Географиялық белдем
Географиялық белдемдер, табиғат белдемдері – Жердің географиялық қабығындағы ірі табиғат бөлінісінің жоғары сатысын құрайтын бөліктерінің бірі. Әрбір географиялық белдемде өзіне ғана тән геоморфологиялық процестер жүреді, осы белдемге тән климат, топырақ жамылғысы, өсімдік дүниесі мен жан-жануарларының басымдылығы байқалады. Кейде басқа белдемдерге жататын жерлер де кездесіп отырады. Олар географиялық ендікке, жер бедеріне және басқа да табиғи факторларға байланысты қалыптасады. Негізінен ендік бағытта созылып жатады. Бірақ орографиялық жағдайларға байланысты бойлық (меридиандық) бағытта да географиялық белдем болады (мыс., Солтүстік Американың табиғат белдемдері). Теңізге қарағанда құрлықтарда оның ерекшеліктері айқынырақ байқалады. Құрлықта Географиялық белдемдер: арктикалық және антарктидалық шөл, тундра және орманды тундра, тайга, аралас және жалпақ жапырақты орман, орманды дала және дала, шөлейтті дала және шөл, саванна және сирек орман, қатты жапырақты және мәңгі жасыл, бұталы (жерортатеңіздік) орман, ауыспалы-ылғалды (оның ішінде муссонды) және экваторлық ылғалды орман белдемдері болып ажыратылады.Қазақстан аумағында солтүстіктен оңтүстікке қарай орманды дала (республика аумағының 2,5%-ын қамтиды), дала (20%), шөлейт (14%) және шөл (40%) белдемдері бірін-бірі ауыстырады. Қазақстандағы Географиялық белдемдердің ерекшелігі – топырақ және өсімдік жамылғысы батыстан шығысқа қарай өзгеріп отырады. Бұл осы бағытта климаттық континенттілігінің күшеюіне байланысты болады. Республиканың биік таулы аймақтарында географиялық белдем биіктікке байланысты ауысып отырады. Олар Қазақстан жерінің 13,5%-ын құрайды.
Дереккөздер
- Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
- Қазақ энциклопедиясы
| Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет. |
| Бұл мақалада еш сурет жоқ. Мақаланы жетілдіру үшін қажетті суретті енгізіп көмек беріңіз. Суретті қосқаннан кейін бұл үлгіні мақаладан аластаңыз.
|
 | Бұл — геология бойынша мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. |
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Географиялық белдем туралы ақпарат, Географиялық белдем дегеніміз не? Географиялық белдем сөзі нені білдіреді?
Geografiyalyk beldemder tabigat beldemderi Zherdin geografiyalyk kabygyndagy iri tabigat bolinisinin zhogary satysyn kurajtyn bolikterinin biri Әrbir geografiyalyk beldemde ozine gana tәn geomorfologiyalyk procester zhүredi osy beldemge tәn klimat topyrak zhamylgysy osimdik dүniesi men zhan zhanuarlarynyn basymdylygy bajkalady Kejde baska beldemderge zhatatyn zherler de kezdesip otyrady Olar geografiyalyk endikke zher bederine zhәne baska da tabigi faktorlarga bajlanysty kalyptasady Negizinen endik bagytta sozylyp zhatady Birak orografiyalyk zhagdajlarga bajlanysty bojlyk meridiandyk bagytta da geografiyalyk beldem bolady mys Soltүstik Amerikanyn tabigat beldemderi Tenizge karaganda kurlyktarda onyn erekshelikteri ajkynyrak bajkalady Қurlykta Geografiyalyk beldemder arktikalyk zhәne antarktidalyk shol tundra zhәne ormandy tundra tajga aralas zhәne zhalpak zhapyrakty orman ormandy dala zhәne dala sholejtti dala zhәne shol savanna zhәne sirek orman katty zhapyrakty zhәne mәngi zhasyl butaly zherortatenizdik orman auyspaly ylgaldy onyn ishinde mussondy zhәne ekvatorlyk ylgaldy orman beldemderi bolyp azhyratylady Қazakstan aumagynda soltүstikten ontүstikke karaj ormandy dala respublika aumagynyn 2 5 yn kamtidy dala 20 sholejt 14 zhәne shol 40 beldemderi birin biri auystyrady Қazakstandagy Geografiyalyk beldemderdin ereksheligi topyrak zhәne osimdik zhamylgysy batystan shygyska karaj ozgerip otyrady Bul osy bagytta klimattyk kontinenttiliginin kүsheyuine bajlanysty bolady Respublikanyn biik tauly ajmaktarynda geografiyalyk beldem biiktikke bajlanysty auysyp otyrady Olar Қazakstan zherinin 13 5 yn kurajdy DerekkozderҚazak tili terminderinin salalyk gylymi tүsindirme sozdigi Geologiya Almaty Mektep baspasy 2003 ӀSVN 5 7667 8188 1 ӀSVN 9965 16 512 2 Қazak enciklopediyasyBul makalany Uikipediya sapa talaptaryna lajykty boluy үshin uikilendiru kazhet Bul makalada esh suret zhok Makalany zhetildiru үshin kazhetti suretti engizip komek beriniz Suretti koskannan kejin bul үlgini makaladan alastanyz Suretti mynnan tabuga bolady osy makalanyn takyrybyna bajlanysty suret Ortak korda tabyluy mүmkin makalanyn ozge til uikilerindegi nuskalaryn karap koriniz oziniz zhasagan suretti zhүkteniz avtorlyk kukykpen korgalgan suret kospanyz Bul geologiya bojynsha makalanyn bastamasy Bul makalany tolyktyryp damytu arkyly Uikipediyaga komektese alasyz
