Османлы сұлтандарының тізімі
Османлы мемлекетінің сұлтаны — Османлы мемлекетінің басшысы, Османлы әскерінің бас қолбасшысы.
| Османлы мемлекетінің сұлтаны | |
|---|---|
| түр. Osmanlı Devleti'nin sultanı | |
| Империялық | |
 Османлы мемлекеті сұлтанының байрағы | |
 I Османнан VI Мехметке дейінгі османлы сұлтандары | |
| Алғашқы сұлтаны | I Осман (1299-1326) |
| Соңғы сұлтаны | VI Мехмет (1918-1922) |
| Лауазым пайда болды | 27 шілде 1299 жыл |
| Лауазым ыдыратылды | 1 қараша 1922 жыл |
| Резиденциялар |
|
Османлылардың ата-тегі оғыздардың қайы тайпасынан шығады. Бұл тайпа XIII ғасырдағы моңғол шапқыншылығынан құтылып, Анадолыға көшеді. Тайпаның басшылары осында әскер жинап жатқан хорезмшаһ Жалаладдин Мәңгібердінің (1199-1231) қызметінде болады. Кейінірек Ертұғрыл бей (1198-1281) бастаған тайпаның бір бөлігі Анадолы Селжұқ Мемлекетіне көшеді. Селжұқтардың сол кездегі сұлтаны I Алаеддин Кейкұбат (1192-1237) Ертұғрылға Анадолыдағы Сөгүт қаласын сыйлайды. Осы қалада Ертұғрыл ұлы I Осман 1299 жылы Османлы Бейлігінің негізін қалайды.
I Осман (1258-1326) және оның баласы Орхан (1288-1359) Анадолыдағы әжептәуір жерді басып алады.
I Мұрат (1326-1389) өз әкесі мен атасының жаулауларын жалғастырады. Бұл жетістіктерді пайдаланып, ол 1383 жылы өзіне «сұлтан» деген атақ алды. Ол 15 маусым 1389 жылы Косово шайқасында серб серісі Милош Обиличтің қолынан қаза тапты.
I Баязит (1357-1403) небәрі 13 жыл ішінде (1389-1402) мемлекеттің аумағын екі жарым есе ұлғайтты. Бұл оның шешімді тез қабылдауы мен оның әскерінің шапшаң жылжуының әсері. Осыған байланысты ол «Шапшаң» деген лақап атымен әйгілі. Шапшаң Сұлтан Баязит тек бір ғана шайқаста жеңілді: Анкара шайқасында. Бұл жеңіліс ел ішінде өзара соғысты туғызды. Сұлтанаралық заманында I Баязиттің ұлдары Иса, Мұса, Сүлеймен және Мехмет арасында соғыс болды. Сұлтанаралықтан Мехмет шаһзада жеңімпаз болып шықты.
I Мехмет (1387-1421) сұлтанаралықтан әбден әлсіреген мемлекетті қайта қалпына келтірді. Замандастар бұл сұлтанды әділ, момын, бейбітшіл және білімді деп сипаттайды.
II Мұрат (1404-1451) өте қайратты билеуші болды. Оның тұсында османлылар өзінің ескі иеліктерін қайтарып алды. Елде мешіттер салынды, өнер өрледі, ғылым дамыды және мәдениет өркендеді.
II Мехмет (1432-1481) 1453 жылы Шығыс Рим империясының елордасы Константинополь қаласын жаулап алып, империяны толығымен жояды. Осыдан бастап ол «Жаулаушы» лақап атымен танымал болады. Константинопольмен шектелмей, Еуропаның басқа да жерлерін жаулауға кіріседі. Бірақ оның жасы мен денсаулығы оның көптеген жоспарларына кедергі болды. Жаулаушы Сұлтан Мехмет 1481 жылы ол Гебза қаласында мерт болды. Өзі салған Фатих мешітінде жерленді.
I Сәлім (1447-1512) 1517 жылы Мысырдағы мәмлүктердің мемлекетін жояды. Өзінің қатал саясаты үшін ол «Жауыз» атанды. Сол жылы Жауыз Сұлтан Сәлім өзіне «Халиф» атағын алады. Енді бұл атақ келесі османлы сұлтандарының да атағы болады. Осылайша Ұлы Османлы Мемлекеті «Халифат» атанады. I Сәлім өзінің бар-жоғы 8 жылдық (1512-1520) билік жүргізген заманында Күрдістанды, Шамды, Мысырды, Алжирді, Мекке мен Мединені жаулап алды.
