Аустерлиц шайқасы
Аустерлиц шайқасы (20 қараша (2 желтоқсан), 1805) - үшінші анти-француз коалициясының әскерлеріне қарсы армиясының шешуші шайқасы. Бұл тарихта «үш императордың шайқасы» ретінде қалды, өйткені Аустрия императорлары және орыс -нің әскерлері императорының армиясына қарсы соғысқан болатын. Соғыс одақтас әскерлердің жеңілісімен аяқталды.
Гаугамеламен және Канн шайқастарымен қатар, ол тарихта сан жағынан жоғары қарсыласты жеңген жеңістің мысалы ретінде қалды [1].
| Елдер | Әскер саны | Шығындар | Тұтқындар саны | Жараланғандар саны |
|---|---|---|---|---|
| Франция | 73200 әскер 139 зеңбірек | 1305 | 573 | 6943 |
| Ресей империясы | 60000 әскер 178 зеңбірек | 21000 әскер | 12000 | белгісіз |
| Австрия | 25000 әскер 100 шақты зеңбірек | 6000 әскер | 8000 | белгісіз |
Фон
Британия премьер-министрі Уильям Питттің жетекшілігімен құрылған үшінші анти-француздық коалиция өзінің Францияға басып кіру туралы жоспарларын ойластыра бастады. Басты соққыны біріккен Австро-Ресей армиясы беруі керек еді. Алайда Наполеон Ульм шайқасында Аустрия әскерін талқандады.
Екі жақ күштері
Одақтас армияның жалпы саны 85000 адамды құрады (60000 - Ресей әскері, 25000 - Аустрия армиясы). Ал, Наполеон армиясы 73200 жауынгерді құрады. Одақтастардың сан жағынан басым болуы Наполеонға қиын соғатындығы белгілі еді. Бірақ Наполеон одақтастардың бір-бірінен алшақ орналасқанына байланысты жеңіске жетуге үміті бар болатын.
Ұрыс барысы
Наполеон одақтас әскердің нақты қолбасшылығы Кутузовта емес екендігін білді, бірақ Александр патшаның аустриялық генералдардың жоспарларын қабылдауға бейім екендігінде түсінген болатын. Ұзақ уақыт бойы қатысушылардың естеліктерінде шайқастан кейінгі зерттеулер барысында шабуылды бастаған одақтас армия алдын ала Наполеонның тұзағына түсті деген пікір пайда болды. Ол Аустриялық қолбасшының оны Вена мен Дунайға барар жолдан кесіп тастауға, солтүстікке, тауларға қоршауға немесе айдап әкетуге тырысатындығын дұрыс болжаған және бұл үшін француз армиясының оң жақ қанатына қарсы сол қанатпен кең шеңберлі қозғалыс жасайтындығын айтты. Сонымен бірге одақтас әскердің алдыңғы жағы сөзсіз созылды. Мұны күткен Наполеон өз әскерлерін орталықта, қарсы шоғырландырды, аустриялықтардың өз әскерін жылдам қоршау мүмкіндігінің пайда болуын тудырды және сол уақытта одақтастардың орталығына жылдам шабуыл жасау үшін өз әскерлерін жасақтады. Напалеонның айласы жүзеге асты. Одақтас әскерлердің негізгі бөлігі Франция әскерінің оң қанатына барып, шайқаса бастаған кезде, Напалеон өзінің негізгі әскерімен бірге одақтас әскерлердің сол қанатына жылжыды, ал маршал Даву өз корпусымен оң қанатты күшейтті. Дегенмен, кейбір дивизиялар әлі де Прассений шыңдарынан түсіп үлгермеген болатын және олар шабуыл жасаған Наполеон әскерімен қақтығысты. Осы уақытта Ресейдің императорлық гвардиясы өз жолдастарын құтқаруға ұмтылды, бірақ оларды Напалеонның негізгі әскері қарсы алды. Сол қанатта әлемдегі ең үлкен кавалерия шайқастарының бірі болып жатты. Ресейлік кавалерияның бір бөлігі француз кавалериясын айналып өтуге тырысты, бірақ олар француз батареясының атысымен тоқтатылды. Напалеон әскерлері одақтастардың негізгі әскерін талқандаған соң, Сокольница маңындағы ұрыс(оң қанатта)болып жатқан жерге бұрылып, ондағы Аустриялық және Ресейлік әскерлерді талқандады. Олардың көп бөлігі мұз болып қатып қалған көлден арғы жағаға өте бастады. Өту кезінде француз артиллериясы орыс-Аустрия әскерін атқылады, дегенмен шығындар небәрі бірнеше жүз болды.
