Ежелгі Тараз қаласы
Ежелгі Тараз қаласы – Жамбыл облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатарына жататын археологиялық ескерткіш.
Орналасқан жері
Жамбыл облысы, Тараз қаласының орталық базары аумағында орналасқан. Оның маңайын қала үйлері алып жатыр. 20 ғасырдың бас кезінде ұзын дуалдар төңірегінде отыздан астам төмпешіктер-қорғандар, қоныстар, орымдар қалдығы бар еді. Қазіргі кезде олардың бәрі тегістеліп, үйлер салынған. Сүлейманов көшесінің батыс бөлігіндегі төрткүл және телеорталық ауданындағы қоныс, сондай-ақ қаланың солтүстік шетіндегі ұзын дуалдардың жекелеген бөліктері сақталынып қалды.
Кезеңі
І–ХІХ ғасырлар. "Тараз" қазақ тілінен аударғанда оның Ұлы Жібек жолы бойында орналасқан ең үлкен сауда орталығы ретіндегі сипаттамасын береді. Қала туралы алғашқы деректер VI ғасыр соңындағы византияның тарихи құжат көздерінде кездеседі. Қаланың жоспарлы құрылымы бірнеше трихи кезеңде қалыптасты.
Зерттеулер мен қазба жұмыстары
1867 жылы қалашықты П.И. Лерх зерттеді. 1893–1894 жылдары Талас даласындағы ескерткіштермен бірге Әулиеата аумағындағы қалалар ескі орнын В.В. Бартольд қарап шықты. Алғаш рет қазба жұмысы 1927 жылы (М.Е. Массон) жүргізілді. 1938 жылы қалашық Шахристан қамалына КСРО ҒА Қазақ бөлімшесі экспедициялары (А.Н. Бернштам) алты жерден қазу жүргізді. 1940 жылы қазуды Жамбыл археологиялық пункті (Г.И. Пацевич), 1958 жылы – Қазақ КСР-нің АЭҒЗИ-нің Тараз археологиялық экспедициясы (Т.Н. Сенигова) жүргізді. 1960–1965 жылдар аралығында Қазақ КСР ғылым академиясының АЭҒЗИ (Е.И. Агеева, Т.Н. Сенигова, М.С. Мерщиев) ортаазиялық экспедициясы қайта қазу жұмыстарын жүргізді, 1983–1985 жылдары Қазақ КСР ғылым академиясының Тараз археологиялық экспедициясы, одан кейін Қазақ КСР-нің тарихи және мәдени ескерткіштер жиынтығы археологиялық экспедициясы жалғастырды. Ескерткіштердің түгелдей жойылғанына қарамастан көп жылғы археологиялық жұмыстардың, сондай-ақ қазіргі қала аумағына құрылыс жұмыстарын жүргізу кезінде табылған заттар нәтижесінде көне және орта ғасырдағы Тараз өмірінің әртүрлі кезеңдерін сипаттайтын елеулі материалдары жинақталды. Тараз орнына құрылыс орындары салынды, сондықтан қалашықтың бейнесін 19 ғасыр мен және 20 ғасырдың 30 жылдарындағы жиналған мәліметтер негізінде көз алдымызға елестетуге болады.
Қала қазбасының сипаты
Қазба жұмыстары орта ғасырдағы Тараздың қамалдан, , рабаттан (қорған) және аумақтардан тұрғанын айғақтайды. Қазіргі кезде шахристанның солтүстік дуалының 370 м-ге дейін, батысы 160 м-ге дейін созылғандығын аңғаруға болады. Оңтүстігінде қалашық қалдықтары 200 м қашықтың көлемінде байқалады. Шахристанның солтүстік дуалына қамал жалғасқан. Жоба бойынша ол тік бұрышты төбе, жақтауларының ұзындығы 175 м (солт.), 117 м (батысы), 115 м (шығысы) және 125 м (оңтүстігі).
Қабаттар
Тік қазу жұмыстары шахристан мен қамалдың өмірі кезеңдерін қалыптастыруға мүмкіндік берді. Жаңа дәуірдің алғашқы ғасырына тән қабаттар қамал мен шахристанның оңтүстік-батыс бөлігін қазу кезінде табылған шикі балшықтан жасалған кірпіштер сынықтарынан, қыш ыдыстардан, күлді қабаттардан анықталды. Қатпар қалыңдығы - 0,5 м.
