Есептеуіш техника тарихы
Есептеуіш техника — есептеу және мәліметтерді өңдеу процессінің маңызды компоненті болып табылады. Есептеуге арналған алғашқы құрал ретінде есептеу таяқшаларын атауға болады, бұл құрал қазіргі кезде де бастауыш сынып оқушыларын есепке үйрету үшін қолданылады. Даму жолында бұл құралдар күрделене түсті (мысалы, финикиялық саз фигуралары).
Уақыт өте келе, қарапайым құрылғылардан күрделі құралдар пайда бола бастады: абак, логарифмдік сызғыш, механикалық арифмометр, электронды компьютер. Алғашқы есептеуіш құрылғылардың қарапайымдылығына қарамастан, олармен жұмыс жасауға үйренген адам, қазіргі заманғы калькуляторларды пайдаланғаннан да жылдам есептер жүргізе алады. Әрине, қазіргі заманғы есептеуіш құрылғыларының жұмыс өнімділігі және есептеу жылдамдығы ең жылдам есептегіш адамның өзін шаң қаптырып кетеі.
Ертедегі есептеу құралдары
Адамзат қарапайым есептеу құралдарын қолдануды мыңдаған жылдар бұрын бастады. Есептеудің ең көп тараған түрі - айырбас саудасында қолданылатын тауарлардың санын анықтау болатын. Ең қарапайым шешім ретінде айырбасталатын тауардың салмақ эквивалентін пайдалануды айтуға болады, себебі бұл жағдайда, тауардың құрамындағы заттардың санын есептеу қажет болмайтын. Бұл мақсаттарда қарапайым балансирлік шеккілер қолданылатын, олар массаны анықтауға арналған алғашқы құрылғы болды.
Эквиваленттілік принципі "абак" деп аталатын құралда да пайдаланылды. Заттарды санау үшін, бұл құралдағы сүйектерді қозғау қажет болатын.
Тісті сақиналарды ойлап табуға байланысты, есептеулерді орындауға арналған құрылғылар күрделене түсті. XX ғасырдың басында табылған антикитерлік механизм (б.з.д. І ғасырда батып кеткен антикалық кемеден табылған) ғаламшарлардың қозғалысының үлгісін көрсете алатын еді. Болжам бойынша, бұл құралды діни мақсаттарда күнтізбелік есептеулер жүргізу, күн және ай тұтылуын болжау, егін егу және жинау уақыттарын анықтау үшін қолданған. Есептеулер жүргізу үшін 30-дан астам қола сақиналар және бірнеше циферблаттар қолданылды. Ай фазаларын есептеу үшін, диффернциалдық тасымал пайдаланылды (ғалымдар бұл тәсілді ХVI ғасырда ойлап табылған деген болатын). Антика мәдениеті құлдыраған соң, бұндай құралдар жойылып кетті. Күрделілігі осы шамалас механизмдерді құру үшін, адамзатқа бір жарым мыңжыл қажет болды.
1623 жылы Вильгельм Шикард "Есептеуіш сағаттар" - төрт арифметикалық амалды орындай алатын механикалық калькуляторды ойлап тапты. Құрылғының бұлай аталу себебі, сағаттардағы сияқты, бұл құралда да тісті сақиналар мен жұлдызшалар қолданылды. Бұл құрылғыны іс жүзінде алғаш рет Шикардтың досы, философ және астроном Иоганн Кеплер пайдаланды.
Бұдан соң Блез Паскаль ("Паскалина", 1642 ж.) және Готфрид Вильгельм Лейбниц өз машиналарын жасап шығарды. 1820 жылы Charles Xavier Thomas төрт арифметикалық амалды орындай алатын механикалық калькуляторларды (Томас арифмометрі деп аталатын құрал Лейбниц жұмыстарына негізделген) жасап, саудаға шығарды. Ондық сандарды есептеуге арналған механикалық калькуляторлар 1970-жылдарға дейін қолданылды.
Сонымен қатар, Лейбниц қазіргі заманғы компьютерлердің негізі болып табылатын екілік санақ жүйесін де сипаттады. Бірақ, 1940-жылдарға дейінгі шыққан машиналардың басым бөлігі (Чарльз Бэббидждің машинасы және ЭНИАК) ондық жүйені қолданған болатын.
