Амалбек Қозыбақұлы Тшанов - NiNa.Az

Амалбек Қозыбақұлы Тшанов (4 сәуір 1943 жыл, Леңгір ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы) — кеңестік және қазақстандық саясаткер, қоғам қайраткері, Шымкент (1992–1993) пен Жамбыл облысының әкімі (1995–1998), техника ғылымдарының кандидаты және педагогика ғылымдарының докторы.

Амалбек Қозыбақұлы Тшанов
Лауазымы
Ту Мәжіліс II және III сайланымдарының депутаты Ту
1 желтоқсан 1999 — 20 маусым 2007
Төраға	Жармахан Тұяқбай Орал Мұхамеджанов
Ту Жамбыл облысының 2-әкімі Ту
қазан 1995 — қаңтар 1998
Ізашары	Өмірбек Бәйгелді
Ізбасары	Сарыбай Қалмырзаев
Ту Ту
қазан 1994 — қазан 1995
Президент	Нұрсұлтан Назарбаев
Премьер-Министр	Әкежан Қажыгелдин
Ізашары	Асқар Құлыбаев
Ізбасары	Асқар Құлыбаев
Ту Шымкенттің 1-әкімі Ту
21 ақпан 1992 — 15 желтоқсан 1993
Ізашары	лауазым құрылды, қалалық атқару комитетінің төрағасы ретінде
Ізбасары	Сейіт Қуандықұлы Белгібаев
Ту Қазақстан Жоғарғы Кеңесі XII және XIII сайланымдарының депутаты Ту
24 сәуір 1990 — 11 наурыз 1995
Төраға	Ерік Асанбаев Серікболсын Әбділдин Әбіш Кекілбайұлы
Өмірбаяны
Партиясы	1) КОКП (1991 дейін) 2) Ақ жол (1995–2005) 3) Азат (2005–2009)
Білімі	Қазақ химия-технология институты
Ғылыми дәрежесі	1) Техника ғылымдарының кандидаты 2) Педагогика доценті 3) Педагогика ғылымдарының докторы
Мамандығы	1) инженер-механик 2) инженер-құрылысшы-технолог
Дүниеге келуі	4 сәуір 1943 (1943-04-04) (82 жас) Советское, Леңгір ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазақ КСР, КСРО
Жұбайы	Әтира Тұрсынәліқызы Бектаева (ажыр.)
Балалары	қыздары Жанар (1974 туған) Салтанат (1976 туған) ұлдары Нұрғали (1980–2003) Нұрдәулет (1997 туған) Нұрәлі (2007 туған)
Әскери қызметі
Атағы	запастағы полковник
Марапаттары	Құрмет ордені
өңдеу

Өмірбаяны

1943 жылғы 4 сәуірде Советское ауылы, Леңгір ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазақ КСР (қазіргі Қаратөбе ауылы, Төле би ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан) дүниеге келді. Ұлы жүздің Дулат руы оның ішінде Жаныс бөлімінен шыққан.

Білімі

1979 жылы Қазақ химия-технология институтын (қазіргі Оңтүстік Қазақстан университеті) «инженер-механик» (1966) және «инженер-құрылысшы-технолог» (1979) мамандығы бойынша аяқтады.

1999 жылы «Құрама темірбетон өндірісі үшін май-май зауытының қалдықтарын пластификаторлық қоспа ретінде пайдалану» тақырбында жоба қорғап, техника ғылымдарының кандидаты атанды. Одан бөлек, 2010 жылы педагогика доценті және 2011 жылы педагогика ғылымдарының докторы атанды.

Еңбек жолы

• 1958–1961 — Оңтүстік Қазақстан облысы, Леңгір ауданы, Советское ауылында (қазіргі Түркістан облысы, Төле би ауданы, Қаратөбе ауылы) орта мектептің лаборанты;
• 1961–1967 — Шымкент цемент зауытында слесарь;
• 1967–1969 — Шымкент облыстық (қазіргі Түркістан облысы) тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорынында инженер, бас инженер;
• 1969–1980 — силикат-бетон зауытының шебері, диспетчері, прорабы, директоры, Шардара ауданындағы «Өнеркәсіптік құрылысматериалы» трестінің бас технологы;
• 1980–1988 — «Оңтүстік құрылыс конструкциясы» трестінің бас инженері, басшысы;
• 1990–1995 — Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің XII және XII сайланымдарының депутаты;
• 1988–1992 — «Оңтүстік құрылыс конструкциясының» бас директоры;
• 1992–1993 — Шымкент әкімі;
• сәуір 1994 – қазан 1994 — Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің өнеркәсіп, энергетика, көлік және байланыс комитеті төрағасының орынбасары;
• 1994–1995 — ;
• 1995–1998 — Жамбыл облысының әкімі;
• 1998–1999 — «Адис» фирмасының кеңесшісі;
• 1999–2007 — Қазақстан парламенті мәжілісінің II және III сайланымдарының депутаты;
• 2008–2022 — Республикалық спорт колледжінің директоры.

Жеке өмірі

Ажырасқан, бұрынғы әйелі Әтира Тұрсынәліқызы Бектаева (1946 туған).

Балалары: қыздары — Жанар (1974 туған) мен Салтанат (1976 туған), ұлдары — Нұрғали (1980–2003) — 2003 жылы 27 шілдеде Алматыда Тимирязев көшесінде жолдың шетіне шығып кетіп, аялдамаға соғылып, ауыр жарақаттардан қайтыс болды.; Нұрдәулет (1997 туған) пен Нұрәлі (2007 туған) және 3 немере.

Қазақ пен орыс тілдерін меңгерген.

Еңбектері

• Айырылу, табысу және арылу туралы талғам (2023);
• Тағзым (2016).

Марапаттары мен атақтары

• Құрмет Белгісі ордені (1986);
• Құрмет ордені (2001);
• Қазақстан ғылым академиясының құрметті академигі (2014);
• Парасат ордені
• Петровский атындағы ғылым және өнер академиясының академигі (Ресей, Санкт-Петербург)
• Шымкент қаласының құрметті азаматы;
• Оңтүстік Қазақстан облысының (қазіргі Түркістан облысы) құрметті азаматы.

Дереккөздер

1. Метка: Аким Шымкента  (орыс.). vera. Тексерілді, 2 желтоқсан 2024.
2. Первые акимы  (орыс.). vlast. Тексерілді, 2 желтоқсан 2024.
3. Права на смерть  (орыс.). nomad.su (2 сентября 2003). Тексерілді, 2 желтоқсан 2024.
4. [https://online.zakon.kz/m/amp/document/30104113 Тшанов Амалбек Козыбакулы (персональная справка)]  (орыс.). online.zakon. Тексерілді, 2 желтоқсан 2024.
5. Тшановтың мемуарлық кітабы жарық көрді  (қаз.). aikyn. Тексерілді, 2 желтоқсан 2024.
6. Амалбек Тшанов баладан айрылу ең үлкен қайғы екенін айтты  (қаз.). kaz.nur. Тексерілді, 2 желтоқсан 2024.