I Сүлеймен (1494-1566) 1526 жылы Мохач шайқасында 55-60 мыңдық әскерімен мажарлар мен чехтердің 38-41 мыңдық әскерін толығымен жеңеді. Соғыс барысында Мажарстан мен Аустрияның патшасы II Лайош батпаққа батып мерт болады. Соғыстың нәтижесінде османлылардың Еуропадағы беделі артты. I Сүлеймен өзінің 46 жылдық (1520-1566) билік жүргізген заманында Славонияны, Мажарстанды, Молдованы, Иракты, Бахрейнді, Ливияны, Тунисті, Босния және Герцеговинаны жаулап алды. I Сүлейменнің тұсында османлылардың қуаты шарықтауының шыңына жетті. Сұлтан 7 қыркүйек 1566 жылы Сигетвар шайқасында қаза табады. Бірнеше аптадан кейін оны Сүлеймение мешітінде жерлейді.
II Сәлімнің (1524-1574) тұсында османлылар Кипр аралы мен Арабия түбегін толығымен жаулады.
III Мұрат (1546-1595) өз сұлтандығының басында сефевидтерге қарсы жорыққа шығып, нәтижесінде 1579 жылы Грузия мен Әзірбайжанды, ал 1580 жылы Каспий теңізінің оңтүстік-батыс жағалауын жаулап алды. 1590 жылы Константиние келісімі бойынша Ұлы Османлы Мемлекетіне Тебриз, Күнгей Кавказ, Күрдістан, Луристан және Хузестан қарады.
III Мехмет (1568-1603) 1596 жылы Мажарстанға жорық жасады. Хачова шайқасында 100-мыңдық османлы әскері 90-мыңдық габсбург әскерін талқандады. Османлылар аустриялық артиллерияны жойып, Мажарстанның көптеген бекіністерін өзіне қаратты.
III Мехметтен кейін Ұлы Османлы Мемлекеті тоқырау кезенін бастан кешті. I Ахметтен (1590-1617) VI Мехметке (1861-1926) дейінгі сұлтандар елдің ыдырауын тоқтата алмады. Сұлтандардың көбі мемлекеттік істерге араласпай, өздерінің гаремдерінде көңіл көтеріп, араққа салынды. Нағыз билік көбінесе сұлтандардың садрағзамдары, күңдері мен әтектеріне тиесілі болды. Олар билік үшін тартыста бір-бірін аямай, қастық ойлап, сұлтандарға қарсы қойып, өлім жазасына кестірткізіп, билікке жетіп жүрді.
VI Мехмет 1922 жылы тақтан безіп, елден біржолата кетеді. Осылайша Ұлы Османлы Мемлекетінің тарихы аяқталады, ал жаңа түріктердің тарихы басталады. 1923 жылдың 29 қазанында халифаттың басты ізбасары Түркия Республикасы құрылды.