Сандарды көбейту және бөлу амалдарын осы сандардың логарифмдерін қосу және азайту арқылы орындауға болады (Джон Непер). Нақты сандарды сызғыштағы ұзындық интервалдары көмегімен көрсетуге болады, бұл жаңалық логарифмдік сызғыштарды ойлап табуға негіз болды, бұл құрал көмегімен көбейту және бөлу амалдарын оңай орындауға болатын еді. Логарифмдік сызғыштар қалта калькуляторлары пайда болғанға дейін қолданылды. Айға адам жіберген "Аполлон" бағдарламасының инженерлері өз есептеулерінде логарифмдік сызғыштарды пайдаланған болатын.
1801: Перфокарталардың пайда болуы
1801 жылы Жозеф Мари Жаккар перфокарталар арқылы өрнек салып, жұмыс жасайтын тігін станогын ойлап тапты. Перфокарталарды ауыстыру арқылы, матаға түсірілетін өрнекті өзгертуге болатын еді. Бұл құрал бағдарламалау тарихында маңызды орын алды.
1838 жылы Чарльз Бэббидж жасап бастаған аналитикалық машинаның бағдарламалау принциптері Жаккардың перфокарталарына байланысты болатын.
1890 жылы АҚШ Халық Санағы, он жыл бойы жүргізілген халық санағының нәтижесін өңдеу үшін, Герман Холлерит ойлап тапқан сұрыптау тәсілдерімен қатар, перфокарталарды пайдаланды. Холлерит компаниясы IBM корпорациясының ядросына айналды. Бұл корпорация перфокарталар технологиясын мәліметтерді өңдеудің қуатты құралына айналдырып, оларды жазуға арналған құрылғыларды көптеп шығарды. 1950 жылы IBM технологиясы өнеркәсіпте және үкіметте кең тарады. Карталардың көпшілігінде жазылған "бұруға, мыжыруға және жыртуға болмайды" деген ескерту соғыстан кейінгі көпшіліктің есінде болатын.
Көптеген компьютерлерде перфокарталар 1970-жылдардың соңдарына дейін қолданылды. Мысалы, дүние жүзіндегі көптеген университеттердің инженерлік және ғылыми мамандықтарында оқитын студенттер бағдарламалар жазу үшін перфокарталар қолданды.
1835 – 1900: алғашқы бағдарламаланатын машиналар
"Әмбебап компьютердің" негізгі ерекшелігі - бағдарламалау мүмкіндігі, яғни компьютер жұмысын өзгерту үшін тек оған енгізілетін бұйрықтар тізбегін өзгерту ғана қажет.
1835 жылы Чарльз Бэббидж өзінің аналитикалық машинасын жарыққа шығарды. Бұл машина - жалпы мақсаттағы компьютер болып саналады, енгізілетін мәліметтер және бағдарламалар үшін перфокарталар қолданылды, ал энергия көзі ретінде бу қозғалтқышы пайдаланылды. Математикалық амалдар үшін тісті сақиналар қолданылды.
Бастапқыда, Бэббидждің идеясы бойынша, жоғары дәлдікпен логарифмдік кестелерді басып шығаратын машина құру қажет болатын. Содан соң ғана, перфокарталарды қолдану арқылы, бұл идея "аналитикалық машинаға" дейін дамытылды.
Жоспарлар анықталып, жобаны жүзеге асыру мүмкін екендігіне көз жеткізілгенімен, машинаны құру кезінде белгілі бір қиындықтар болды. Бэббидж өзінің идеяларымен келіспеген әрбір адаммен дискуссияға түсіп отыратын. Машинаның барлық бөліктері қолмен жасалу керек болды. Мыңдаған детальдардан тұратын машина үшін, әрбір детальда кеткен қатенің құны қымбат болатын, сондықтан, детальдарды жасау кезінде аса жоғары дәлдік қажет болды. Нәтижесінде, жобаның авторы мен детальдарды жасайтын маман арасындағы келіспеушілікке, және мемлекеттік қаржыландырудың жетіспеушілігіне байланысты, жоба аяқталмай қалды.
Атақты ақын лорд Байронның қызы Ада Лавлейс 1843 жылы итальян математигі және инженері Луиджи Федерико Менабреаның 1842 жылы жазылған "Notions sur la machine analytique de Charles Babbage" ("Elements of Charles Babbage's Analytical Machine") еңбегін ағылшыншаға аударып, өз түсініктемелерімен толтырды. Ада Лавлейстің аты Бэббидждің атымен қатар аталады.