Қамалды қазу барысында 4–6 ғасырлардағы қабаттар ашылды, оның қалыңдығы 1,5 м-ге дейін барды. Одан тік бұрышты шикі кірпіштен - 50 х 29,5 х 9,5 см - қаланған бөлмелер қалдығы аршылды. Ғимарат қабырғасы 1 м биіктікке дейін сақталған, ені - 1-1,5 м. Қабаттар астынан өзіндік пішіні бар қыш заттар - жұқа жақтаулы шөшкелер, құмыралар, хумдар, темір пештер табылды. 6–8 ғасырлар аралығында қабаттары барлық қазу кездерінде кездесті. Олардың мықтылығы 1,5 х 2,5 м. Қамалға баратын кеулеме қазба орнында осы кезеңге жататын екі дәліз бен бөлме табылды. Олар шикі кірпіштен көлемі. 26–28 х 50–60 х 8–9 см етіп қаланыпты.
Заттар
Қыш заттары түрлерінің әрқилылығымен және сән ерекшелігімен дараланады. Осы жерден формасы металл ыдыстарға жақын алмұрт формалы құмыралар, шыныаяқтар табылды. Ойып салынған оюлары бар қақпақтар, қыш мүсіндерді құюға арналған үлгілер, сирия жазуы бар ыдыстар шықты. 8–10 ғасырлардағы қатпарлар осы кезеңдегі қала өмірінің аса қауырт болғанын айғақтайды. Табылған темір ақшалар 7–8 ғасырларды көрсетеді. Күйдірілген кірпіштен салынған (0,22 х 0,22 х 0,05 м), едені төселген бөлмелер, төселген тастар құрылыс техникасының өзгергенін дәлелдейді. Толық пісірмей жасаған қыш заттары ішінде қызғылт ойып салынған өрнектері бар жылтыр шыныаяқтар мен құмыралар көп кездеседі. Әбден суарылған ыдыстар ақ, ашық, көк және қоңыр түспен жылтыратылған және өсімдік өрнектері салынған. 11–12 ғасырларда металл ақшалармен ерекшеленеді. Қабаттар астынан темір пышақ, қалайы бұйымдар сынықтары, шыны мен тастан жасалған алқалар, шыны ыдыстар табылды. Көп мөлшерде суарылған ыдыстар шәшкелер, тәрелкелер, шырақ сауыттары шықты. Сіңірілген бояу түстері ашық және ақ. Өрнектер қоңыр, көк, қызыл бояулармен, кейде олар оюлармен үйлестіріле боялған. Өрнектері өсімдік суреттері, геометриялық, эпиграфиялық болып келеді. Суарылмаған қыштар тар мойынды құмыралар, шыныаяқтар, шәшкелер, хумдар.
Монша қалдықтары
Қалашықтың әртүрлі бөлігінде жүргізілген қазба жұмыстары Тараздың әркездегі кезеңдерін аңғартатын құрылыс кешендері мен тұрақтарын айғақтайды. Шахристанның шығыс бұрышы жағынан қазылған 200 шаршы метр алаңнан монша қалдықтары табылды. Жобасында ғимарат шаршы формалы (13,5 х 12,5 м), сыртқы қабырғасының қалыңдығы - 1 м. Барлығы 7 бөлме аршылды: орташа көлемі 3,05 х 3,15, 2,52 х 3,92. 1-бөлменің қабырғаларында қызғылт бетке салынған таңбалар және қатарластыра қара түспен сыза жүргізілген сегіз бұрышты сары жұлдыздар сақталыпты. Еден сары, қызыл түсті, мөлшері 0,5 х 0,5 х 0,08 м тегіс тастармен төселген. Биіктігі 0,4 м, ені 0,28 м орындық бөліктері сақталған. 2-бөлмеде (3,05 х 2,52 м) кірпіш ванналар мен кір жуғыш ыдыстар болған. Ванна батыс қабырғаға жақын еденде тұрған. Оның ұзындығы 1,75, ені 0,47, биіктігі 0,6 м. Оның іші мен сырты цемент сылақпен қапталған. Бөлменің оңтүстік қабырғасы қызғылт түспен сырланған. Қабырғаның жоғарғы жағы екі бөлікке бөлінген, асты үшкіл (биіктігі 0,5 м, тереңдігі 0,3 м) қуыстармен әрленген. Шығыс жақ қабырғасы шахмат тәртібімен орналастырылған сары түсті жұлдыздармен әшекейленген. 