ірі жыртқыш құстар ұя салады: қара лашын, қарақұс, қарақұйрық, бүркіт. Қара ләйлек адам жете алмайтын жерлердегі шатқалдарға ұя салады. Альпі және субальпі аймақтарында Орталық Азия тау ешкісі мекендейді. Тянь-Шань қоңыр аюы, Түркістан сілеусіні, бүркіт, лашын, қара лашын, тазқара, қара ләйлек сияқты түрлері Өзбекстан Республикасының «Қызыл кітабына» енгізілген.
Галарея
Дереккөздер
- Заамин: Өзбекстанның ең көне ұлттық саябағына қалай баруға болады. Тексерілді, 8 сәуір 2025.
- Заамин қорығы. Тексерілді, 8 сәуір 2025.
- Заамин ұлттық саябағы. Тексерілді, 8 сәуір 2025.
- Заамин қорығының бұлттары мен жұлдыздары. Тексерілді, 8 сәуір 2025.
- Заамин ұлттық саябағы. Тексерілді, 8 сәуір 2025.
- Бір күнде үш маусым немесе "өзбек Швейцариясы" қалай көрінеді. Тексерілді, 8 сәуір 2025.
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Заамин ұлттық саябағы туралы ақпарат, Заамин ұлттық саябағы дегеніміз не? Заамин ұлттық саябағы сөзі нені білдіреді?
Zaamin ulttyk sayabagy ozb Zomin togʻ oʻrmon davlat qoʻriqxonasi 1976 zhyly 8 kyrkүjekte Zhyzak oblysynda biregej tau arsha ekozhүjelerin saktau kalpyna keltiru zhәne rekreaciyalyk damytu maksatynda ashylgan ulttyk sayabak Zaamin ulttyk sayabagy ozb Zomin togʻ oʻrmon davlat qoʻriqxonasiHTҚO sanaty II Ұlttyk park Zhalpy maglumatҚurylgan uakyty1976Ornalasuy39 36 47 s e 68 30 04 sh b 39 61306 s e 68 50111 sh b 39 61306 68 50111 G O Ya Koordinattar 39 36 47 s e 68 30 04 sh b 39 61306 s e 68 50111 sh b 39 61306 68 50111 G O Ya T El ӨzbekstanAjmakZhyzakAudanZaamin ulttyk sayabagyZaamin ulttyk sayabagy OrtakkordaOrnalasuyZaamin ulttyk parki Өzbekstannyn shygys boliginde Zhyzak oblysyndagy Zaamin kalasyna zhakyn zherde ornalaskan sayabakka kire beris kaladan 25 shakyrymdaj zherde ornalaskan Tashkentten Zamin ulttyk parkine dejingi kashyktyk 220 shakyrymnan astam Samarkannan 170 shakyrym Zhyzaktan 70 shakyrym Bul sayabak Zaamin taularyn Tүrkistan zhotasynyn soltүstik batys silemderin zhәne arsha ormandaryn alyp zhatkan ken aumakty alyp zhatyr Tәzhikstanmen shekaradan alys emes zherde ornalaskan bul zherler Өzbek Shvejcariyasy dep te atalady TarihyAlgashynda kazirgi Zaamin korygynyn ornynda Guralash dep atalatyn koryk bolgan HH gasyrdyn basynda bul ajmaktyn florasy men faunasyna algashky sipattamalar zhasaldy 1925 26 zhyldary irgeles aumaktardy egzhej tegzhejli orman ornalastyru zhumystary zhүrgizildi ol shamamen 8500 ga aumakty alyp zhatkan Guralash korygyn kuruga negiz boldy Ol 1926 zhyldan 1929 zhylga dejin sodan kejin 1934 zhyldan 1951 zhylga dejin boldy 1960 zhyly biregej tabigi resurstardy saktau үshin 10 myn gektardan astam aumak bolindi Қazirgi uakytta Zaamin korygy shamamen 26 840 ga aumakta ornalaskan zhәne 1978 zhyldan bastap 31 500 ga aumakty Өzbekstan halyk sayabagymen birtutas massiv bolyp tabylady SipattamaSayabaktyn relefi erekshe tau silemi En biik zhota teniz dengejinen 3500 metr biiktikke zhetedi Ontүstikte sayabaktyn aumagy tar teren shatkaldarmen bolingen Tүrkistan zhotasynyn betkejlerimen korshalgan Soltүstikte