Уикипедия

Қазақстан Республикасының Президенті

13 Шіл, 2025 / 10:54

Қазақстан Республикасының Президенті — Қазақстан Республикасының мемлекет басшысы және ҚР Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы, елдегі ең жоғарғы лауазым.

Қазақстан Республикасының Президенті
image
Президент байрағы
image
Лауазымды иеленуші
Қасым-Жомарт Тоқаев
20 наурыз 2019 жылдан бастап
Басшылық етеді

image Қазақстан

Ресми резиденциясы

Ақорда, Астана

Тағайындалады

тікелей дауыс беру арқылы

Өкілеттігінің мерзімі

7 жыл, қайта сайлану құқығы жоқ

Лауазым пайда болды

24 сәуір 1990 жыл

Алғашқысы

Нұрсұлтан Назарбаев

Сайты

akorda.kz

Тарихы

1990 жылғы 24 сәуірде лауазымын белгілеу және өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақ КСР заңымен Нұрсұлтан Назарбаев Қазақ КСР Президенті . Сайланған кезінде Назарбаев Қазақстанды 1989 жылғы 22 маусымнан бастап Қазақ КСР Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болып басқарған болатын.

1991 жылғы 1 желтоқсанда Қазақстанда өтті. Дауыс беруге келген 88,2% сайлау 98,78% дауыс жинап Нұрсұлтан Назарбаев жеңіске жетті.

1991 жылғы 16 желтоқсанда Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздігін жариялады.

1993 жылдың жаңа Конституциясы арқылы Қазақстанда қоғам дамуына динамика беріп, бірпартиялық саяси басқарудан, экономикалық монополия жүйесінен және тарихи идеологиядан бас тарту арқылы Жоғарғы Кеңеске қатысуға ауқымды өкілет берілді.

Бұл конституцияға сәйкес, президент жалпыхалықтық дауыс беру арқылы бес жыл мерзімге сайланды, бір адам екі мерзіммен шектелді.

1995 жылы 29 сәуірде өтті. Мұны дауыс беруге келген 91,26% сайлаушылардың 95,46% қолдаған.

1995 жылы 30 тамызда республикада бүкілхалықтық референдум өтті, нәтижесінде Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы қабылданды. Бұл конституция бойынша президент жалпыхалықтық дауыс беру арқылы 5 жыл мерзімге сайланды. Президент туғаннан Қазақстан азаматы болуы керек, 40 жастан кіші болмауы керек, мемлекеттік (қазақ) тілді еркін білуі қажет, Қазақстанда кемінде 15 жыл тұруы керек және жоғары білімі болуы керек.

1998 жылы 7 қазанда Қазақстан конституциясына, оның ішінде президентке қатысты өзгертулер енгізілді — оның өкілеттік мерзімі 7 жылға дейін ұлғайтылды, президент үшін белгіленген шектік жас мөлшерін (65 жас) алып тастады, оған міндетті түрде қатысу қажеттілігі де белгіленді, Президенттік сайлауда сайлаушылардың 50%-ы болу қажеттілігі жойылды, Қазақстанның барлық мемлекеттік қызметшілері үшін осындай шектеуді алып тастады. Конституцияға енгізілген өзгерістермен бір мезгілде кезектен тыс президент сайлауы белгіленді.

10 қаңтар күні 1999 жылы Нұрсұлтан Назарбаев 79,78%, Серікболсын Әбділдин 11,7%, Ғани Қасымов 4,61%, Энгельс Ғаббасов 0,76% дауыс жинады.

2005 жылғы 4 желтоқсанда Қазақстанда өтті. Нұрсұлтан Назарбаев сайлаушылардың 91,15 % дауысын жинап, жеңіске жетіп, алдағы 7 жылда билікте қалды. Оппозициялық кандидат Жармахан Тұяқбай 6,61 % дауыс жинады. Ел тарихында алғаш рет кандидаттар арасында теледебаттар өтті.