Османлы сұлтандарының тізімі
| № | Есімі | Суреті | Таққа отырған күні | Тақтан кеткен күні | Тұғрасы | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Құрылу дәуірі (27 шілде 1299 — 20 шілде 1402) | ||||||
| 1 | Қара I Осман түр. Kara I. Osman |  | 27 шілде 1299 | 1 тамыз 1326 | — [c] | |
| 2 | Жеңімпаз Орхан түр. Gazi Orhan |  | 1 тамыз 1326 | мамыр 1362 |  | |
| 3 | Құдайшыл I Мұрат түр. Hüdavendigâr I. Murat |  | мамыр 1362 | 28 маусым 1389 |  | |
| 4 | Шапшаң I Баязит түр. Yıldırım I. Bayezit |  | 28 маусым 1389 | 20 шілде 1402 |  | |
| Сұлтанаралық дәуірі (20 шілде 1402 — 5 шілде 1413) | ||||||
| — | Сүлеймен сұлтан Румелияның 1-ші сұлтаны |  | 20 шілде 1402 | 17 ақпан 1411 | — | |
| — | Мұса сұлтан Румелияның 2-ші сұлтаны |  | 18 ақпан 1411 | 5 шілде 1413 | — | |
| — | Иса сұлтан Батыс Анадолы сұлтаны | — | 1403 | 1406 | — | |
| — | Мехмет сұлтан Шығыс Анадолы сұлтаны |  | 1403 | 1406 |  | |
| — | Мехмет сұлтан Анадолы сұлтаны | | 1406 | 5 шілде 1413 | | |
| Өркендеу дәуірі (5 шілде 1413 — 29 мамыр 1453) | ||||||
| 5 | Мәртебелі I Мехмет түр. Çelebi I. Mehmet |  | 5 шілде 1413 | 26 мамыр 1421 | | |
| 6 | Қожа II Мұрат түр. Koca II. Murat |  | 25 маусым 1421 | 1444 |  | |
| 7 | II Мехмет |  | 1444 | 1446 |  | |
| — | Қожа II Мұрат түр. Koca II. Murat | | 1446 | 3 ақпан 1451 | | |
| Даму дәуірі (29 мамыр 1453 — 11 қазан 1579) | ||||||
| — | Жаулаушы II Мехмет түр. Fâtih II. Mehmet |  | 3 ақпан 1451 | 3 мамыр 1481 | | |
| 8 | Әулие II Баязит түр. Velî II. Bayezit |  | 19 мамыр 1481 | 25 сәуір 1512 |  | |
| 9 | Жауыз I Сәлім түр. Yavuz I. Selim |  | 25 сәуір 1512 | 21 қыркүйек 1520 |  | |
| 10 | Заңшы I Сүлеймен түр. Kanûnî I. Süleyman |  | 30 қыркүйек 1520 | 7 қыркүйек 1566 |  | |
| 11 | Сары II Сәлім түр. Sarı II. Selim |  | 29 қыркүйек 1566 | 21 желтоқсан 1574 |  | |
| Тоқырау дәуірі (11 қазан 1579 — 26 қаңтар 1699) | ||||||
| 12 | Бұзық III Мұрат түр. Sefih III. Murat |  | 22 желтоқсан 1574 | 16 қаңтар 1595 |  | |
| 13 | Әділ III Мехмет (түр. Adlî III. Mehmet) |  | 27 қаңтар 1595 | 21 желтоқсан 1603 |  | |
| 14 | Бақытты I Ахмет түр. Bahtî I. Ahmet |  | 21 желтоқсан 1603 | 22 қараша 1617 |  | |
| 15 | Телі I Мұстафа түр. Deli I. Mustafa |  | 22 қараша 1617 | 26 ақпан 1618 |  | |
| 16 | Кенже II Осман түр. Genç II. Osman |  | 26 ақпан 1618 | 19 мамыр 1622 |  | |
| — | Телі I Мұстафа түр. Deli I. Mustafa | | 20 мамыр 1622 | 10 қыркүйек 1623 | | |
| 17 | Бағдат жаулаушысы IV Мұрат түр. Bağdat Fatihi IV. Murat |  | 10 қыркүйек 1623 | 9 ақпан 1640 |  | |
| 18 | Ашушаң Ибраһим түр. Asabî İbrahim |  | 9 ақпан 1640 | 8 тамыз 1648 |  | |
| 19 | Аңшы IV Мехмет түр. Avcı IV. Mehmet |  | 8 тамыз 1648 | 8 қараша 1687 |  | |
| 20 | Жеңімпаз II Сүлеймен түр. Gazi II. Süleyman |  | 8 қараша 1687 | 22 маусым 1691 |  | |
| 21 | Жеңімпаз II Ахмет түр. Gazi II. Ahmet |  | 22 маусым 1691 | 6 ақпан 1695 |  | |
| Әлсіреу дәуірі (26 қаңтар 1699 — 10 қаңтар 1792) | ||||||
