Қазақстанның Жамбыл облысы Қордай ауданы Сортөбе, Аухатты, Қаракемер, Масаншы, Қарасу және Қарасай ауылдық округтері
Нәтиже
9 дүнген, 2 қазақ қаза тапты; 185 адам медициналық көмекке жүгінді; барлығы 778 адам зардап шекті; 23 мыңнан астам тұрғын Қырғызстанға қашып кетті; 39 тұрғын үй, 20 коммерциялық нысан және 47 бірлік автокөлік өртенді; материалдық шығын 1,7 млрд теңгені құрады.
Қарсыластар
Дүңгендер
қазақтар
Қолбасшылары
ағайынды Воингуйлар
?
Жалпы шығындар
Жарақаттанды: 185 қаза тапты: 11 тұтқындалды: 5 ұсталды: 25
Бұл үлгіні: көру••өңдеу
Қазақстандағы дүңгендер
Тағы қараңыз: ДүңгендерҰлттық киімін киген Сортөбе ауылының дүңген қыздары.«Дүңгендер» деп хуэй халқының(мұсылман қытайлар) Орта Азияға XIX ғасырдың соңғы бөлігінде қоныс аударған бөлігін атайды. Дүңгендер өз-өздерін дүңгенше «хуэйзў» (яғни «хуэй халқы») деп атайды. Бұл ұлттың өкілдері Қордай ауданы тұрғындарының үштен бір бөлігін құрайды (33,8 %, 2019 жыл). 2020 жылдың ақпанындағы ұлтаралық қақтығыс негізінен дүңгендер мекен еткен және Қырғызстанмен шекараға таяу орналасқан Масанчи, Сортөбе, Ауқатты және Бұлар батыр ауылдарында орын алды.
Қақтығыстың барысы
Себептері
Қақтығыстың басталуына 5 ақпан күні Қаракемер ауылының тұрғындары Құдашбаевтар отбасының өкілдері — 76 жасар қария Төлеген Құдашбаев (09.05.1943 дүниеге келген) пен оның екі ұлы Марлен мен Нұрланның Сортөбе ауылында бір топ дүңгендермен соққыға жығылуы себеп болды.
Сортөбедегі автокөлік жолын бөгеп тастаған жүк көлігінің кесірінен басталған жанжалдың барысында жарақат алған Төлеген Құдашбаев Алматыға ұшақпен жөнелтіліп, оның жамбас буынына ота жасалды. Төлеген Құдашбаевтың екі ұлы — Марлен Құдашбаев пен Нұрлан Құдашбаев ауруханаға түсті. Олардың айтуынша, жанжалға он дүңген қатысқан. Төбелесті тоқтатқысы келген II топ мүгедегі Төлеген Құдашбаевты теуіп құлатқан олар, әкесіне көмекке ұмтылған Марлен Құдашбаевтың басын таспен ұрған.
7 ақпан күні сол Сортөбе аулында тағы бір оқиға орын алды — жеңіл автокөлікті тоқтатқан жол сақшыларына жергілікті тұрғындардың қол жұмсағаны түсірілген бейнежазба Интернет желісіне тарады.
«Қазақстан дүңгендері қауымдастығының» өкілі Хусей Дауровтың айтуы бойынша, Сортөбедегі жанжалға екі қазақ пен төрт дүңген қатысқан, ал қария Төлеген Құдашбаев төбелестің барысында байқаусызда жарақат алған. Дүңген ақсақалдары бұл оқиғадан кейін жағдайды бейбіт түрде шешу үшін жапа шеккендерден кешірім сұраған екен. Кейінірек Сортөбеге 15 жуық жол сақшыларының экипажы келіп, көліктерді тоқтатып, пара талап ете бастаған. Дауровтың айтуынша, бұған қарсылық танытқан бірнеше дүңген олармен қақтығысып қалған.
7 ақпан оқиғалары
7 ақпан күні кешкі уақытта Масанчи, Сортөбе, Ауқатты, Бұлар батыр ауылдарында 1000 адамға дейін қатысқан жаппай төбелес орын алды. Оқиға куәгерлері мен арандатушылар қақтығысты бейнеге түсіріп, әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы таратып, Қазақстан тұрғындарын дүңгендерге қарсы заңға қайшы әрекеттерді іске асыруға үндей бастады. Қақтығыс болған ауылға ҚР ІІМ қосымша күштері жиналып, 8 ақпан күні таңертең Алматыдан әскерилер келді.
Қақтығыстың салдары
Бастапқыда қақтығыстың салдарынан 8 адам қаза тапқаны туралы хабар тарады, кейіннен олардың саны 11 жетті. 30 үй, 15 сауда алаңы және 23 автокөлікке залал келтірілді. Қаза тапқандардың көбісі дүңгендер: Исыров Баху (1988), Чонтей Абдула (1986), Харсанов Рам, Ясыров Малик, Шисыр Рахим, Хишанло Сулейман, Лохаш Лугмар, Киров Исхар. Қақтығыстан кейін 47 адам қамауға алынды, бірақ көп ұзамай олардың 44 бостандыққа шығарылды.