2007 жылғы 21 мамырда Конституцияға, оның ішінде президент лауазымына қатысты өзгерістер қайтадан енгізілді. Парламенттік өзгерістері кезінде Ата заңға 30 түзету жасалды. Президенттің өкілеттігінің мерзімі 5 жылға өзгертілді. Бірақ "бір адам қатарынан екі реттен артық президент болып сайлана алмайды" деген тармаққа "бұл шектеу Қазақстан Республикасының Тұңғыш президентіне қолданылмайды" деген есептеме қосылды. Сонымен өзара өкілеттігін жүзеге асыру кезеңінде президенттің саяси партиядағы қызметін тоқтатуына сөз қосылды.

2011 жылғы 3 сәуірде елде кезектен тыс сайлауы тағайындалды. Нәтижесінде жалпы дауыстың 95,5% жинаған Назарбаев қайта сайланды.

2015 жылғы 26 сәуірде Қазақстанда тағы бір кезектен тыс президент сайлауы жүргізілді. Сайлауда Назарбаев сайлаушылардың 97,75% дауысын алды да, тағы қайта сайланды.

2019 жылғы 19 наурызда президент Нұрсұлтан Назарбаев өкілеттігінің аяқталуына бір жыл қалғанда отставкаға кетті. Президент міндетін атқарушы болып Конституция бойынша тағайындалатындықтан Назарбаевтың ізбасары Қасым-Жомарт Тоқаев болды. Көп ұзамай 9 сәуір күні Тоқаевтың жарлығы арқылы кезектен тыс президент сайлауының 9 маусым күні өтетіні бекітілді. Сайлау нәтижесінде Тоқаев жалпы дауыстың 70,96% жинады да, елдің екінші президенті болды.

2022 жылғы 17 қыркүйекте Қасым-Жомарт Тоқаев конституцияға өзгертулерге қол қойды, оған сәйкес президенттің өкілеттік мерзімі 7 жылдық болды да, қайта сайлануға тыйым салынды.

Сайланатын президентке талаптар

Конституция бойынша Президент жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде Республиканың кәмелетке толған азаматтары жасырын дауыс беру арқылы жеті жыл мерзімге сайланады. Бір адам бір реттен артық Республика Президенті болып сайлана алмайды. Қазақстан Республикасының Президенті болып:

  • тумысынан Республика азаматтығы бар;
  • қырық жасқа толған;
  • қазақ тілін еркін меңгерген;
  • Қазақстанда соңғы он бес жыл бойы тұратын;
  • жоғары білімі бар Республика азаматы сайлана алады.

Сонымен қатар сайлау туралы конституциялық заңға сәйкес Президент болып сайлану үшiн азаматтың мемлекеттік қызметте немесе сайланбалы мемлекеттік лауазымдарда кемінде 5 жылды құрайтын жұмыс тәжірибесі болуға тиіс. Сот іс-әрекетке қабілетсіз деп таныған, сондай-ақ сот үкімі бойынша бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтардың сайлауға қатысуға құқығы жоқ.

Конституциялық мәртебесі

Қазақстан Республикасының Президенті — мемлекет басшысы, мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарын айқындайтын, ел ішінде және халықаралық қатынастарда Қазақстан атынан өкілдік ететін ең жоғары лауазымды тұлға.

Конституцияға сәйкес Республика Президенті:

  • халық пен мемлекеттік билік бірлігінің, Конституцияның мызғымастығының, адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының нышаны әрі кепілі.
  • мемлекеттік биліктің барлық тармағының келісіп жұмыс істеуін және өкімет органдарының халық алдындағы жауапкершілігін қамтамасыз етеді.
  • халық пен мемлекет атынан билік жүргізуге құқығы бар.

Қазақстан Республикасының Президентіне, оның абыройы мен қадір-қасиетіне ешкімнің тиісуіне болмайды.

Республика Президенті мен оның отбасын қамтамасыз ету, оларға қызмет көрсету және қорғау мемлекет есебінен жүзеге асырылады.