Наполеон әскерінің жеңісінің себептері
- Одақтас әскерлер тәжірибелі генерал Кутузовқа емес, Аустрия генералдарына бағынды.
- Напалеонның тактикалық айласы
- Француз әскерлерінің рухы мен батылдығы
- Одақтас әскерлердің бытыраңқылығы
Ұрыстың маңызы және салдары
Одақтастар 27 мыңға дейін әскер жоғалтты, олардың көпшілігі, яғни 21 мыңы - орыстар. Француздардың шығындары, әр түрлі мәліметтер бойынша, 9-12 мың адамды құрады. Осы шайқастан кейін Аустриялық император Франц Александрға күресті жалғастырудың мағынасы жоқ екенін айтты. Шайқас Аустрияның соғыстан шығуына және Еуропалық державалардың Үшінші анти-француз коалициясының ыдырауына әкелді. Ресей Франциямен соғысты Төртінші коалиция құрамында жалғастырды. жеңіліс орыс жұртшылығына үлкен әсер қалдырды, олар бері орыс армиясын жеңілмейтін деп санайды, бірақ орыс әскері мен халықтың рухани бұзылуына себеп болмады.
Тарихи әдебиеттердегі Аустерлиц шайқасы көбінесе жаудың толық жеңілуіне әкелген шайқастың мысалы ретінде қарастырылады. Шын мәнінде, бұл шайқас, әрине, Наполеон жүргізген ең көрнекті шайқастардың бірі. Одақтастық армия барлық нүктелерде жеңіліске ұшырағаннан кейін, орыс әскерлерінің басым бөлігі (39 мыңға жуық адам) қысым мен атыс кезінде ұйымдасқан түрде артқа шегініп, артиллерияның жартысынан көбін алып, Прейсисч-Эйлауда соғысқан әскерлердің негізін қалады. Француздар жеңіске жетіп, шегінуге қарсы жетістікке жету үшін қолайлы жағдайға ие болған жоқ, бірақ сансыз және қатал жау болды. Осылайша Наполеон Үшінші коалицияны жермен-жексен етті.
| Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Battle of Austerlitz |
 | Бұл — тарих бойынша мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді ауыстыру қажет. |
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Аустерлиц шайқасы туралы ақпарат, Аустерлиц шайқасы дегеніміз не? Аустерлиц шайқасы сөзі нені білдіреді?
Austerlic shajkasy 20 karasha 2 zheltoksan 1805 үshinshi anti francuz koaliciyasynyn әskerlerine karsy armiyasynyn sheshushi shajkasy Bul tarihta үsh imperatordyn shajkasy retinde kaldy ojtkeni Austriya imperatorlary zhәne orys nin әskerleri imperatorynyn armiyasyna karsy sogyskan bolatyn Sogys odaktas әskerlerdin zhenilisimen ayaktaldy Gaugamelamen zhәne Kann shajkastarymen katar ol tarihta san zhagynan zhogary karsylasty zhengen zhenistin mysaly retinde kaldy 1 Elder Әsker sany Shygyndar Tutkyndar sany Zharalangandar sanyFranciya 73200 әsker 139 zenbirek 1305 573 6943Resej imperiyasy 60000 әsker 178 zenbirek 21000 әsker 12000 belgisizAvstriya 25000 әsker 100 shakty zenbirek 6000 әsker 8000 belgisizFonBritaniya premer ministri Uilyam Pitttin zhetekshiligimen kurylgan үshinshi anti francuzdyk koaliciya ozinin Franciyaga basyp kiru turaly zhosparlaryn ojlastyra bastady Basty sokkyny birikken Avstro Resej armiyasy berui kerek edi Alajda Napoleon Ulm shajkasynda Austriya әskerin talkandady Eki zhak kүshteriOdaktas armiyanyn zhalpy sany 85000 adamdy kurady 60000 Resej әskeri 25000 Austriya armiyasy Al Napoleon armiyasy 73200 zhauyngerdi kurady Odaktastardyn san zhagynan basym boluy Napoleonga kiyn sogatyndygy belgili edi Birak Napoleon odaktastardyn bir birinen alshak ornalaskanyna bajlanysty zheniske zhetuge үmiti bar bolatyn Ұrys barysyNapoleon odaktas әskerdin nakty kolbasshylygy Kutuzovta emes ekendigin bildi birak Aleksandr patshanyn austriyalyk generaldardyn zhosparlaryn kabyldauga bejim ekendiginde tүsingen bolatyn Ұzak uakyt bojy katysushylardyn estelikterinde shajkastan kejingi zertteuler barysynda shabuyldy bastagan odaktas