| 22 | Жеңімпаз II Мұстафа түр. Gazi II. Mustafa |  | 6 ақпан 1695 | 22 тамыз 1703 |  | |
| 23 | Лала дәуірі сұлтаны III Ахмет түр. Lala Devri Sultanı III. Ahmet |  | 22 тамыз 1703 | 2 қазан 1730 |  | |
| 24 | Бүкір I Махмұт түр. Kambur I. Mahmut |  | 2 қазан 1730 | 13 желтоқсан 1754 |  | |
| 25 | Сопы III Осман түр. Sofu III. Osman |  | 13 желтоқсан 1754 | 30 қазан 1757 |  | |
| 26 | Алғашқы жаңартпашы III Мұстафа (түр. İlk Yenilikçi III. Mustafa) |  | 30 қазан 1757 | 21 қаңтар 1774 |  | |
| 27 | Жаңартпашы I Әбділхамит түр. Islâhatçı I. Abdülhamid |  | 21 қаңтар 1774 | 7 сәуір 1789 |  | |
| Ыдырау дәуірі (10 қаңтар 1792 — 1 қараша 1922) | ||||||
| 28 | Низами III Сәлім түр. Nizâmî III. Selim |  | 7 сәуір 1789 | 29 мамыр 1807 |  | |
| 29 | Телі IV Мұстафа түр. Deli IV. Mustafa |  | 29 мамыр 1807 | 28 шілде 1808 |  | |
| 30 | Жаңартпашы II Махмұт түр. İnkılâpçı II. Mahmut |  | 28 шілде 1808 | 1 шілде 1839 |  | |
| 31 | Танзиматшы I Әбділмәжит түр. Tanzimâtçı I. Abdülmecid |  | 1 шілде 1839 | 25 маусым 1861 |  | |
| 32 | Бақытсыз Әбділғазиз түр. Bahtsız Abdülaziz |  | 25 маусым 1861 | 30 мамыр 1876 |  | |
| 33 | Телі V Мұрат түр. Deli V. Murat |  | 30 мамыр 1876 | 31 тамыз 1876 |  | |
| 34 | Ұлы II Әбділхамит түр. Ulu II. Abdülhamid |  | 31 тамыз 1876 | 27 сәуір 1909 |  | |
| 35 | Парасатты V Мехмет түр. Reşâd V. Mehmet |  | 27 сәуір 1909 | 3 шілде 1918 |  | |
| 36 | Дінбіріктіруші VI Мехмет түр. Vahideddin VI. Mehmet |  | 4 шілде 1918 | 17 қараша 1922 |  | |
| Республикалық халифат (18 қараша 1922 — 3 мамыр 1924) | ||||||
| — | Соңғы халиф II Әбділмәжит түр. Son Halife II. Abdülmecit |  | 18 қараша 1922 | 3 наурыз 1924 | — [c] | |
Тағы қараңыз
Библиография
- As̜iroğlu Orhan Gâzi Son halife, Abdülmecid — Istanbul: Burak Yayınevi, 1992. — ISBN 978-9757645177.
- Duran Tülay Padişah Portreleri (Portraits of the Ottoman Empire's Sultans) — Sirkeci: Association of Historical Research and Istanbul Research Centre, 1999. — ISBN 978-9756926079.
- Findley Carter V. The Turks in World History — New York: Oxford University Press US, 2005. — ISBN 978-0-19-517726-8.
- Glazer Steven A. Chapter 1: Historical Setting // A Country Study: Turkey — 5th. — Washington, D.C.: Federal Research Division of the Library of Congress, 1996. — ISBN 978-0-8444-0864-4.
- Kafadar Cemal Between Two Worlds: The Construction of the Ottoman State — Berkeley, CA: University of California Press, 1996. — ISBN 978-0-520-20600-7.
- Karateke Hakan T. Who is the Next Ottoman Sultan? Attempts to Change the Rule of Succession during the Nineteenth Century // Ottoman Reform and Muslim Regeneration: Studies in Honour of Butrus Abu-Manneb — London: I. B. Tauris, 2005. — ISBN 978-1-85043-757-4.
- d'Osman Han Nadine Sultana The Legacy of Sultan Abdulhamid II: Memoirs and Biography of Sultan Selim bin Hamid Han — Santa Fe, NM: Sultana Pub, 2001.
- Peirce Leslie P. The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire — New York: Oxford University Press US, 1993. — ISBN 978-0-19-508677-5.