2-бөлме ені 0,79 м есік арқылы үшіншісімен жалғасқан. Бұл жерде ені 0,34 м, тереңдігі 0,26 м астау тұрған. Ашық қызғылт түсті бөлме қабырғаларының іргесіне сары және қызыл түсті сегіз және алты бұрышты деталдар салынған. Көрші 4-бөлменің (2,44 х 2,46 м) қабырғаларында өрнектер жоқ. 5-бөлме нашар сақталған. 6-бөлменің (3,15 х 3,11 м) қабырғалары жақсы сақталған. Қабырға бойына орындықтар қойылған. Батыс қабырғасы сегіз қырлы өрнектермен жабылған, түсі, қара түспен контур жүргізілген, алты қырлы өрнектер сары және қызыл түспен боялған, ал оңтүстігіне жапырақшалы өрнектер жүргізілген. Ең үлкені 7-бөлме (6,71 х З,93 м). Сары және қызыл түсті тегіс плиталы еден жақсы сақталған. Қабырғаларына қуыстар жасалған. Монша бөлмесі құлаған төбесіне қарағанда күмбезбен жабылған сияқты. Моншаға су арнайы орыннан қазылған құдықтан келеді. Бөлмелер монша едені астынан салынған ыстық өткізгіш каналдар көмегімен жылытылған.
Тараз моншасының салыну техникасы, қабырғаларының өрнектері мен безендірілуі сондай-ақ 11 ғасырдың мерзімімен белгіленген бұхар темір ақшаларының табылуы моншаның 11–12 ғасырларда, қаланың экономикалық гүлденуі кезеңінде болғанын дәлелдейді. Орта Азияда монша 8 ғасырдан бұрын пайда болған жоқ, содан кейін таяу және Орта Шығысқа, ақырында Орта Азияға Жерорта теңізі аумағынан ауысқан секілді. Оңтүстік Қазақстан мен Жетісуда салынған моншалар (Отырар, Баласағұн) жобасы крест үлгісінде. Көптеген моншалардың іргелері Тараз моншасы сияқты өрнектелуінің жиілігімен ерекшеленді.
Тараз моншасы Таяу Шығыстағы Қайыр әл Хайыр әл Гарби моншасын еске салады. Қалалық су құбырларының қалдықтары да моншалар мерзіміне сәйкес келеді. Оның 12,8 м белігі зерттелді. Су құбырлары тастан, малта тастан, топырақтан төселген «жастықтар» үстіне қойылған үсті тегіс таспен жабылған. Құбыр үзіктерінің кигізілетін тұстары қыштан жасалған. Олардың ұзындығы 0,25–0,8 м, диаметрі 0,21–0,22 м. Су құбырына су Талас бөгенінен су айдағыш бассейн арқылы жіберіліп тұрған. Су қоймасынан су қыш құбырлармен қаланың барлық бөлігіне жеткізілген. Су құбыры жұмысы 13 ғасырда тоқтады.
Тараз қалашығының қазба материалдары Ресей Мемлекеттік Эрмитажы, Қазақстан Мемлекеттік Орталық мұражайы қорларында, Ә.Х. Марғұлан атындағы археология институтының және Жамбыл облыстық тарихи-өлкетану мұражайларында сақтаулы.
Ескі қаланың аумағында халық арасында Әулие-Ата деп аталатын XI ғасырлық Қарахан кесенесі мен XIII ғасырлық моңғол хандарының наменгері Шамансұрдың кесенесі орналасқан. 1220 жылы Таразды Шыңғысхан басып алып, толығымен бұзды. XIX ғасырдың басында ежелгі Тараздың орнында Әулие-ата бекінісі дами бастады.
Дереккөздер
- Қазақстанның тарихи-мәдени нысандарының және жаппай зиярат ету орындарының альбомы/ ; ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты ; [жоба авторы Т. Бекбергенов ; бас ред. А. Р. Хазбулатов]... – Астана : [б. ж.], 2018. - 495 б., суретті; . – Библиогр.: 490 б. . – 100 дана – ISBN 978-9961-23-485-9
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Ежелгі Тараз қаласы туралы ақпарат, Ежелгі Тараз қаласы дегеніміз не? Ежелгі Тараз қаласы сөзі нені білдіреді?