armiya aldyn ala Napoleonnyn tuzagyna tүsti degen pikir pajda boldy Ol Austriyalyk kolbasshynyn ony Vena men Dunajga barar zholdan kesip tastauga soltүstikke taularga korshauga nemese ajdap әketuge tyrysatyndygyn durys bolzhagan zhәne bul үshin francuz armiyasynyn on zhak kanatyna karsy sol kanatpen ken shenberli kozgalys zhasajtyndygyn ajtty Sonymen birge odaktas әskerdin aldyngy zhagy sozsiz sozyldy Muny kүtken Napoleon oz әskerlerin ortalykta karsy shogyrlandyrdy austriyalyktardyn oz әskerin zhyldam korshau mүmkindiginin pajda boluyn tudyrdy zhәne sol uakytta odaktastardyn ortalygyna zhyldam shabuyl zhasau үshin oz әskerlerin zhasaktady Napaleonnyn ajlasy zhүzege asty Odaktas әskerlerdin negizgi boligi Franciya әskerinin on kanatyna baryp shajkasa bastagan kezde Napaleon ozinin negizgi әskerimen birge odaktas әskerlerdin sol kanatyna zhylzhydy al marshal Davu oz korpusymen on kanatty kүshejtti Degenmen kejbir diviziyalar әli de Prassenij shyndarynan tүsip үlgermegen bolatyn zhәne olar shabuyl zhasagan Napoleon әskerimen kaktygysty Osy uakytta Resejdin imperatorlyk gvardiyasy oz zholdastaryn kutkaruga umtyldy birak olardy Napaleonnyn negizgi әskeri karsy aldy Sol kanatta әlemdegi en үlken kavaleriya shajkastarynyn biri bolyp zhatty Resejlik kavaleriyanyn bir boligi francuz kavaleriyasyn ajnalyp otuge tyrysty birak olar francuz batareyasynyn atysymen toktatyldy Napaleon әskerleri odaktastardyn negizgi әskerin talkandagan son Sokolnica manyndagy urys on kanatta bolyp zhatkan zherge burylyp ondagy Austriyalyk zhәne Resejlik әskerlerdi talkandady Olardyn kop boligi muz bolyp katyp kalgan kolden argy zhagaga ote bastady Өtu kezinde francuz artilleriyasy orys Austriya әskerin atkylady degenmen shygyndar nebәri birneshe zhүz boldy Napoleon әskerinin zhenisinin sebepteriOdaktas әskerler tәzhiribeli general Kutuzovka emes Austriya generaldaryna bagyndy Napaleonnyn taktikalyk ajlasy Francuz әskerlerinin ruhy men batyldygy Odaktas әskerlerdin bytyrankylygyҰrystyn manyzy zhәne saldaryOdaktastar 27 mynga dejin әsker zhogaltty olardyn kopshiligi yagni 21 myny orystar Francuzdardyn shygyndary әr tүrli mәlimetter bojynsha 9 12 myn adamdy kurady Osy shajkastan kejin Austriyalyk imperator Franc Aleksandrga kүresti zhalgastyrudyn magynasy zhok ekenin ajtty Shajkas Austriyanyn sogystan shyguyna zhәne Europalyk derzhavalardyn Үshinshi anti francuz koaliciyasynyn ydyrauyna әkeldi Resej Franciyamen sogysty Tortinshi koaliciya kuramynda zhalgastyrdy zhenilis orys zhurtshylygyna үlken әser kaldyrdy olar beri orys armiyasyn zhenilmejtin dep sanajdy birak orys әskeri men halyktyn ruhani buzyluyna sebep bolmady Tarihi әdebietterdegi Austerlic shajkasy kobinese zhaudyn tolyk zheniluine әkelgen shajkastyn mysaly retinde karastyrylady Shyn mәninde bul shajkas әrine Napoleon zhүrgizgen en kornekti shajkastardyn biri Odaktastyk armiya barlyk nүktelerde zheniliske ushyragannan kejin orys әskerlerinin basym boligi 39 mynga zhuyk adam kysym men atys kezinde ujymdaskan tүrde artka sheginip artilleriyanyn zhartysynan kobin alyp Prejsisch Ejlauda sogyskan әskerlerdin negizin kalady Francuzdar zheniske zhetip sheginuge karsy zhetistikke zhetu үshin kolajly zhagdajga ie bolgan zhok birak sansyz zhәne katal zhau boldy Osylajsha Napoleon Үshinshi koaliciyany zhermen zheksen etti Ortakkorda bugan katysty media fajldar bar Category Battle of AusterlitzBul tarih bojynsha makalanyn bastamasy Bul makalany tolyktyryp damytu arkyly Uikipediyaga komektese alasyz Bul eskertudi auystyru kazhet
