Мәншүк Мәметова
Мәншүк (Мәнсия) Жиенғалиқызы Мәметова (23 қазан 1922, Жиенқұм, Бөкей Ордасы ауданы, Батыс Қазақстан облысы – 15 қазан 1943, Невель, Калинин облысы, РКФСР) — 100-атқыштар бригадасының пулеметшісі, Кеңес Одағының Батыры атағын иеленген тұңғыш қазақ қызы(1944).
| Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова | |
| | |
| Туған күні | 23 қазан 1922 |
|---|---|
| Туған жері | Жиекқұм ауылы, Қазақ АССР, РСФСР; қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Бөкей орда ауданы |
| Қайтыс болған күні | 15 қазан 1943 (20 жас) |
| Қайтыс болған жері | Невель, Калинин облысы, РСФСР, КСРО |
| Мемлекет | КСРО |
| Әскер түрі | атқыштар (жаяу әскер) |
| Қызмет еткен жылдары | 1942-1943 |
| Әскери бөлімі | 100-атқыштар бригадасы |
| Басқарды | пулеметші |
| Шайқасы | Ұлы Отан Соғысы |
| Марапаттары | |
Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова Ортаққорда | |
Өмірбаяны
1922 жылы қазіргі Батыс Қазақстан облысында дүниеге келген. Азан шақырып қойған есімі – Мәнсия. Анасы еркелетіп, Моншағым дей бергеннен, Мәнсияның тілі келмей өзін Мәншүк деп кеткен.
Шыққан тегі
Қазақтың Кіші жүзіндегі Байұлы тайпасы, Шеркеш руынан тарайды. Мәншүктің өз әкесі – Жиенғали Мәметов, туған шешесі - Тойылша. Бірақ Мәншүкті 1925 жылы әкесінің інісі Ахмет Мәметов бауырына басады. Ахметтен бала болмаған. Мәншүктің туған әке-шешесі қызы зиялы жанұяда өссе, жоғары білім алады, биік шыңды бағындырады деген ниетпен қызын туысының қолына береді.
Ахмет Мәметов – Батыс Алашорда жетекшілерінің бірі, жұкпалы ауруларды емдейтін дәрігер. Ахмет Саратов қаласында оқып жүргендіктен, Мәншүкті ол жаққа алып кетеді. Көп ұзамай аласапыран заман басталғанда Ахмет бірнеше жыл ағасымен хабар алыса алмай қалады. Саратовта, Маңғыстауда, Орал қаласында жұмыс істейді. Тек 1931 жылы Алматыға келгеннен соң, жылдың соңында бір-ақ естиді: ағасы Жиенғали ашығып қайтыс болыпты.
Ахметтің әйелі Әмина Мәметова - Әбілқайыр ханның тұқымы. Атасы молда, әкесі елге сыйлы адам болған, өзі патша заманында әйелдер гимназиясында оқыған, Саратовта аспирантура бітірген, елге келген соң әдебиет пәнінің мұғалімі болып, сол кездегі газеттерге сыни мақала жазып тұрған.
Алматыдағы өмірі
Алматыда Мәншүк жұмысшы факультеттегі оқуын бітіріп, медициналық институттың екі курсын оқып шығады. Мұнда Қазақстан Халық Комиссарлар Кеңесі төраға орынбасарының хатшысы болып қызметке араласады. 1938 жылы әкесі Ахметті НКВД тұтқындап, ату жазасына кеседі. Анасы Әмина бүкіл құжаттарда туған әке-шешем деп Жиенғали мен Тойылшаны жаздырғызған. Сонда да Мәншүк өз бетінен қайтпай, тегін ауыстырмады. Ахметтің кінәсіздігіне сеніп, оның адал есімі үшін күрескен. Коммунистік көсем Сталинге үш хат жазып, әкесін ақтауға тырысты.
Ұлы Отан соғысы басталған кезде Мәншүк Алматы медициналық институтында оқып жүрді. 1942 жылғы тамызда өз еркімен Қызыл Армия қатарына жазылып, 100-атқыштар бригадасының алғашында кеңсе хатшысы, кейінде медбикесі. Майданда пулеметтік курс бітіріп, ұрыстарға қатысты.
Аға сержант болып әскери қызмет етті. Ерекше мергендігімен назарға ілінді. Сонда Невель қаласы үшін болған шешуші ұрыста Мәншүк ақтық демі біткенше пулеметтен оқ боратып, қаһармандықпен қаза тапты. Соңғы минуттарына дейін қақтығысып, 70 солдаттың көзін жойған.
Оған көрсетілген құрмет
- Павлодар облысының колхозшылары Батыр қыздың құрметіне Мәншүк атындағы танк колоннасын құруға қаражат жинады.
- Туған жерінде оған ескерткіш орнатылған.
- Невель, Алматы, Орал, т. б. қалаларда Мәншүк атында көшелер бар.
- Республиканың ондаған мектептері, Мәншүк есімімен аталады.
- Қаһарман қыздың өмірі мен өшпес ерлігі жайлы «Мәншүк туралы жыр» (авторы — А. Михалков-Кончаловский, режиссері М.Бегалин) атты көркем фильм түсірілді.
-
![image]()
Қазақстанның пошта маркасы. -
![image]()
Қазақстанның пошта маркасы.
Дереккөздер
- Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
- Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
- Алғашқы қарлығаштар - Алматы: Қазақ университеті, 2010. ISBN 9965-29-496-8
 | Бұл — мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді дәлдеп ауыстыру қажет. |
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Мәншүк Мәметова туралы ақпарат, Мәншүк Мәметова дегеніміз не? Мәншүк Мәметова сөзі нені білдіреді?