koryk arsha ormandarymen zhabylgan zhotalary bar zhumsak relefke ie Bul teniz dengejinen 2482 m biiktiktegi ulttyk tabigi parktin ortalyk boligi Ajmaktyn klimaty shugyl kontinenttik En zhogary aua temperaturasy mausym tamyz ajlarynda en tomengisi zheltoksan kantarda bolady Algashky ayazdar kyrkүjek ajynyn sonynda songysy mamyrda bajkalady Zhauyn shashyn shamamen 405 mm kurajdy onyn 70 pajyzy sәuir men kazan ajlaryna keledi Zhazgy zhauyn shashyn zhanbyr tүrinde zhauady al tau basynda karga ajnalady Biik tauly ajmakta kysky kar mausymga dejin zhii bajkalady Zaamin ulttyk parkinin aumagynda koptegen kyzykty tabigat eskertkishteri men artefaktiler bar Munda әdemi Sharillak sarkyramasy shatkaldar zhazyk үstirt Sufa panoramasyna aparatyn zhylan serpantin tәrizdi zhol bar Turisterdin toktajtyn oryndarynyn biri halyk arasynda Boboyongoh zhangak atasy dep atalatyn kone zhangak agashy Agashtyn zhasy 700 zhyl dep esepteledi Onyn biiktigi shamamen 20 metrge zhetedi eni 28 metr al dingeginin diametri 2 7 metr Flora zhәne faunasyӨsimdikter dүniesi biiktiktin auytkuyna ojly kyrly zher bederi men topyrak klimat zhagdajlaryna bajlanysty ote aluan tүrli Sayabaktyn aumagynda үsh osimdik beldeui bolingen tauly dala orman biik tauly subalpilik onda osimdikterdin 800 den astam tүri osedi Sayabak aumagynda Өzbekstan Respublikasynyn Қyzyl kitabyna engen dәrilik zhәne sәndik osimdikterdi kezdestiruge bolady mysaly tүrkistandyk kyzgaldak Korolkovtyn shafrany Severcev koridalisi Zhizak kuziniyasy piyaz sabagy zhәne t b Bul zherde sanyraukulaktardyn 216 dan astam tүri osedi Zhapyrakty zhangak zhemis ekpeleri әrtүrli butalary bar shyrsha ormandary dolana yrgaj borikarakat әraluan tabigi korektenu oryndary uya salatyn zhәne panalajtyn oryndar bio әrtүrliliktin bүkil kesheninin boluyn kamtamasyz etedi Ұlttyk tabigi sayabaktagy zhanuarlar әlemi de kyzykty zhәne aluan tүrli Munda Tүrkistan agamalary әbzhylandar shol zhalankozi saryzhylandar t b kezdesedi Sayabaktyn ormandarynda karatorgajlar Tүrkistan sajraktary sargylt үkiler kekilikter zhii kezdesedi Sarkyramalarda sushylkara surshymshyk kurkyltaj zhәne t b kezdestiruge bolady Sүtkorektilerden kaskyr kaban tүlki kirpi orman tyshkany usak itelgi koyan borsyk bar Shatkaldarda biik tauda zhartastarda iri zhyrtkysh kustar uya salady kara lashyn karakus karakujryk bүrkit Қara lәjlek adam zhete almajtyn zherlerdegi shatkaldarga uya salady Alpi zhәne subalpi ajmaktarynda Ortalyk Aziya tau eshkisi mekendejdi Tyan Shan konyr ayuy Tүrkistan sileusini bүrkit lashyn kara lashyn tazkara kara lәjlek siyakty tүrleri Өzbekstan Respublikasynyn Қyzyl kitabyna engizilgen GalareyaDerekkozderZaamin Өzbekstannyn en kone ulttyk sayabagyna kalaj baruga bolady Tekserildi 8 sәuir 2025 Zaamin korygy Tekserildi 8 sәuir 2025 Zaamin ulttyk sayabagy Tekserildi 8 sәuir 2025 Zaamin korygynyn bulttary men zhuldyzdary Tekserildi 8 sәuir 2025 Zaamin ulttyk sayabagy Tekserildi 8 sәuir 2025 Bir kүnde үsh mausym nemese ozbek Shvejcariyasy kalaj korinedi Tekserildi 8 sәuir 2025