9 ақпан күні Қазақстанның ресми өкілдері Қордай ауданының 12 мың тұрғынының көршілес Қырғызстанға кетуге мәжбүр болғанын мойындап, оларды Қазақстанға қайтып келуге үндеді. 10 ақпан күні премьердің орынбасары Бердібек Сапарбаев шын мәнінде Қырғызстанға қашқан Қазақстан азаматтарының саны 24 мың екенін мәлімдеді. Бұл Қордай ауданындағы дүңгендердің жартысына тең.
Масанчидағы ұлтаралық қақтығыстан кейін Жамбыл облысының әкімі мен оның орынбасары, Қордай ауданының әкімі, Жамбыл облысы мен Қордай ауданының полиция департаменттерінің басшылары қызметтен шеттетілді. Бердібек Сапарбаев Жамбыл облысының жаңа әкімі атанды.
Дереккөздер
В Казахстане в беспорядках на этнической почве погибли восемь человек. Что об этом известно. BBC (8 ақпан 2020).
At Least Eight Dead As Villagers Brawl, Torch Houses In Ethnic Clashes In Kazakhstan. RadioFreeEurope/RadioLiberty (8 ақпан 2020).
Ethnic violence blows hole in Kazakhstan's narrative of tolerance. AlJazeera (10 ақпан 2020).
Ethnic Clashes in Kazakhstan Leave Eight Dead, Scores Wounded. The New York Times (8 ақпан 2020).
Масанчистилище. С чего начался конфликт в Кордайском районе?. Vласть (9 ақпан 2020).
Беспорядки в Кордайском районе. Хронология событий. Informburo.kz (10 ақпан 2020).
Число погибших в беспорядках на Кордае выросло до 11 человек. Sputniknews.kz (9 ақпан 2020).
Беспорядки в Кордае заставили сбежать в Кыргызстан 24 тысячи казахстанцев. Sputniknews.kz (10 ақпан 2020).
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Масанчи ауылындағы қақтығыс туралы ақпарат, Масанчи ауылындағы қақтығыс дегеніміз не? Масанчи ауылындағы қақтығыс сөзі нені білдіреді?
Masanchi auylyndagy kaktygys Zhambyl oblysy Қordaj audanyndagy Masanchi auylynda zhәne korshiles eldi mekenderde 2020 zhyldyn 7 akpanynda kazaktar men dүngender arasynda oryn algan ultaralyk kaktygys Masanchi auylyndagy kaktygysNegizgi kaktygys Қazakstandagy ultaralyk kaktygystarData5 8 akpan 2020 zhylOrynҚazakstannyn Zhambyl oblysy Қordaj audany Sortobe Auhatty Қarakemer Masanshy Қarasu zhәne Қarasaj auyldyk okrugteriNәtizhe9 dүngen 2 kazak kaza tapty 185 adam medicinalyk komekke zhүgindi barlygy 778 adam zardap shekti 23 mynnan astam turgyn Қyrgyzstanga kashyp ketti 39 turgyn үj 20 kommerciyalyk nysan zhәne 47 birlik avtokolik ortendi materialdyk shygyn 1 7 mlrd tengeni kurady ҚarsylastarDүngender kazaktarҚolbasshylaryagajyndy Voingujlar Zhalpy shygyndarZharakattandy 185 kaza tapty 11 tutkyndaldy 5 ustaldy 25 Bul үlgini koru ondeuҚazakstandagy dүngenderTagy karanyz Dүngender Ұlttyk kiimin kigen Sortobe auylynyn dүngen kyzdary Dүngender dep huej halkynyn musylman kytajlar Orta Aziyaga XIX gasyrdyn songy boliginde konys audargan boligin atajdy Dүngender oz ozderin dүngenshe huejzy yagni huej halky dep atajdy Bul ulttyn okilderi Қordaj audany turgyndarynyn үshten bir boligin kurajdy 33 8 2019 zhyl 2020 zhyldyn akpanyndagy ultaralyk kaktygys negizinen dүngender meken etken zhәne Қyrgyzstanmen shekaraga tayau ornalaskan Masanchi Sortobe Aukatty zhәne Bular batyr auyldarynda oryn aldy Қaktygystyn barysySebepteri Қaktygystyn bastaluyna 5 akpan kүni Қarakemer auylynyn turgyndary Қudashbaevtar otbasynyn okilderi 76 zhasar kariya Tolegen Қudashbaev 09 05 1943 dүniege kelgen pen onyn eki uly Marlen men Nurlannyn Sortobe auylynda bir top dүngendermen sokkyga zhygyluy sebep boldy Sortobedegi avtokolik zholyn bogep tastagan zhүk koliginin kesirinen bastalgan zhanzhaldyn