- Quataert Donald The Ottoman Empire, 1700–1922 — 2nd. — Cambridge University Press, 2005. — ISBN 978-0-521-83910-5.
- Stavrides Theoharis The Sultan of Vezirs: The Life and Times of the Ottoman Grand Vezir Mahmud Pasha Angelović (1453–1474) — Leiden: , 2001. — ISBN 978-90-04-12106-5.
- Sugar Peter F. Southeastern Europe under Ottoman Rule, 1354–1804 — 3rd. — Seattle: University of Washington Press, 1993. — ISBN 978-0-295-96033-3.
- Toprak Binnaz Islam and Political Development in Turkey — Leiden: Brill Publishers, 1981. — ISBN 978-90-04-06471-3.
- Uğur Ali Mavi Emperyalizm — Istanbul: Çatı Publishing, 2007. — ISBN 978-975-8845-87-3.
- Toynbee Arnold J. The Ottoman Empire's Place in World History // The Ottoman State and Its Place in World History — Leiden: Brill Publishers, 1974. — Vol. 11. — ISBN 978-90-04-03945-2.
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Османлы сұлтандарының тізімі туралы ақпарат, Османлы сұлтандарының тізімі дегеніміз не? Османлы сұлтандарының тізімі сөзі нені білдіреді?
Osmanly memleketinin sultany Osmanly memleketinin basshysy Osmanly әskerinin bas kolbasshysy Osmanly memleketinin sultanytүr Osmanli Devleti nin sultaniImperiyalykOsmanly memleketi sultanynyn bajragyI Osmannan VI Mehmetke dejingi osmanly sultandaryAlgashky sultany I Osman 1299 1326 Songy sultany VI Mehmet 1918 1922 Lauazym pajda boldy 27 shilde 1299 zhylLauazym ydyratyldy 1 karasha 1922 zhylRezidenciyalar Topkapy 1460 1853 Dolmabaksha 1853 1889 Zhuldyz 1889 1909 Dolmabaksha 1909 1922 Osmanlylardyn ata tegi ogyzdardyn kajy tajpasynan shygady Bul tajpa XIII gasyrdagy mongol shapkynshylygynan kutylyp Anadolyga koshedi Tajpanyn basshylary osynda әsker zhinap zhatkan horezmshaһ Zhalaladdin Mәngiberdinin 1199 1231 kyzmetinde bolady Kejinirek Ertugryl bej 1198 1281 bastagan tajpanyn bir boligi Anadoly Selzhuk Memleketine koshedi Selzhuktardyn sol kezdegi sultany I Alaeddin Kejkubat 1192 1237 Ertugrylga Anadolydagy Sogүt kalasyn syjlajdy Osy kalada Ertugryl uly I Osman 1299 zhyly Osmanly Bejliginin negizin kalajdy I Osman 1258 1326 zhәne onyn balasy Orhan 1288 1359 Anadolydagy әzheptәuir zherdi basyp alady I Murat 1326 1389 oz әkesi men atasynyn zhaulaularyn zhalgastyrady Bul zhetistikterdi pajdalanyp ol 1383 zhyly ozine sultan degen atak aldy Ol 15 mausym 1389 zhyly Kosovo shajkasynda serb serisi Milosh Obilichtin kolynan kaza tapty I Bayazit 1357 1403 nebәri 13 zhyl ishinde 1389 1402 memlekettin aumagyn eki zharym ese ulgajtty Bul onyn sheshimdi tez kabyldauy men onyn әskerinin shapshan zhylzhuynyn әseri Osygan bajlanysty ol Shapshan degen lakap atymen әjgili Shapshan Sultan Bayazit tek bir gana shajkasta zhenildi Ankara shajkasynda Bul zhenilis el ishinde ozara sogysty tugyzdy Sultanaralyk zamanynda I Bayazittin uldary Isa Musa Sүlejmen zhәne Mehmet arasynda sogys boldy Sultanaralyktan Mehmet shaһzada zhenimpaz bolyp shykty I Mehmet 1387 1421 sultanaralyktan әbden