Бұйрық хан
Бұйрық хан, Бай Бұқа (? — 1206) — Найман хандығының батыс бөлігінің билеушісі, найман ханы Инанш Білге ханның екінші ұлы. Таян ханның інісі.
| Бұйрық хан | ||
| Лауазымы | ||
|---|---|---|
| ||
| 1198 — 1206 | ||
| Ізашары | Инанш Білге хан | |
| Ізбасары | Күшлік хан | |
| Өмірбаяны | ||
| Азаматтығы | Найман хандығы | |
| Діні | несториандық | |
| Династия | Күшіғұт | |
| Туған кездегі есімі | Байбұқа | |
| Әкесі | Инанш Білге Бұқа | |
өңдеу  | ||
Билігі
Әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Найман тайпасының бір бөлігін бөліп алып, Алтай тауларының оңтүстігінде, Ұлыңғыр өзенінің бастауында билік жүргізді. Ал оның ағасы Тайбұқа хан (Таян хан) Қара Ертіс пен Бұқтырма өзендерінің арасындағы Найман жерінің орталығында қалды. Ол 1201 жылы Жамұқа гүрхан болып сайланған құрылтайға қатысқан. Бір аңыз бойынша, ол ойрат басшысы Құдуқа Бәкімен бірге "жада" деп аталатын "найзағай тасын" қолданып, Шыңғыс ханның әскеріне жойқын дауыл жібермек болған. Алайда сиқырлы амал керісінше болып, күтпеген жел дауылды Құдуқаның өзіне қарсы бұрып жіберген. Бұл оқиғадан кейін Бұйрық хан қатты мазаланып, одақтан шығып, Алтайдың оңтүстігіне шегініп кеткен.
Ол көп ұзамай, 1202 жылы Керейіттер тарапынан Тоғрылдың бастауымен, Шыңғыс ханмен одақтаса отырып, Соқоқ-Үсүн өзенінің жағасында (қазіргі Ұлаанғом маңында) шабуылға ұшырады. Дайындықсыз күйде ұсталған Бұйрық хан қашып, Алтайды асып, Бұлғын өзеніне жетті. Бұйрықтың қолбасшысы Көксе Сәбірақ Тоғрылдан ажырап кеткен Шыңғыс ханнан бөлектенген Тоғрылға шабуыл жасап, Тоғрылдың ұлы Сеңгүмді жеңіп, оның ұлы мен әйелін тұтқынға алды.
1202 жылғы жеңілістен кейін Бұйрық хан Керейіт ханзадасы Жақа Ғамбу, Жамұқа, Меркіттер көсемі Тоқтоқа, Ойрат көсемі Құдуқа, сондай-ақ Күшлікпен күш біріктірді. Алайда 1206 жылы аң аулап жүрген кезінде Шыңғыс ханның жасағы тұтқиылдан шабуыл жасап, Бұйрықты жеңді. Содан кейін оның жиені Күшлік Найман билігін өз қолына алды.
Дереккөздер
- Rachewiltz, Igor De (2005-01-01). "The Secret History of the Mongols: A Mongolian epic chronicle of the thirteenth century Translated with a historical and philological commentary". Inner Asia 7 (1): 125–132. :10.1163/146481705793647044.
- The Secret History of the Mongols|The Secret History of The Mongols, §144
- The Secret History of the Mongols: The Life and Times of Chinggis Khan — Routledge. — P. 135.
- Grousset René The Empire of the Steppes: A History of Central Asia — Rutgers University Press. — P. 215.
- “Қазақ Энциклопедиясы”, II-том
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Бұйрық хан туралы ақпарат, Бұйрық хан дегеніміз не? Бұйрық хан сөзі нені білдіреді?
Bujryk han Baj Buka 1206 Najman handygynyn batys boliginin bileushisi najman hany Inansh Bilge hannyn ekinshi uly Tayan hannyn inisi Bujryk hanLauazymyNajman handygynyn batys boliginin hany1198 1206Izashary Inansh Bilge hanIzbasary Kүshlik hanӨmirbayanyAzamattygy Najman handygyDini nestoriandykDinastiya KүshigutTugan kezdegi esimi BajbukaӘkesi Inansh Bilge Bukaondeu BiligiӘkesi kajtys bolgannan kejin ol Najman tajpasynyn bir boligin bolip alyp Altaj taularynyn ontүstiginde Ұlyngyr ozeninin bastauynda bilik zhүrgizdi Al onyn agasy Tajbuka han Tayan han Қara Ertis pen Buktyrma ozenderinin arasyndagy Najman zherinin ortalygynda kaldy Ol 1201 zhyly Zhamuka gүrhan bolyp sajlangan kuryltajga katyskan Bir anyz bojynsha ol ojrat basshysy Қuduka Bәkimen birge zhada dep atalatyn najzagaj tasyn koldanyp Shyngys hannyn әskerine zhojkyn dauyl zhibermek bolgan Alajda sikyrly amal kerisinshe bolyp kүtpegen zhel dauyldy Қudukanyn ozine karsy buryp zhibergen Bul okigadan kejin Bujryk han katty mazalanyp odaktan shygyp Altajdyn ontүstigine sheginip ketken Ol kop uzamaj 1202 zhyly Kerejitter tarapynan Togryldyn bastauymen Shyngys hanmen odaktasa otyryp Sokok Үsүn ozeninin zhagasynda kazirgi Ұlaangom manynda shabuylga ushyrady Dajyndyksyz kүjde ustalgan Bujryk han kashyp Altajdy asyp Bulgyn ozenine zhetti Bujryktyn kolbasshysy Kokse Sәbirak Togryldan azhyrap ketken Shyngys hannan bolektengen Togrylga shabuyl zhasap Togryldyn uly Sengүmdi zhenip onyn uly men әjelin tutkynga aldy 1202 zhylgy zhenilisten kejin Bujryk han Kerejit hanzadasy Zhaka Ғambu Zhamuka Merkitter kosemi Toktoka Ojrat kosemi Қuduka sondaj ak Kүshlikpen kүsh biriktirdi Alajda 1206 zhyly an aulap zhүrgen kezinde Shyngys hannyn zhasagy tutkiyldan shabuyl zhasap Bujrykty zhendi Sodan kejin onyn zhieni Kүshlik Najman biligin oz kolyna aldy DerekkozderRachewiltz Igor De 2005 01 01 The Secret History of the Mongols A Mongolian epic chronicle of the thirteenth century Translated with a historical and philological commentary Inner Asia 7 1 125 132 10 1163 146481705793647044 The Secret History of the Mongols The Secret History of The Mongols 144 The Secret History of the Mongols The Life and Times of Chinggis Khan Routledge P 135 Grousset Rene The Empire of the Steppes A History of Central Asia Rutgers University Press P 215 Қazak Enciklopediyasy II tom