barysynda zharakat algan Tolegen Қudashbaev Almatyga ushakpen zhoneltilip onyn zhambas buynyna ota zhasaldy Tolegen Қudashbaevtyn eki uly Marlen Қudashbaev pen Nurlan Қudashbaev auruhanaga tүsti Olardyn ajtuynsha zhanzhalga on dүngen katyskan Tobelesti toktatkysy kelgen II top mүgedegi Tolegen Қudashbaevty teuip kulatkan olar әkesine komekke umtylgan Marlen Қudashbaevtyn basyn taspen urgan 7 akpan kүni sol Sortobe aulynda tagy bir okiga oryn aldy zhenil avtokolikti toktatkan zhol sakshylaryna zhergilikti turgyndardyn kol zhumsagany tүsirilgen bejnezhazba Internet zhelisine tarady Қazakstan dүngenderi kauymdastygynyn okili Husej Daurovtyn ajtuy bojynsha Sortobedegi zhanzhalga eki kazak pen tort dүngen katyskan al kariya Tolegen Қudashbaev tobelestin barysynda bajkausyzda zharakat algan Dүngen aksakaldary bul okigadan kejin zhagdajdy bejbit tүrde sheshu үshin zhapa shekkenderden keshirim suragan eken Kejinirek Sortobege 15 zhuyk zhol sakshylarynyn ekipazhy kelip kolikterdi toktatyp para talap ete bastagan Daurovtyn ajtuynsha bugan karsylyk tanytkan birneshe dүngen olarmen kaktygysyp kalgan 7 akpan okigalary 7 akpan kүni keshki uakytta Masanchi Sortobe Aukatty Bular batyr auyldarynda 1000 adamga dejin katyskan zhappaj tobeles oryn aldy Okiga kuәgerleri men arandatushylar kaktygysty bejnege tүsirip әleumettik zheliler men messendzherler arkyly taratyp Қazakstan turgyndaryn dүngenderge karsy zanga kajshy әreketterdi iske asyruga үndej bastady Қaktygys bolgan auylga ҚR IIM kosymsha kүshteri zhinalyp 8 akpan kүni tanerten Almatydan әskeriler keldi Қaktygystyn saldary Bastapkyda kaktygystyn saldarynan 8 adam kaza tapkany turaly habar tarady kejinnen olardyn sany 11 zhetti 30 үj 15 sauda alany zhәne 23 avtokolikke zalal keltirildi Қaza tapkandardyn kobisi dүngender Isyrov Bahu 1988 Chontej Abdula 1986 Harsanov Ram Yasyrov Malik Shisyr Rahim Hishanlo Sulejman Lohash Lugmar Kirov Ishar Қaktygystan kejin 47 adam kamauga alyndy birak kop uzamaj olardyn 44 bostandykka shygaryldy 9 akpan kүni Қazakstannyn resmi okilderi Қordaj audanynyn 12 myn turgynynyn korshiles Қyrgyzstanga ketuge mәzhbүr bolganyn mojyndap olardy Қazakstanga kajtyp keluge үndedi 10 akpan kүni premerdin orynbasary Berdibek Saparbaev shyn mәninde Қyrgyzstanga kashkan Қazakstan azamattarynyn sany 24 myn ekenin mәlimdedi Bul Қordaj audanyndagy dүngenderdin zhartysyna ten Masanchidagy ultaralyk kaktygystan kejin Zhambyl oblysynyn әkimi men onyn orynbasary Қordaj audanynyn әkimi Zhambyl oblysy men Қordaj audanynyn policiya departamentterinin basshylary kyzmetten shettetildi Berdibek Saparbaev Zhambyl oblysynyn zhana әkimi atandy DerekkozderV Kazahstane v besporyadkah na etnicheskoj pochve pogibli vosem chelovek Chto ob etom izvestno BBC 8 akpan 2020 At Least Eight Dead As Villagers Brawl Torch Houses In Ethnic Clashes In Kazakhstan RadioFreeEurope RadioLiberty 8 akpan 2020 Ethnic violence blows hole in Kazakhstan s narrative of tolerance AlJazeera 10 akpan 2020 Ethnic Clashes in Kazakhstan Leave Eight Dead Scores Wounded The New York Times 8 akpan 2020 Masanchistilishe S chego nachalsya konflikt v Kordajskom rajone Vlast 9 akpan 2020 Besporyadki v Kordajskom rajone Hronologiya sobytij Informburo kz 10 akpan 2020 Chislo pogibshih v besporyadkah na Kordae vyroslo do 11 chelovek Sputniknews kz 9 akpan 2020 Besporyadki v Kordae zastavili sbezhat v Kyrgyzstan 24 tysyachi kazahstancev Sputniknews kz 10 akpan 2020