әlsiregen memleketti kajta kalpyna keltirdi Zamandastar bul sultandy әdil momyn bejbitshil zhәne bilimdi dep sipattajdy II Murat 1404 1451 ote kajratty bileushi boldy Onyn tusynda osmanlylar ozinin eski ielikterin kajtaryp aldy Elde meshitter salyndy oner orledi gylym damydy zhәne mәdeniet orkendedi II Mehmet 1432 1481 1453 zhyly Shygys Rim imperiyasynyn elordasy Konstantinopol kalasyn zhaulap alyp imperiyany tolygymen zhoyady Osydan bastap ol Zhaulaushy lakap atymen tanymal bolady Konstantinopolmen shektelmej Europanyn baska da zherlerin zhaulauga kirisedi Birak onyn zhasy men densaulygy onyn koptegen zhosparlaryna kedergi boldy Zhaulaushy Sultan Mehmet 1481 zhyly ol Gebza kalasynda mert boldy Өzi salgan Fatih meshitinde zherlendi I Sәlim 1447 1512 1517 zhyly Mysyrdagy mәmlүkterdin memleketin zhoyady Өzinin katal sayasaty үshin ol Zhauyz atandy Sol zhyly Zhauyz Sultan Sәlim ozine Halif atagyn alady Endi bul atak kelesi osmanly sultandarynyn da atagy bolady Osylajsha Ұly Osmanly Memleketi Halifat atanady I Sәlim ozinin bar zhogy 8 zhyldyk 1512 1520 bilik zhүrgizgen zamanynda Kүrdistandy Shamdy Mysyrdy Alzhirdi Mekke men Medineni zhaulap aldy I Sүlejmen 1494 1566 1526 zhyly Mohach shajkasynda 55 60 myndyk әskerimen mazharlar men chehterdin 38 41 myndyk әskerin tolygymen zhenedi Sogys barysynda Mazharstan men Austriyanyn patshasy II Lajosh batpakka batyp mert bolady Sogystyn nәtizhesinde osmanlylardyn Europadagy bedeli artty I Sүlejmen ozinin 46 zhyldyk 1520 1566 bilik zhүrgizgen zamanynda Slavoniyany Mazharstandy Moldovany Irakty Bahrejndi Liviyany Tunisti Bosniya zhәne Gercegovinany zhaulap aldy I Sүlejmennin tusynda osmanlylardyn kuaty sharyktauynyn shynyna zhetti Sultan 7 kyrkүjek 1566 zhyly Sigetvar shajkasynda kaza tabady Birneshe aptadan kejin ony Sүlejmenie meshitinde zherlejdi II Sәlimnin 1524 1574 tusynda osmanlylar Kipr araly men Arabiya tүbegin tolygymen zhaulady III Murat 1546 1595 oz sultandygynyn basynda sefevidterge karsy zhorykka shygyp nәtizhesinde 1579 zhyly Gruziya men Әzirbajzhandy al 1580 zhyly Kaspij tenizinin ontүstik batys zhagalauyn zhaulap aldy 1590 zhyly Konstantinie kelisimi bojynsha Ұly Osmanly Memleketine Tebriz Kүngej Kavkaz Kүrdistan Luristan zhәne Huzestan karady III Mehmet 1568 1603 1596 zhyly Mazharstanga zhoryk zhasady Hachova shajkasynda 100 myndyk osmanly әskeri 90 myndyk gabsburg әskerin talkandady Osmanlylar austriyalyk artilleriyany zhojyp Mazharstannyn koptegen bekinisterin ozine karatty III Mehmetten kejin Ұly Osmanly Memleketi tokyrau kezenin bastan keshti I Ahmetten 1590 1617 VI Mehmetke 1861 1926 dejingi sultandar eldin ydyrauyn toktata almady Sultandardyn kobi memlekettik isterge aralaspaj ozderinin garemderinde konil koterip arakka salyndy Nagyz bilik kobinese sultandardyn sadragzamdary kүnderi men әtekterine tiesili boldy Olar bilik үshin tartysta bir birin ayamaj kastyk ojlap sultandarga karsy kojyp olim