Өкілеттіктері

Конституцияның 44 бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Президенті:

  • Қазақстан халқына елдегі жағдай мен Республиканың ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттары туралы жыл сайын жолдау арнайды;
  • Республика Парламентіне және оның Палатасына кезекті және кезектен тыс сайлау тағайындайды; Парламенттің бірінші сессиясын шақырады және оның депутаттарының Қазақстан халқына беретін антын қабылдайды; Парламенттің кезектен тыс сессиясын шақырады; Парламент ұсынған заңға бір ай ішінде қол қояды, заңды халыққа жария етеді не заңды немесе оның жекелеген баптарын қайтадан талқылап, дауысқа салу үшін қайтарады;
  • Парламент Мәжілісінде өкілдігі бар саяси партиялар фракцияларымен консультациялардан кейін келісім беру үшін Мәжілістің қарауына Республика Премьер-Министрінің кандидатурасын енгізеді; Парламент Мәжілісінің келісімімен Республиканың Премьер-Министрін қызметке тағайындайды; Республиканың Премьер-Министрін қызметтен босатады; Премьер-Министрдің ұсынуымен Үкіметтің құрылымын айқындайды; Парламент Мәжілісімен консультациялардан кейін Премьер-Министр енгізген ұсынумен Үкімет мүшелерін қызметке тағайындайды; сыртқы істер, қорғаныс, ішкі істер министрлерін қызметке дербес тағайындайды; Үкімет мүшелерін қызметтен босатады; Үкімет мүшелерінің антын қабылдайды; ерекше маңызды мәселелер бойынша қажеттігіне қарай Үкімет отырыстарына төрағалық етеді;
  • Парламент Сенатының келісімімен Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының Төрағасын, Ұлттық Банкінің Төрағасын, Жоғары Сот Кеңесінің Төрағасын, Бас Прокурорын және Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасын қызметке тағайындайды; оларды қызметтен босатады;
  • Республика Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдарды құрады, таратады және қайта құрады, олардың басшыларын қызметке тағайындайды және қызметтен босатады;
  • Республика дипломатиялық өкілдіктерінің басшыларын тағайындайды және кері шақырып алады;
  • Орталық сайлау комиссиясының Төрағасын және екі мүшесін, Жоғары аудиторлық палатаның Төрағасын және екі мүшесін бес жыл мерзімге қызметке тағайындайды;
  • республикалық референдум өткізу жөнінде шешім қабылдайды;
  • адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігін, егемендігі мен тұтастығын қамтамасыз ету мүддесінде, күшіне енген заңды немесе өзге де құқықтық актіні Республика Конституциясына сәйкестігіне қарау туралы, Қазақстан Республикасы Конституциясының 91-бабының 3-тармағында көзделген жағдайда қорытынды беру туралы Конституциялық Сотқа өтініш жолдайды;
  • келіссөздер жүргізеді және Республиканың халықаралық шарттарына қол қояды; бекіту грамоталарына қол қояды; өзінің жанында тіркелген шет мемлекеттердің дипломатиялық және өзге де өкілдерінің сенім грамоталары мен кері шақырып алу грамоталарын қабылдайды;
  • Республика Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы болып табылады, Қарулы Күштердің жоғары қолбасшылығын тағайындайды және ауыстырып отырады;
  • Республиканың мемлекеттік наградаларымен марапаттайды, құрметті, жоғары әскери және өзге атақтарды, сыныптық шендерді, дипломатиялық дәрежелерді, біліктілік сыныптарын береді;
  • Республиканың азаматтығы, саяси баспана беру мәселелерін шешеді;
  • азаматтарға кешірім жасауды жүзеге асырады;
  • Республиканың демократиялық институттарына, оның тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығына, саяси тұрақтылығына, азаматтарының қауіпсіздігіне елеулі және тікелей қатер төнген, мемлекеттің конституциялық органдарының қалыпты жұмыс істеуі бұзылған ретте, Премьер-Министрмен және Республика Парламенті Палаталарының Төрағаларымен ресми консультациялардан кейін Республика Парламентіне дереу хабарлай отырып, Қазақстанның бүкіл аумағында және оның жекелеген жерлерінде төтенше жағдай енгізуді, Республиканың Қарулы Күштерін қолдануды қоса алғанда, аталған жағдаяттар талап ететін шараларды қолданады;
  • Республикаға қарсы агрессия жасалған не оның қауіпсіздігіне сырттан тікелей қатер төнген ретте Республиканың бүкіл аумағында немесе оның жекелеген жерлерінде әскери жағдай енгізеді, ішінара немесе жалпы мобилизация жариялап, бұл туралы Республика Парламентіне дереу хабарлайды;
  • өзіне бағынысты Мемлекеттік күзет қызметін жасақтайды;
  • Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеңесшісін қызметке тағайындайды және қызметтен босатады, оның мәртебесі мен өкілеттігін анықтайды; Республика Президентінің Әкімшілігін құрады;
  • Қауіпсіздік Кеңесін және өзге де консультативтік-кеңесші органдарды, сондай-ақ Қазақстан халқы Ассамблеясы мен Жоғары Сот Кеңесін құрады;
  • Республиканың Конституциясы мен заңдарына сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады.