"Айырмалық машинаның" 2-нұсқасының қалпына келтірілген нұсқасы 1991 жылдан бері Лондондық ғылым мұражайында сақталуда. Бұл машина Бэббидж көрсеткен жоба бойынша жұмыс жасайды, сондықтан Бэббидждің теориясы дұрыс болғандығына көз жеткіземіз. Қажетті бөліктерді құру үшін, мұражай сол уақыттағы деталь жасаушы маманның мүмкіндігімен шектелген машинаны қолданды. Кейбіреулердің айтуы бойынша, сол уақыттағы технология қажетті дәлдіктегі детальдарды құруға мүмкіндік бермеген, бірақ бұл болжам расталмады. Сондықтан Бэббидждің машина жасау кезіндегі сәтсіздікке ұшырауының негізгі себебі ретінде саяси және қаржылық қиындықтар аталады.
Бэббидждің ізі бойынша, оның жұмыстары туралы білмесе де, дублиндік бухгалтер Перси Ладгейт жұмыс жасады. Ол 1909 жылы өзі жасап шығарған бағдарламаланатын механикалық компьютерді жасап шығарды.
1930 — 1960: стол калькуляторлары
1900-жылдары механикалық калькуляторлар, кассалық аппараттар және есептеуіш машиналар электр қозғалтқыштарын қолдана отырып жасалған болатын. Бұл құрылғыларда тісті сақинаның күйі айнымалыны сипаттайтын еді. 1930-жылдардан бастап, Friden, Marchant және Monro сияқты компаниялар арифметикалық төрт амалды орындай алатын механикалық стол калькуляторларын жасап шығара бастады. "Компьютер" ("есептеуіш") сөзі қызметке байланысты айтылды (математикалық есептеулерді орындау үшін калькуляторларды қолданатын адамдарды солай атаған). Манхэттендік жоба барысында болашақ Нобель сыйлығының лауреаты Ричард Фейнман әскери мақсаттарға қажет дифференциалдық есептерді шешетін математик-әйелдерді басқарған болатын. Атақта Станислав Мартин Улам соғыс аяқталған соң, сутегі бомбасының жобасына қажетті есептерді шығарумен айналысты.
Тағы қараңыз
- Калькулятор
- Компьютер
Сыртқы сілтемелер
- Хронология создания вычислительных машин (орыс.)
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Есептеуіш техника тарихы туралы ақпарат, Есептеуіш техника тарихы дегеніміз не? Есептеуіш техника тарихы сөзі нені білдіреді?
Esepteuish tehnika esepteu zhәne mәlimetterdi ondeu processinin manyzdy komponenti bolyp tabylady Esepteuge arnalgan algashky kural retinde esepteu tayakshalaryn atauga bolady bul kural kazirgi kezde de bastauysh synyp okushylaryn esepke үjretu үshin koldanylady Damu zholynda bul kuraldar kүrdelene tүsti mysaly finikiyalyk saz figuralary Uakyt ote kele karapajym kurylgylardan kүrdeli kuraldar pajda bola bastady abak logarifmdik syzgysh mehanikalyk arifmometr elektrondy kompyuter Algashky esepteuish kurylgylardyn karapajymdylygyna karamastan olarmen zhumys zhasauga үjrengen adam kazirgi zamangy kalkulyatorlardy pajdalangannan da zhyldam esepter zhүrgize alady Әrine kazirgi zamangy esepteuish kurylgylarynyn zhumys onimdiligi zhәne esepteu zhyldamdygy en zhyldam eseptegish adamnyn ozin shan kaptyryp ketei Ertedegi esepteu kuraldaryAdamzat karapajym esepteu kuraldaryn koldanudy myndagan zhyldar buryn bastady Esepteudin en kop taragan tүri ajyrbas saudasynda koldanylatyn tauarlardyn sanyn anyktau bolatyn En karapajym sheshim retinde ajyrbastalatyn tauardyn salmak ekvivalentin pajdalanudy ajtuga bolady sebebi bul zhagdajda tauardyn kuramyndagy zattardyn sanyn esepteu kazhet bolmajtyn Bul maksattarda karapajym balansirlik shekkiler koldanylatyn olar massany anyktauga arnalgan algashky kurylgy boldy Ekvivalenttilik principi abak dep atalatyn kuralda da pajdalanyldy Zattardy sanau үshin bul kuraldagy sүjekterdi kozgau kazhet bolatyn Tisti sakinalardy ojlap tabuga bajlanysty esepteulerdi oryndauga arnalgan