Ezhelgi Taraz kalasy Zhambyl oblysynyn respublikalyk manyzy bar tarih zhәne mәdeniet eskertkishterinin kataryna zhatatyn arheologiyalyk eskertkish Ezhelgi Taraz kalasy ornyOrnalaskan zheriZhambyl oblysy Taraz kalasynyn ortalyk bazary aumagynda ornalaskan Onyn manajyn kala үjleri alyp zhatyr 20 gasyrdyn bas kezinde uzyn dualdar tonireginde otyzdan astam tompeshikter korgandar konystar orymdar kaldygy bar edi Қazirgi kezde olardyn bәri tegistelip үjler salyngan Sүlejmanov koshesinin batys boligindegi tortkүl zhәne teleortalyk audanyndagy konys sondaj ak kalanyn soltүstik shetindegi uzyn dualdardyn zhekelegen bolikteri saktalynyp kaldy KezeniI HIH gasyrlar Taraz kazak tilinen audarganda onyn Ұly Zhibek zholy bojynda ornalaskan en үlken sauda ortalygy retindegi sipattamasyn beredi Қala turaly algashky derekter VI gasyr sonyndagy vizantiyanyn tarihi kuzhat kozderinde kezdesedi Қalanyn zhosparly kurylymy birneshe trihi kezende kalyptasty Zertteuler men kazba zhumystary1867 zhyly kalashykty P I Lerh zerttedi 1893 1894 zhyldary Talas dalasyndagy eskertkishtermen birge Әulieata aumagyndagy kalalar eski ornyn V V Bartold karap shykty Algash ret kazba zhumysy 1927 zhyly M E Masson zhүrgizildi 1938 zhyly kalashyk Shahristan kamalyna KSRO ҒA Қazak bolimshesi ekspediciyalary A N Bernshtam alty zherden kazu zhүrgizdi 1940 zhyly kazudy Zhambyl arheologiyalyk punkti G I Pacevich 1958 zhyly Қazak KSR nin AEҒZI nin Taraz arheologiyalyk ekspediciyasy T N Senigova zhүrgizdi 1960 1965 zhyldar aralygynda Қazak KSR gylym akademiyasynyn AEҒZI E I Ageeva T N Senigova M S Mershiev ortaaziyalyk ekspediciyasy kajta kazu zhumystaryn zhүrgizdi 1983 1985 zhyldary Қazak KSR gylym akademiyasynyn Taraz arheologiyalyk ekspediciyasy odan kejin Қazak KSR nin tarihi zhәne mәdeni eskertkishter zhiyntygy arheologiyalyk ekspediciyasy zhalgastyrdy Eskertkishterdin tүgeldej zhojylganyna karamastan kop zhylgy arheologiyalyk zhumystardyn sondaj ak kazirgi kala aumagyna kurylys zhumystaryn zhүrgizu kezinde tabylgan zattar nәtizhesinde kone zhәne orta gasyrdagy Taraz omirinin әrtүrli kezenderin sipattajtyn eleuli materialdary zhinaktaldy Taraz ornyna kurylys oryndary salyndy sondyktan kalashyktyn bejnesin 19 gasyr men zhәne 20 gasyrdyn 30 zhyldaryndagy zhinalgan mәlimetter negizinde koz aldymyzga elestetuge bolady Қala kazbasynyn sipatyӘulieata bekinisi 1871 1872 zhylgy foto Қazba zhumystary orta gasyrdagy Tarazdyn kamaldan rabattan korgan zhәne aumaktardan turganyn ajgaktajdy Қazirgi kezde shahristannyn soltүstik dualynyn 370 m ge dejin batysy 160 m ge dejin sozylgandygyn angaruga bolady Ontүstiginde kalashyk kaldyktary 200 m kashyktyn koleminde bajkalady Shahristannyn soltүstik dualyna kamal zhalgaskan Zhoba bojynsha ol tik buryshty tobe zhaktaularynyn uzyndygy 175 m solt 117 m batysy 115 m shygysy zhәne 125 m ontүstigi Қabattar Tik kazu zhumystary shahristan men kamaldyn omiri kezenderin kalyptastyruga mүmkindik berdi Zhana dәuirdin algashky gasyryna tәn kabattar kamal men shahristannyn ontүstik batys boligin kazu kezinde tabylgan