Конституцияның 41 бабы бойынша:

  • Президенттің кезектен тыс сайлауын тағайындайды.

Конституцияның 50 бабы бойынша:

  • Сенаттың он депутатын тағайындайды, оның ішінде бесеуін Қазақстан халқы Ассамблеясы ұсынады.

Конституцияның 53 бабы бойынша:

  • Парламентке Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді ұсынады;
  • Парламентке бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау жөніндегі халықаралық міндеттемелерді орындау үшін Республиканың Қарулы Күштерін пайдалануды ұсынады.

Конституцияның 55 бабы бойынша:

  • Сенатқа Адам құқықтары жөніндегі уәкілді бес жыл мерзімге сайлауды және оны қызметінен босатуды ұсынады.

Конституцияның 58 бабы бойынша:

  • Сенатқа Сенат Төрағасын сайлау үшін кандидатура ұсынады.

Конституцияның 63 бабы бойынша:

  • Парламентті немесе Парламент Мәжілісін Парламент палаталары төрағаларымен және Премьер-Министрмен консультациялардан кейін тарата алады.

Конституцияның 71 бабы бойынша:

  • Конституциялық Соттың төрт судьясын тағайындайды;
  • Конституциялық Сот Төрағасының ұсынуымен Конституциялық Сот судьяларының арасынан Конституциялық Сот Төрағасының орынбасарын тағайындайды.

Конституцияның 82 бабы бойынша:

  • Жоғары Сот Кеңесінің кепілдемесі бойынша Жоғарғы Сот Төрағасын және судьяларын сайлауды Сенатқа ұсынады;
  • Жоғары Сот Кеңесінің кепілдемесі бойынша жергілікті және басқа да соттардың төрағалары мен судьяларын қызметке тағайындайды.

Конституцияның 86 бабы бойынша:

  • Мәслихаттың өкілеттігін мерзімінен бұрын Республика Президенті Премьер-Министрмен және Парламент Палаталарының төрағаларымен консультациялардан кейін тоқтатады.

Конституцияның 87 бабы бойынша:

  • Тиісінше облыстың (республикалық маңызы бар қалалардың, астананың) аумағында орналасқан мәслихаттар депутаттарының келісімімен облыстардың (республикалық маңызы бар қалалардың, астананың) әкімдерін қызметке тағайындайды.

Президентке қойылатын шектеулер

Республика Президенті:

  • өкілді органның депутаты болуға, өзге де ақы төленетін қызметтерді атқаруға және кәсіпкерлік қызметпен айналысуға құқығы жоқ.
  • өз өкілеттіктерін жүзеге асыру кезеңінде саяси партияда болмауға тиіс.
  • жақын туыстары мемлекеттік саяси қызметшілердің, квазимемлекеттік сектор субъектілері басшыларының қызметтерін атқаруға хақысы жоқ.