kurylgylar kүrdelene tүsti XX gasyrdyn basynda tabylgan antikiterlik mehanizm b z d I gasyrda batyp ketken antikalyk kemeden tabylgan galamsharlardyn kozgalysynyn үlgisin korsete alatyn edi Bolzham bojynsha bul kuraldy dini maksattarda kүntizbelik esepteuler zhүrgizu kүn zhәne aj tutyluyn bolzhau egin egu zhәne zhinau uakyttaryn anyktau үshin koldangan Esepteuler zhүrgizu үshin 30 dan astam kola sakinalar zhәne birneshe ciferblattar koldanyldy Aj fazalaryn esepteu үshin differncialdyk tasymal pajdalanyldy galymdar bul tәsildi HVI gasyrda ojlap tabylgan degen bolatyn Antika mәdenieti kuldyragan son bundaj kuraldar zhojylyp ketti Kүrdeliligi osy shamalas mehanizmderdi kuru үshin adamzatka bir zharym mynzhyl kazhet boldy 1623 zhyly Vilgelm Shikard Esepteuish sagattar tort arifmetikalyk amaldy oryndaj alatyn mehanikalyk kalkulyatordy ojlap tapty Қurylgynyn bulaj atalu sebebi sagattardagy siyakty bul kuralda da tisti sakinalar men zhuldyzshalar koldanyldy Bul kurylgyny is zhүzinde algash ret Shikardtyn dosy filosof zhәne astronom Iogann Kepler pajdalandy Budan son Blez Paskal Paskalina 1642 zh zhәne Gotfrid Vilgelm Lejbnic oz mashinalaryn zhasap shygardy 1820 zhyly Charles Xavier Thomas tort arifmetikalyk amaldy oryndaj alatyn mehanikalyk kalkulyatorlardy Tomas arifmometri dep atalatyn kural Lejbnic zhumystaryna negizdelgen zhasap saudaga shygardy Ondyk sandardy esepteuge arnalgan mehanikalyk kalkulyatorlar 1970 zhyldarga dejin koldanyldy Sonymen katar Lejbnic kazirgi zamangy kompyuterlerdin negizi bolyp tabylatyn ekilik sanak zhүjesin de sipattady Birak 1940 zhyldarga dejingi shykkan mashinalardyn basym boligi Charlz Bebbidzhdin mashinasy zhәne ENIAK ondyk zhүjeni koldangan bolatyn Sandardy kobejtu zhәne bolu amaldaryn osy sandardyn logarifmderin kosu zhәne azajtu arkyly oryndauga bolady Dzhon Neper Nakty sandardy syzgyshtagy uzyndyk intervaldary komegimen korsetuge bolady bul zhanalyk logarifmdik syzgyshtardy ojlap tabuga negiz boldy bul kural komegimen kobejtu zhәne bolu amaldaryn onaj oryndauga bolatyn edi Logarifmdik syzgyshtar kalta kalkulyatorlary pajda bolganga dejin koldanyldy Ajga adam zhibergen Apollon bagdarlamasynyn inzhenerleri oz esepteulerinde logarifmdik syzgyshtardy pajdalangan bolatyn 1801 Perfokartalardyn pajda boluy1801 zhyly Zhozef Mari Zhakkar perfokartalar arkyly ornek salyp zhumys zhasajtyn tigin stanogyn ojlap tapty Perfokartalardy auystyru arkyly mataga tүsiriletin ornekti ozgertuge bolatyn edi Bul kural bagdarlamalau tarihynda manyzdy oryn aldy 1838 zhyly Charlz Bebbidzh zhasap bastagan analitikalyk mashinanyn bagdarlamalau principteri Zhakkardyn perfokartalaryna bajlanysty bolatyn 1890 zhyly AҚSh Halyk Sanagy on zhyl bojy zhүrgizilgen halyk sanagynyn nәtizhesin ondeu үshin German Hollerit ojlap tapkan suryptau tәsilderimen katar perfokartalardy pajdalandy Hollerit kompaniyasy IBM korporaciyasynyn yadrosyna ajnaldy Bul korporaciya perfokartalar tehnologiyasyn mәlimetterdi ondeudin kuatty kuralyna ajnaldyryp olardy zhazuga arnalgan kurylgylardy koptep shygardy 1950 zhyly IBM tehnologiyasy onerkәsipte zhәne үkimette ken tarady Kartalardyn kopshiliginde zhazylgan buruga myzhyruga zhәne zhyrtuga bolmajdy degen eskertu sogystan kejingi kopshiliktin esinde bolatyn Koptegen kompyuterlerde perfokartalar 1970 zhyldardyn sondaryna dejin koldanyldy Mysaly dүnie zhүzindegi koptegen universitetterdin inzhenerlik zhәne gylymi mamandyktarynda okityn studentter bagdarlamalar zhazu үshin perfokartalar koldandy 1835 1900 algashky