Қонысбай Әбіл
Қонысбай Іскендірұлы Әбіл (21 мамыр 1954, Жангелді ауданы, Қостанай облысы — 3 желтоқсан 2022) — Қазақстанның халық ақыны, айтыскер, сатирик, сазгер, журналист.
| Қонысбай Іскендірұлы Әбіл | |||||||
| Туған күні | 21 мамыр 1954 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Туған жері | Жангелді ауданы, Қостанай облысы, Қазақ КСР, КСРО | ||||||
| Қайтыс болған күні | 3 желтоқсан 2022 (68 жас) | ||||||
| Азаматтығы |
| ||||||
| Ұлты | қазақ | ||||||
| Мансабы | ақын, айтыскер, сатирик, сазгер, журналист | ||||||
| Шығармалардың тілі | |||||||
| Марапаттары |
| ||||||
Өмірбаяны
Қонысбай Әбіл 1954 жылы қазіргі Қостанай облысы Жангелді ауданының Көкалат ауылында өмірге келді. 1977 жылы Ә. Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітірді. Көп жылдар көлемінде Торғай облысында облыстық «Торғай таңы» газеті редакторының орынбасары, қалалық «Арқалық таңы» газетінің редакторы, Торғай облыстық телерадиокомпаниясының төрағасы секілді бірқатар жауапты қызметтер атқарды.
Қонысбай Әбіл 1998 жылдан бастап Астана қаласында мемлекеттік тілді дамыту ісінің негізін қалады. Алғашқы қадамын Астана қаласы әкімдігінде Тілдерді дамыту секторы меңгерушілігінен (1998 ж.) бастаған ол араға 4-5 ай салып секторды Тіл бөліміне айналдыруға қол жеткізді. 2002 жылдың басында елордада Тілдерді дамыту басқармасын ашып, ана тілді өркендету бағытында бел шеше еңбек етті. Сол кездегі Астана қаласы әкімінің орынбасары Төлеген Мұхамеджановтың басшылығымен басқарма жанынан «Руханият» мемлекеттік тілді жеделдетіп оқыту орталығы ашылып, онда өзге ұлт өкілдері де арнайы даярлықтан өтті.
Қазақтың салт-дәстүрін, мәдениетін, өнерін насихаттау саласында да көптеген жетістіктерге қол жеткізді. Қ.Әбілдің ұйымдастыруымен Астана қаласында республикалық деңгейде 10 ақындар айтысы өткізілді. Жас ұрпақты халық ертегілері кейіпкерлері рухында тәрбиелеу мақсатында «Тазша бала» конкурсы қолға алынып, ел ішіндегі көптеген таланттардың танылуына жол ашты. Осы байқаудың жеңімпаздары атанған Данияр Хамзин, Тұрсынбек Қабатов, Ринат Зайытовтардың есімі бұл күнде республика көлеміне кеңінен танымал. Сол секілді Наурыз мейрамын халықтық мереке ретінде тойлау, Тіл фестивалін қалыптастыру, Абай ескерткіші жанында «Поэзия сағатын» ұйымдастыру, елордада тұратын қаламгерлермен кездесулер өткізу дәстүрге айналды.
2008-2015 жылдар аралығында Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Редакциялау және аударма бөлімінде сектор меңгерушісі болып істеді. Қонысбай Әбіл сонымен қатар ұлтымыздың ұмыт бола жаздаған ұлы өнері – ақындар айтысының халқымызға қайта оралуына, оның өркендеп дамуына қомақты үлес қосты. Қазіргі қазақ айтысының ақтангерлері Көкен Шәкееев, Көкбай Омаров, Әселхан Қалыбекова, Әсия Беркенова, Қатимолда Бердіғалиев, Шынболат Ділдебаев, Ерік Асқаров, Монғолиядан келген Тоқтамұрат Жомарт, ресейлік Амангелді Жүсіповтермен сөз сайысына түсті.
- 1977 жылы ҚазМУ-дің журналистика факультетін бітірген;
- біраз уақыт Жангелдин аудандық «Жаңа өмір» газетінде бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы;
- 1980-1985 жылдары «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш») газетінің Торғай, Целиноград облыстары бойынша меншікті тілшісі;
- 1985 жылы облыстық «Торғай таңы» газеті редакторының орынбасары;
- 1990 жылы қалалық «Арқалық таңы» газетінің редакторы;
- 1991-1995 жылдары Торғай облыстық телерадио компаниясының төрағасы болып істеді;
- 1999 жылы «Қазақстан айтыс ақындары мен жыршылар одағының» төрағасы болып сайланды;
- 2008-2015 жылдар аралығында Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Редакциялау және аударма бөлімінде сектор меңгерушісі болып істеді;
- Астана қаласы әкімі аппараты тіл саясаты бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарған.