Президенттің айырым белгілері

Президентті қызметiнен кетiру тәртібі

Республика Президенті өзінің міндетін атқару кезіндегі іс-әрекеті үшін тек мемлекетке опасыздық жасаған жағдайда жауап береді және бұл үшін Парламент оны қызметінен кетіруі мүмкін. Айып тағу және оны тексеру туралы шешім Мәжіліс депутаттарының кемінде үштен бірінің бастамасы бойынша депутаттардың жалпы санының көпшілігімен қабылдануы мүмкін. Тағылған айыпты тексеруді Сенат ұйымдастырады және оның нәтижелері Сенат депутаттары жалпы санының көпшілік даусымен Парламент Палаталары бірлескен отырысының қарауына беріледі. Бұл мәселе бойынша түпкілікті шешім айып тағудың негізділігі туралы Жоғарғы Сот қорытындысы және белгіленген конституциялық рәсімдердің сақталғаны туралы Конституциялық Соттың қорытындысы болған жағдайда әр Палата депутаттары жалпы санының кемінде төрттен үшінің көпшілік даусымен Парламент Палаталарының бірлескен отырысында қабылданады. Айып тағылған кезден бастап екі ай ішінде түпкілікті шешім қабылдамау Республика Президентіне қарсы тағылған айыптың күші жойылған деп тануға әкеп соғады. Республиканың Президентіне мемлекетке опасыздық жасады деп тағылған айыптың қабылданбауы осы мәселенің қаралуына себепші болған Мәжіліс депутаттарының өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатуға әкеп соғады.

Республика Президенті мерзімінен бұрын қызметінен босаған, кетірілген, сондай-ақ қайтыс болған жағдайда Президент өкілеттігі қалған мерзімге Парламент Сенатының Төрағасына көшеді; Сенат Төрағасының өзіне Президент өкілеттігін қабылдауы мүмкін болмаса, ол Парламент Мәжілісінің Төрағасына көшеді; Мәжіліс Төрағасының өзіне Президент өкілеттігін қабылдауы мүмкін болмаса, ол Республиканың Премьер-Министріне көшеді. Өзіне Республика Президентінің өкілеттігін қабылдаған тұлға тиісінше Сенат Төрағасының, Мәжіліс Төрағасының немесе Премьер-Министрдің өкілеттігін тапсырады.

Экс-президенттік

Өкілеттігін аяқтап қойған Қазақстан президенті Конституция бойынша Қазақстан Республикасының Экс-Президенті деп аталады.

Қызметтегі президенттердей, экс-президент абыройы мен қадір-қасиетіне біреудің тиісуіне тыйым салынған. Оған қоса, экс-президент пен оның отбасын қамтамасыз ету, оларға қызмет көрсету және қорғау мемлекет есебінен жүзеге асырылады.

2024 жылы қабылданған Мемлекеттік құпиялар туралы заңға енген өзгерістер бойынша экс-президент пен оның отбасының денсаулығы, жай-күйі және жеке өмірі — мемлекеттік құпия.

Қазақстан тарихында жалғыз экс-президент болған, ол — 85 жастағы Нұрсұлтан Назарбаев.