zhazasyna kestirtkizip bilikke zhetip zhүrdi VI Mehmet 1922 zhyly taktan bezip elden birzholata ketedi Osylajsha Ұly Osmanly Memleketinin tarihy ayaktalady al zhana tүrikterdin tarihy bastalady 1923 zhyldyn 29 kazanynda halifattyn basty izbasary Tүrkiya Respublikasy kuryldy Osmanly sultandarynyn tizimi Esimi Sureti Takka otyrgan kүni Taktan ketken kүni TugrasyҚurylu dәuiri 27 shilde 1299 20 shilde 1402 1 Қara I Osman tүr Kara I Osman 27 shilde 1299 1 tamyz 1326 c 2 Zhenimpaz Orhan tүr Gazi Orhan 1 tamyz 1326 mamyr 13623 Қudajshyl I Murat tүr Hudavendigar I Murat mamyr 1362 28 mausym 13894 Shapshan I Bayazit tүr Yildirim I Bayezit 28 mausym 1389 20 shilde 1402Sultanaralyk dәuiri 20 shilde 1402 5 shilde 1413 Sүlejmen sultan Rumeliyanyn 1 shi sultany 20 shilde 1402 17 akpan 1411 Musa sultan Rumeliyanyn 2 shi sultany 18 akpan 1411 5 shilde 1413 Isa sultan Batys Anadoly sultany 1403 1406 Mehmet sultan Shygys Anadoly sultany 1403 1406 Mehmet sultan Anadoly sultany 1406 5 shilde 1413Өrkendeu dәuiri 5 shilde 1413 29 mamyr 1453 5 Mәrtebeli I Mehmet tүr Celebi I Mehmet 5 shilde 1413 26 mamyr 14216 Қozha II Murat tүr Koca II Murat 25 mausym 1421 14447 II Mehmet 1444 1446 Қozha II Murat tүr Koca II Murat 1446 3 akpan 1451Damu dәuiri 29 mamyr 1453 11 kazan 1579 Zhaulaushy II Mehmet tүr Fatih II Mehmet 3 akpan 1451 3 mamyr 14818 Әulie II Bayazit tүr Veli II Bayezit 19 mamyr 1481 25 sәuir 15129 Zhauyz I Sәlim tүr Yavuz I Selim 25 sәuir 1512 21 kyrkүjek 152010 Zanshy I Sүlejmen tүr Kanuni I Suleyman 30 kyrkүjek 1520 7 kyrkүjek 156611 Sary II Sәlim tүr Sari II Selim 29 kyrkүjek 1566 21 zheltoksan 1574Tokyrau dәuiri 11 kazan 1579 26 kantar 1699 12 Buzyk III Murat tүr Sefih III Murat 22 zheltoksan 1574 16 kantar 159513 Әdil III Mehmet tүr Adli III Mehmet 27 kantar 1595 21 zheltoksan 160314 Bakytty I Ahmet tүr Bahti I Ahmet 21 zheltoksan 1603 22 karasha 161715 Teli I Mustafa tүr Deli I Mustafa 22 karasha 1617 26 akpan 161816 Kenzhe II Osman tүr Genc II Osman 26 akpan 1618 19 mamyr 1622 Teli I Mustafa tүr Deli I Mustafa 20 mamyr 1622 10 kyrkүjek 162317 Bagdat zhaulaushysy IV Murat tүr Bagdat Fatihi IV Murat 10 kyrkүjek 1623 9 akpan 164018 Ashushan Ibraһim tүr Asabi Ibrahim 9 akpan 1640 8 tamyz 164819 Anshy IV Mehmet tүr Avci IV Mehmet 8 tamyz 1648 8 karasha 168720 Zhenimpaz II Sүlejmen tүr Gazi II Suleyman 8 karasha 1687 22 mausym 169121 Zhenimpaz II Ahmet tүr Gazi II Ahmet 22 mausym 1691 6 akpan 1695Әlsireu dәuiri 26 kantar 1699 10 kantar 1792 22 Zhenimpaz II Mustafa tүr Gazi II Mustafa 6 akpan 1695 22 tamyz 170323 Lala dәuiri sultany III Ahmet tүr Lala Devri Sultani III Ahmet 22 tamyz 1703 2 kazan 173024 Bүkir I Mahmut tүr Kambur I Mahmut 2 kazan 1730 13 zheltoksan 175425 Sopy III Osman tүr Sofu III Osman 13 zheltoksan 1754 30 kazan 175726 Algashky zhanartpashy III Mustafa tүr Ilk Yenilikci III Mustafa 30 kazan 1757 21 kantar 177427 Zhanartpashy I Әbdilhamit tүr Islahatci I Abdulhamid 