Шығармашылығы
Алғашқы өлеңдері мектеп қабырғасында жүргенде республикалық газет-журналдарда жарияланған. Қазақстанның халық ақындары Көкен Шәкеев, Әселхан Қалыбекова, т.б. суырып-салма саңлақтармен сөз сайыстарына түскен. 1990 жылы Ташкент қаласында Балқы Базардың 150 жылдығы құрметіне өткізілген Орта Азия және Қазақстан ақындарының айтысында бас бәйгеге ие болып, осы жылғы республикалық ІІІ ақындар айтысында жеңімпаз атанды. Сондай-ақ С.Торайғыровтың, Б.Майлиннің 100 жылдығы құрметіне өткізілген республикалық айтыстарда, телевизиялық айтыстар да сан мәрте топ жарды.
Шығармалары
- Бастау. Сықақ өлеңдер. А., «Жалын», 1980
- Көршілер. Повесть пен әңгімелер. А., «Жалын», 1987
- Алаңғасар. Әзіл-сықақ әңгімелер мен скетчтер. А., «Өнер», 1989
- Қонысбайдың қалжыңдары. Әзіл, қалжың, қағытпалар. Астана, «Елорда», 2000.
- «Жетпіс жетінің жігіттері» повестер мен әңгімелер, Астана, «Фолиант», 2001 ж;
- «Топ жардым туын жықпай туған елдің...», өлеңдер, толғаулар, айтыстар, Астана, «Фолиант», 2004 ж;
- «Әй-әй ақын» әлдиі», өнербаян, Астана, «Сары-Арқа», 2008 ж.
Марапаттары
Айтыс өнеріне сіңірген зор еңбегі үшін:
- 1990 жылы «Қазақстанның халық ақыны» атағына ие болды.
- 1998 жылы "Астана" медалі
- Парасат ордені
- 2001 жылы "Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі
- 2005 жылы "Қазақстан конститутциясына 10 жыл" медалі
- 2008 жылы "Астанаға 10 жыл" медалі
- 1989 жылы «Арқалық қаласының құрметті азаматы»
- 2015 жылы "Қазақстан Республикасы Конституциясының 20 жылдығы" медалі
- 2004 жылы Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының «Ана тілі» медалі
- 2004 жылы «Торғай қаласының құрметті азаматы»
Дереккөздер
- Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
- “ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл. ISBN 9965-26-096-6
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Қонысбай Әбіл туралы ақпарат, Қонысбай Әбіл дегеніміз не? Қонысбай Әбіл сөзі нені білдіреді?
Қonysbaj Iskendiruly Әbil 21 mamyr 1954 Zhangeldi audany Қostanaj oblysy 3 zheltoksan 2022 Қazakstannyn halyk akyny ajtysker satirik sazger zhurnalist Қonysbaj Iskendiruly ӘbilTugan kүni21 mamyr 1954 1954 05 21 Tugan zheriZhangeldi audany Қostanaj oblysy Қazak KSR KSROҚajtys bolgan kүni3 zheltoksan 2022 2022 12 03 68 zhas Azamattygy KSRO ҚazakstanҰltykazakMansabyakyn ajtysker satirik sazger zhurnalistShygarmalardyn tilikazakshaMarapattaryӨmirbayanyҚonysbaj Әbil 1954 zhyly kazirgi Қostanaj oblysy Zhangeldi audanynyn Kokalat auylynda omirge keldi 1977 zhyly Ә Farabi atyndagy Қazak Memlekettik universitetinin zhurnalistika fakultetin bitirdi Kop zhyldar koleminde Torgaj oblysynda oblystyk Torgaj tany gazeti redaktorynyn orynbasary kalalyk Arkalyk tany gazetinin redaktory Torgaj oblystyk teleradiokompaniyasynyn toragasy sekildi birkatar zhauapty kyzmetter atkardy Қonysbaj Әbil 1998 zhyldan bastap Astana kalasynda memlekettik tildi damytu isinin negizin kalady Algashky kadamyn Astana kalasy әkimdiginde Tilderdi damytu sektory mengerushiliginen 1998 zh bastagan ol araga 4 5 aj salyp sektordy Til bolimine ajnaldyruga kol zhetkizdi 2002 zhyldyn basynda elordada Tilderdi damytu baskarmasyn ashyp ana tildi orkendetu bagytynda bel sheshe enbek etti Sol kezdegi Astana kalasy әkiminin orynbasary Tolegen Muhamedzhanovtyn basshylygymen baskarma zhanynan Ruhaniyat memlekettik tildi zhedeldetip okytu ortalygy ashylyp onda ozge ult okilderi de arnajy dayarlyktan otti Қazaktyn salt dәstүrin mәdenietin onerin nasihattau salasynda da koptegen zhetistikterge kol zhetkizdi Қ Әbildin ujymdastyruymen Astana kalasynda respublikalyk dengejde 10 akyndar ajtysy