shiki balshyktan zhasalgan kirpishter synyktarynan kysh ydystardan kүldi kabattardan anyktaldy Қatpar kalyndygy 0 5 m Қamaldy kazu barysynda 4 6 gasyrlardagy kabattar ashyldy onyn kalyndygy 1 5 m ge dejin bardy Odan tik buryshty shiki kirpishten 50 h 29 5 h 9 5 sm kalangan bolmeler kaldygy arshyldy Ғimarat kabyrgasy 1 m biiktikke dejin saktalgan eni 1 1 5 m Қabattar astynan ozindik pishini bar kysh zattar zhuka zhaktauly shoshkeler kumyralar humdar temir peshter tabyldy 6 8 gasyrlar aralygynda kabattary barlyk kazu kezderinde kezdesti Olardyn myktylygy 1 5 h 2 5 m Қamalga baratyn keuleme kazba ornynda osy kezenge zhatatyn eki dәliz ben bolme tabyldy Olar shiki kirpishten kolemi 26 28 h 50 60 h 8 9 sm etip kalanypty Zattar Қysh zattary tүrlerinin әrkilylygymen zhәne sәn ereksheligimen daralanady Osy zherden formasy metall ydystarga zhakyn almurt formaly kumyralar shynyayaktar tabyldy Ojyp salyngan oyulary bar kakpaktar kysh mүsinderdi kuyuga arnalgan үlgiler siriya zhazuy bar ydystar shykty 8 10 gasyrlardagy katparlar osy kezendegi kala omirinin asa kauyrt bolganyn ajgaktajdy Tabylgan temir akshalar 7 8 gasyrlardy korsetedi Kүjdirilgen kirpishten salyngan 0 22 h 0 22 h 0 05 m edeni toselgen bolmeler toselgen tastar kurylys tehnikasynyn ozgergenin dәleldejdi Tolyk pisirmej zhasagan kysh zattary ishinde kyzgylt ojyp salyngan ornekteri bar zhyltyr shynyayaktar men kumyralar kop kezdesedi Әbden suarylgan ydystar ak ashyk kok zhәne konyr tүspen zhyltyratylgan zhәne osimdik ornekteri salyngan 11 12 gasyrlarda metall akshalarmen erekshelenedi Қabattar astynan temir pyshak kalajy bujymdar synyktary shyny men tastan zhasalgan alkalar shyny ydystar tabyldy Kop molsherde suarylgan ydystar shәshkeler tәrelkeler shyrak sauyttary shykty Sinirilgen boyau tүsteri ashyk zhәne ak Өrnekter konyr kok kyzyl boyaularmen kejde olar oyularmen үjlestirile boyalgan Өrnekteri osimdik suretteri geometriyalyk epigrafiyalyk bolyp keledi Suarylmagan kyshtar tar mojyndy kumyralar shynyayaktar shәshkeler humdar Monsha kaldyktary Қalashyktyn әrtүrli boliginde zhүrgizilgen kazba zhumystary Tarazdyn әrkezdegi kezenderin angartatyn kurylys keshenderi men turaktaryn ajgaktajdy Shahristannyn shygys buryshy zhagynan kazylgan 200 sharshy metr alannan monsha kaldyktary tabyldy Zhobasynda gimarat sharshy formaly 13 5 h 12 5 m syrtky kabyrgasynyn kalyndygy 1 m Barlygy 7 bolme arshyldy ortasha kolemi 3 05 h 3 15 2 52 h 3 92 1 bolmenin kabyrgalarynda kyzgylt betke salyngan tanbalar zhәne katarlastyra kara tүspen syza zhүrgizilgen segiz buryshty sary zhuldyzdar saktalypty Eden sary kyzyl tүsti molsheri 0 5 h 0 5 h 0 08 m tegis tastarmen toselgen Biiktigi 0 4 m eni 0 28 m oryndyk bolikteri saktalgan 2 bolmede 3 05 h 2 52 m kirpish vannalar men kir zhugysh ydystar bolgan Vanna batys kabyrgaga zhakyn edende turgan Onyn uzyndygy 1 75 eni 0 47 biiktigi 0 6 m Onyn ishi men syrty cement sylakpen kaptalgan Bolmenin ontүstik kabyrgasy kyzgylt tүspen syrlangan Қabyrganyn zhogargy zhagy eki bolikke bolingen asty үshkil biiktigi 0 5 m terendigi 