21 kantar 1774 7 sәuir 1789Ydyrau dәuiri 10 kantar 1792 1 karasha 1922 28 Nizami III Sәlim tүr Nizami III Selim 7 sәuir 1789 29 mamyr 180729 Teli IV Mustafa tүr Deli IV Mustafa 29 mamyr 1807 28 shilde 180830 Zhanartpashy II Mahmut tүr Inkilapci II Mahmut 28 shilde 1808 1 shilde 183931 Tanzimatshy I Әbdilmәzhit tүr Tanzimatci I Abdulmecid 1 shilde 1839 25 mausym 186132 Bakytsyz Әbdilgaziz tүr Bahtsiz Abdulaziz 25 mausym 1861 30 mamyr 187633 Teli V Murat tүr Deli V Murat 30 mamyr 1876 31 tamyz 187634 Ұly II Әbdilhamit tүr Ulu II Abdulhamid 31 tamyz 1876 27 sәuir 190935 Parasatty V Mehmet tүr Resad V Mehmet 27 sәuir 1909 3 shilde 191836 Dinbiriktirushi VI Mehmet tүr Vahideddin VI Mehmet 4 shilde 1918 17 karasha 1922Respublikalyk halifat 18 karasha 1922 3 mamyr 1924 Songy halif II Әbdilmәzhit tүr Son Halife II Abdulmecit 18 karasha 1922 3 nauryz 1924 c Tagy karanyzOsmanly memleketi Osmanly әuleti Osmanly әuletinin shezhiresiBibliografiyaAs iroglu Orhan Gazi Son halife Abdulmecid Istanbul Burak Yayinevi 1992 ISBN 978 9757645177 Duran Tulay Padisah Portreleri Portraits of the Ottoman Empire s Sultans Sirkeci Association of Historical Research and Istanbul Research Centre 1999 ISBN 978 9756926079 Findley Carter V The Turks in World History New York Oxford University Press US 2005 ISBN 978 0 19 517726 8 Glazer Steven A Chapter 1 Historical Setting A Country Study Turkey 5th Washington D C Federal Research Division of the Library of Congress 1996 ISBN 978 0 8444 0864 4 Kafadar Cemal Between Two Worlds The Construction of the Ottoman State Berkeley CA University of California Press 1996 ISBN 978 0 520 20600 7 Karateke Hakan T Who is the Next Ottoman Sultan Attempts to Change the Rule of Succession during the Nineteenth Century Ottoman Reform and Muslim Regeneration Studies in Honour of Butrus Abu Manneb London I B Tauris 2005 ISBN 978 1 85043 757 4 d Osman Han Nadine Sultana The Legacy of Sultan Abdulhamid II Memoirs and Biography of Sultan Selim bin Hamid Han Santa Fe NM Sultana Pub 2001 Peirce Leslie P The Imperial Harem Women and Sovereignty in the Ottoman Empire New York Oxford University Press US 1993 ISBN 978 0 19 508677 5 Quataert Donald The Ottoman Empire 1700 1922 2nd Cambridge University Press 2005 ISBN 978 0 521 83910 5 Stavrides Theoharis The Sultan of Vezirs The Life and Times of the Ottoman Grand Vezir Mahmud Pasha Angelovic 1453 1474 Leiden 2001 ISBN 978 90 04 12106 5 Sugar Peter F Southeastern Europe under Ottoman Rule 1354 1804 3rd Seattle University of Washington Press 1993 ISBN 978 0 295 96033 3 Toprak Binnaz Islam and Political Development in Turkey Leiden Brill Publishers 1981 ISBN 978 90 04 06471 3 Ugur Ali Mavi Emperyalizm Istanbul Cati Publishing 2007 ISBN 978 975 8845 87 3 Toynbee Arnold J The Ottoman Empire s Place in World History The Ottoman State and Its Place in World History Leiden Brill Publishers 1974 Vol 11 ISBN 978 90 04 03945 2