Mәnshүk Mәnsiya Zhiengalikyzy Mәmetova 23 kazan 1922 Zhienkum Bokej Ordasy audany Batys Қazakstan oblysy 15 kazan 1943 Nevel Kalinin oblysy RKFSR 100 atkyshtar brigadasynyn pulemetshisi Kenes Odagynyn Batyry atagyn ielengen tungysh kazak kyzy 1944 Mәnshүk Zhiengalikyzy MәmetovaTugan kүni23 kazan 1922 1922 10 23 Tugan zheriZhiekkum auyly Қazak ASSR RSFSR kazirgi Batys Қazakstan oblysy Bokej orda audanyҚajtys bolgan kүni15 kazan 1943 1943 10 15 20 zhas Қajtys bolgan zheriNevel Kalinin oblysy RSFSR KSROMemleketKSROӘsker tүriatkyshtar zhayau әsker Қyzmet etken zhyldary1942 1943Әskeri bolimi100 atkyshtar brigadasyBaskardypulemetshiShajkasyҰly Otan SogysyMarapattaryKenes Odagynyn BatyryMәnshүk Zhiengalikyzy Mәmetova OrtakkordaӨmirbayany1922 zhyly kazirgi Batys Қazakstan oblysynda dүniege kelgen Azan shakyryp kojgan esimi Mәnsiya Anasy erkeletip Monshagym dej bergennen Mәnsiyanyn tili kelmej ozin Mәnshүk dep ketken Shykkan tegi Қazaktyn Kishi zhүzindegi Bajuly tajpasy Sherkesh ruynan tarajdy Mәnshүktin oz әkesi Zhiengali Mәmetov tugan sheshesi Tojylsha Birak Mәnshүkti 1925 zhyly әkesinin inisi Ahmet Mәmetov bauyryna basady Ahmetten bala bolmagan Mәnshүktin tugan әke sheshesi kyzy ziyaly zhanuyada osse zhogary bilim alady biik shyndy bagyndyrady degen nietpen kyzyn tuysynyn kolyna beredi Ahmet Mәmetov Batys Alashorda zhetekshilerinin biri zhukpaly aurulardy emdejtin dәriger Ahmet Saratov kalasynda okyp zhүrgendikten Mәnshүkti ol zhakka alyp ketedi Kop uzamaj alasapyran zaman bastalganda Ahmet birneshe zhyl agasymen habar alysa almaj kalady Saratovta Mangystauda Oral kalasynda zhumys istejdi Tek 1931 zhyly Almatyga kelgennen son zhyldyn sonynda bir ak estidi agasy Zhiengali ashygyp kajtys bolypty Ahmettin әjeli Әmina Mәmetova Әbilkajyr hannyn tukymy Atasy molda әkesi elge syjly adam bolgan ozi patsha zamanynda әjelder gimnaziyasynda okygan Saratovta aspirantura bitirgen elge kelgen son әdebiet pәninin mugalimi bolyp sol kezdegi gazetterge syni makala zhazyp turgan Almatydagy omiri Almatyda Mәnshүk zhumysshy fakultettegi okuyn bitirip medicinalyk instituttyn eki kursyn okyp shygady Munda Қazakstan Halyk Komissarlar Kenesi toraga orynbasarynyn hatshysy bolyp kyzmetke aralasady 1938 zhyly әkesi Ahmetti NKVD tutkyndap atu zhazasyna kesedi Anasy Әmina bүkil kuzhattarda tugan әke sheshem dep Zhiengali men Tojylshany zhazdyrgyzgan Sonda da Mәnshүk oz betinen kajtpaj tegin auystyrmady Ahmettin kinәsizdigine senip onyn adal esimi үshin kүresken Kommunistik kosem Stalinge үsh hat zhazyp әkesin aktauga tyrysty Ұly Otan sogysy bastalgan kezde Mәnshүk Almaty medicinalyk institutynda okyp zhүrdi 1942 zhylgy tamyzda oz erkimen Қyzyl Armiya kataryna zhazylyp 100 atkyshtar brigadasynyn algashynda kense hatshysy kejinde medbikesi Majdanda pulemettik kurs bitirip urystarga katysty Aga serzhant bolyp әskeri kyzmet etti Erekshe mergendigimen nazarga ilindi Sonda Nevel kalasy үshin bolgan sheshushi urysta Mәnshүk aktyk demi bitkenshe pulemetten ok boratyp kaһarmandykpen kaza tapty Songy minuttaryna dejin kaktygysyp 70 soldattyn kozin zhojgan Ogan korsetilgen kurmetPavlodar oblysynyn kolhozshylary Batyr kyzdyn kurmetine Mәnshүk atyndagy tank kolonnasyn kuruga karazhat zhinady Tugan zherinde ogan eskertkish ornatylgan Nevel Almaty Oral t b kalalarda Mәnshүk atynda kosheler bar Respublikanyn ondagan mektepteri Mәnshүk esimimen atalady Қaһarman kyzdyn omiri men oshpes erligi zhajly Mәnshүk turaly zhyr avtory A Mihalkov Konchalovskij rezhisseri M Begalin atty korkem film tүsirildi Қazakstannyn poshta markasy Қazakstannyn poshta markasy DerekkozderBatys Қazakstan oblysy Enciklopediya Almaty Arys baspasy 2002 zhyl ISBN 9965 607 02 8 Қaragandy Қaragandy oblysy Enciklopediya Almaty Atamura 2006 ISBN 9965 34 515 5 Algashky karlygashtar Almaty Қazak universiteti 2010 ISBN 9965 29 496 8 Bul makalanyn bastamasy Bul makalany tolyktyryp damytu arkyly Uikipediyaga komektese alasyz Bul eskertudi dәldep auystyru kazhet