0 3 m kuystarmen әrlengen Shygys zhak kabyrgasy shahmat tәrtibimen ornalastyrylgan sary tүsti zhuldyzdarmen әshekejlengen 2 bolme eni 0 79 m esik arkyly үshinshisimen zhalgaskan Bul zherde eni 0 34 m terendigi 0 26 m astau turgan Ashyk kyzgylt tүsti bolme kabyrgalarynyn irgesine sary zhәne kyzyl tүsti segiz zhәne alty buryshty detaldar salyngan Korshi 4 bolmenin 2 44 h 2 46 m kabyrgalarynda ornekter zhok 5 bolme nashar saktalgan 6 bolmenin 3 15 h 3 11 m kabyrgalary zhaksy saktalgan Қabyrga bojyna oryndyktar kojylgan Batys kabyrgasy segiz kyrly ornektermen zhabylgan tүsi kara tүspen kontur zhүrgizilgen alty kyrly ornekter sary zhәne kyzyl tүspen boyalgan al ontүstigine zhapyrakshaly ornekter zhүrgizilgen En үlkeni 7 bolme 6 71 h Z 93 m Sary zhәne kyzyl tүsti tegis plitaly eden zhaksy saktalgan Қabyrgalaryna kuystar zhasalgan Monsha bolmesi kulagan tobesine karaganda kүmbezben zhabylgan siyakty Monshaga su arnajy orynnan kazylgan kudyktan keledi Bolmeler monsha edeni astynan salyngan ystyk otkizgish kanaldar komegimen zhylytylgan Taraz monshasynyn salynu tehnikasy kabyrgalarynyn ornekteri men bezendirilui sondaj ak 11 gasyrdyn merzimimen belgilengen buhar temir akshalarynyn tabyluy monshanyn 11 12 gasyrlarda kalanyn ekonomikalyk gүldenui kezeninde bolganyn dәleldejdi Orta Aziyada monsha 8 gasyrdan buryn pajda bolgan zhok sodan kejin tayau zhәne Orta Shygyska akyrynda Orta Aziyaga Zherorta tenizi aumagynan auyskan sekildi Ontүstik Қazakstan men Zhetisuda salyngan monshalar Otyrar Balasagun zhobasy krest үlgisinde Koptegen monshalardyn irgeleri Taraz monshasy siyakty ornekteluinin zhiiligimen erekshelendi Taraz monshasy Tayau Shygystagy Қajyr әl Hajyr әl Garbi monshasyn eske salady Қalalyk su kubyrlarynyn kaldyktary da monshalar merzimine sәjkes keledi Onyn 12 8 m beligi zertteldi Su kubyrlary tastan malta tastan topyraktan toselgen zhastyktar үstine kojylgan үsti tegis taspen zhabylgan Қubyr үzikterinin kigiziletin tustary kyshtan zhasalgan Olardyn uzyndygy 0 25 0 8 m diametri 0 21 0 22 m Su kubyryna su Talas bogeninen su ajdagysh bassejn arkyly zhiberilip turgan Su kojmasynan su kysh kubyrlarmen kalanyn barlyk boligine zhetkizilgen Su kubyry zhumysy 13 gasyrda toktady Taraz kalashygynyn kazba materialdary Resej Memlekettik Ermitazhy Қazakstan Memlekettik Ortalyk murazhajy korlarynda Ә H Margulan atyndagy arheologiya institutynyn zhәne Zhambyl oblystyk tarihi olketanu murazhajlarynda saktauly Eski kalanyn aumagynda halyk arasynda Әulie Ata dep atalatyn XI gasyrlyk Қarahan kesenesi men XIII gasyrlyk mongol handarynyn namengeri Shamansurdyn kesenesi ornalaskan 1220 zhyly Tarazdy Shyngyshan basyp alyp tolygymen buzdy XIX gasyrdyn basynda ezhelgi Tarazdyn ornynda Әulie ata bekinisi dami bastady DerekkozderҚazakstannyn tarihi mәdeni nysandarynyn zhәne zhappaj ziyarat etu oryndarynyn albomy ҚR Mәdeniet zhәne sport ministrligi Қazak gylymi zertteu mәdeniet instituty zhoba avtory T Bekbergenov bas red A R Hazbulatov Astana b zh 2018 495 b suretti Bibliogr 490 b 100 dana ISBN 978 9961 23 485 9