bagdarlamalanatyn mashinalar Әmbebap kompyuterdin negizgi ereksheligi bagdarlamalau mүmkindigi yagni kompyuter zhumysyn ozgertu үshin tek ogan engiziletin bujryktar tizbegin ozgertu gana kazhet 1835 zhyly Charlz Bebbidzh ozinin analitikalyk mashinasyn zharykka shygardy Bul mashina zhalpy maksattagy kompyuter bolyp sanalady engiziletin mәlimetter zhәne bagdarlamalar үshin perfokartalar koldanyldy al energiya kozi retinde bu kozgaltkyshy pajdalanyldy Matematikalyk amaldar үshin tisti sakinalar koldanyldy Bastapkyda Bebbidzhdin ideyasy bojynsha zhogary dәldikpen logarifmdik kestelerdi basyp shygaratyn mashina kuru kazhet bolatyn Sodan son gana perfokartalardy koldanu arkyly bul ideya analitikalyk mashinaga dejin damytyldy Zhosparlar anyktalyp zhobany zhүzege asyru mүmkin ekendigine koz zhetkizilgenimen mashinany kuru kezinde belgili bir kiyndyktar boldy Bebbidzh ozinin ideyalarymen kelispegen әrbir adammen diskussiyaga tүsip otyratyn Mashinanyn barlyk bolikteri kolmen zhasalu kerek boldy Myndagan detaldardan turatyn mashina үshin әrbir detalda ketken katenin kuny kymbat bolatyn sondyktan detaldardy zhasau kezinde asa zhogary dәldik kazhet boldy Nәtizhesinde zhobanyn avtory men detaldardy zhasajtyn maman arasyndagy kelispeushilikke zhәne memlekettik karzhylandyrudyn zhetispeushiligine bajlanysty zhoba ayaktalmaj kaldy Atakty akyn lord Bajronnyn kyzy Ada Lavlejs 1843 zhyly italyan matematigi zhәne inzheneri Luidzhi Federiko Menabreanyn 1842 zhyly zhazylgan Notions sur la machine analytique de Charles Babbage Elements of Charles Babbage s Analytical Machine enbegin agylshynshaga audaryp oz tүsiniktemelerimen toltyrdy Ada Lavlejstin aty Bebbidzhdin atymen katar atalady Ajyrmalyk mashinanyn 2 nuskasynyn kalpyna keltirilgen nuskasy 1991 zhyldan beri Londondyk gylym murazhajynda saktaluda Bul mashina Bebbidzh korsetken zhoba bojynsha zhumys zhasajdy sondyktan Bebbidzhdin teoriyasy durys bolgandygyna koz zhetkizemiz Қazhetti bolikterdi kuru үshin murazhaj sol uakyttagy detal zhasaushy mamannyn mүmkindigimen shektelgen mashinany koldandy Kejbireulerdin ajtuy bojynsha sol uakyttagy tehnologiya kazhetti dәldiktegi detaldardy kuruga mүmkindik bermegen birak bul bolzham rastalmady Sondyktan Bebbidzhdin mashina zhasau kezindegi sәtsizdikke ushyrauynyn negizgi sebebi retinde sayasi zhәne karzhylyk kiyndyktar atalady Bebbidzhdin izi bojynsha onyn zhumystary turaly bilmese de dublindik buhgalter Persi Ladgejt zhumys zhasady Ol 1909 zhyly ozi zhasap shygargan bagdarlamalanatyn mehanikalyk kompyuterdi zhasap shygardy 1930 1960 stol kalkulyatorlary1900 zhyldary mehanikalyk kalkulyatorlar kassalyk apparattar zhәne esepteuish mashinalar elektr kozgaltkyshtaryn koldana otyryp zhasalgan bolatyn Bul kurylgylarda tisti sakinanyn kүji ajnymalyny sipattajtyn edi 1930 zhyldardan bastap Friden Marchant zhәne Monro siyakty kompaniyalar arifmetikalyk tort amaldy oryndaj alatyn mehanikalyk stol kalkulyatorlaryn zhasap shygara bastady Kompyuter esepteuish sozi kyzmetke bajlanysty ajtyldy matematikalyk esepteulerdi oryndau үshin kalkulyatorlardy koldanatyn adamdardy solaj atagan Manhettendik zhoba barysynda bolashak Nobel syjlygynyn laureaty Richard Fejnman әskeri maksattarga kazhet differencialdyk esepterdi sheshetin matematik әjelderdi baskargan bolatyn Atakta Stanislav Martin Ulam sogys ayaktalgan son sutegi bombasynyn zhobasyna kazhetti esepterdi shygarumen ajnalysty Tagy karanyzKalkulyator KompyuterSyrtky siltemelerHronologiya sozdaniya vychislitelnyh mashin orys