otkizildi Zhas urpakty halyk ertegileri kejipkerleri ruhynda tәrbieleu maksatynda Tazsha bala konkursy kolga alynyp el ishindegi koptegen talanttardyn tanyluyna zhol ashty Osy bajkaudyn zhenimpazdary atangan Daniyar Hamzin Tursynbek Қabatov Rinat Zajytovtardyn esimi bul kүnde respublika kolemine keninen tanymal Sol sekildi Nauryz mejramyn halyktyk mereke retinde tojlau Til festivalin kalyptastyru Abaj eskertkishi zhanynda Poeziya sagatyn ujymdastyru elordada turatyn kalamgerlermen kezdesuler otkizu dәstүrge ajnaldy 2008 2015 zhyldar aralygynda Қazakstan Respublikasy Parlamenti Mәzhilisinin Redakciyalau zhәne audarma boliminde sektor mengerushisi bolyp istedi Қonysbaj Әbil sonymen katar ultymyzdyn umyt bola zhazdagan uly oneri akyndar ajtysynyn halkymyzga kajta oraluyna onyn orkendep damuyna komakty үles kosty Қazirgi kazak ajtysynyn aktangerleri Koken Shәkeeev Kokbaj Omarov Әselhan Қalybekova Әsiya Berkenova Қatimolda Berdigaliev Shynbolat Dildebaev Erik Askarov Mongoliyadan kelgen Toktamurat Zhomart resejlik Amangeldi Zhүsipovtermen soz sajysyna tүsti 1977 zhyly ҚazMU din zhurnalistika fakultetin bitirgen biraz uakyt Zhangeldin audandyk Zhana omir gazetinde bolim mengerushisi zhauapty hatshy 1980 1985 zhyldary Leninshil zhas kazirgi Zhas Alash gazetinin Torgaj Celinograd oblystary bojynsha menshikti tilshisi 1985 zhyly oblystyk Torgaj tany gazeti redaktorynyn orynbasary 1990 zhyly kalalyk Arkalyk tany gazetinin redaktory 1991 1995 zhyldary Torgaj oblystyk teleradio kompaniyasynyn toragasy bolyp istedi 1999 zhyly Қazakstan ajtys akyndary men zhyrshylar odagynyn toragasy bolyp sajlandy 2008 2015 zhyldar aralygynda Қazakstan Respublikasy Parlamenti Mәzhilisinin Redakciyalau zhәne audarma boliminde sektor mengerushisi bolyp istedi Astana kalasy әkimi apparaty til sayasaty boliminin mengerushisi kyzmetin atkargan ShygarmashylygyAlgashky olenderi mektep kabyrgasynda zhүrgende respublikalyk gazet zhurnaldarda zhariyalangan Қazakstannyn halyk akyndary Koken Shәkeev Әselhan Қalybekova t b suyryp salma sanlaktarmen soz sajystaryna tүsken 1990 zhyly Tashkent kalasynda Balky Bazardyn 150 zhyldygy kurmetine otkizilgen Orta Aziya zhәne Қazakstan akyndarynyn ajtysynda bas bәjgege ie bolyp osy zhylgy respublikalyk III akyndar ajtysynda zhenimpaz atandy Sondaj ak S Torajgyrovtyn B Majlinnin 100 zhyldygy kurmetine otkizilgen respublikalyk ajtystarda televiziyalyk ajtystar da san mәrte top zhardy ShygarmalaryBastau Sykak olender A Zhalyn 1980 Korshiler Povest pen әngimeler A Zhalyn 1987 Alangasar Әzil sykak әngimeler men sketchter A Өner 1989 Қonysbajdyn kalzhyndary Әzil kalzhyn kagytpalar Astana Elorda 2000 Zhetpis zhetinin zhigitteri povester men әngimeler Astana Foliant 2001 zh Top zhardym tuyn zhykpaj tugan eldin olender tolgaular ajtystar Astana Foliant 2004 zh Әj әj akyn әldii onerbayan Astana Sary Arka 2008 zh MarapattaryAjtys onerine sinirgen zor enbegi үshin 1990 zhyly Қazakstannyn halyk akyny atagyna ie boldy 1998 zhyly Astana medali Parasat ordeni 2001 zhyly Қazakstan tәuelsizdigine 10 zhyl medali 2005 zhyly Қazakstan konstitutciyasyna 10 zhyl medali 2008 zhyly Astanaga 10 zhyl medali 1989 zhyly Arkalyk kalasynyn kurmetti azamaty 2015 zhyly Қazakstan Respublikasy Konstituciyasynyn 20 zhyldygy medali 2004 zhyly Halykaralyk Қazak tili kogamynyn Ana tili medali 2004 zhyly Torgaj kalasynyn kurmetti azamaty DerekkozderҚazakstan zhazushylary Anyktamalyk Қurastyrushy Қamshyger Sayat Zhumasheva Қajyrnisa Almaty An arys baspasy 2009 zhyl Қazak әdebieti Enciklopediyalyk anyktamalyk Almaty Aruna Ltd ZhShS 2010 zhyl ISBN 9965 26 096 6