Президенттер тізімі

Толық мақаласы: Қазақстан президенттерінің тізімі

Тағы қараңыз

Дереккөздер

  1. Тұңғыш Президенттің ерен еңбегі.
  2. Тұңғыш Президенттің ерен еңбегі.
  3. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев.
  4. Қазақстандағы президент сайлауы. Хроника.
  5. 1991-2022. Қазақстан президенті болғысы келгендер.
  6. Тәуелсіздік жылдарында Қазақстанның Конституциясы қалай өзгерді.
  7. Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауын тағайындау туралы.
  8. 2011 жылы ҚР Президентінің кезектен тыс сайлауы өткізілді.
  9. Қазақстан президенті болғысы келгендер.
  10. ҚазТАГ агенттігінің нұсқасы бойынша 2019 жылдың 10 басты оқиғасы.
  11. Назарбаев өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылдады. Халыққа үндеуінің толық мәтіні  (қаз.). informburo.kz (19 наурыз 2019). Тексерілді, 24 желтоқсан 2023.
  12. Тоқаев ҚР Президентінің кезектен тыс сайлауын жариялады  (қаз.). BAQ.kz (9 сәуір 2019). Тексерілді, 24 желтоқсан 2023.
  13. Results of the early election of the President of the Republic of Kazakhstan, held on June 9, 2019  (ағыл.). Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы (10 June 2019). Тексерілді, 24 желтоқсан 2023.
  14. Тоқаев президенттікті 7 жылдық бір мерзіммен шектеу және Астана атауын қайтару туралы түзетулерге қол қойды.
  15. Қазақстан Республикасының Президентi туралы  (қаз.). Қазақстан президентінің ресми сайты. Тексерілді, 19 қаңтар 2025. Мұрағат көшірмесі 19 қаңтардың 2025 Wayback Machine мұрағатында
  16. Адамбек, Альфия Енді Назарбаев және оның отбасының денсаулығы мен жеке өмірі құпия болады  (қаз.). kaz.orda.kz (12 желтоқсан 2024). Тексерілді, 19 қаңтар 2025.

уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Қазақстан Республикасының Президенті туралы ақпарат, Қазақстан Республикасының Президенті дегеніміз не? Қазақстан Республикасының Президенті сөзі нені білдіреді?

Қazakstan Respublikasynyn Prezidenti Қazakstan Respublikasynyn memleket basshysy zhәne ҚR Қaruly Kүshterinin Zhogargy Bas Қolbasshysy eldegi en zhogargy lauazym Қazakstan Respublikasynyn PrezidentiPrezident bajragyLauazymdy ielenushi Қasym Zhomart Tokaev 20 nauryz 2019 zhyldan bastapBasshylyk etedi ҚazakstanResmi rezidenciyasyAkorda AstanaTagajyndaladytikelej dauys beru arkylyӨkilettiginin merzimi7 zhyl kajta sajlanu kukygy zhokLauazym pajda boldy24 sәuir 1990 zhylAlgashkysyNursultan NazarbaevSajtyakorda kzTarihy1990 zhylgy 24 sәuirde lauazymyn belgileu zhәne ozgerister men tolyktyrular engizu turaly Қazak KSR zanymen Nursultan Nazarbaev Қazak KSR Prezidenti Sajlangan kezinde Nazarbaev Қazakstandy 1989 zhylgy 22 mausymnan bastap Қazak KSR Kommunistik partiyasy Ortalyk Komitetinin birinshi hatshysy bolyp baskargan bolatyn 1991 zhylgy 1 zheltoksanda Қazakstanda otti Dauys beruge kelgen 88 2 sajlau 98 78 dauys zhinap Nursultan Nazarbaev zheniske zhetti 1991 zhylgy 16 zheltoksanda Қazakstan Zhogargy Kenesi Қazakstannyn memlekettik tәuelsizdigin zhariyalady 1993 zhyldyn zhana Konstituciyasy arkyly Қazakstanda kogam damuyna dinamika berip birpartiyalyk sayasi baskarudan ekonomikalyk monopoliya zhүjesinen zhәne tarihi ideologiyadan bas tartu arkyly Zhogargy Keneske katysuga aukymdy okilet berildi Bul konstituciyaga sәjkes prezident zhalpyhalyktyk dauys beru arkyly bes zhyl merzimge sajlandy bir adam eki merzimmen shekteldi 1995 zhyly 29 sәuirde otti Muny dauys beruge kelgen 91 26 sajlaushylardyn 95 46 koldagan 1995 zhyly 30 tamyzda respublikada bүkilhalyktyk referendum otti nәtizhesinde Қazakstan Respublikasynyn zhana Konstituciyasy kabyldandy Bul konstituciya bojynsha prezident zhalpyhalyktyk dauys beru arkyly 5 zhyl merzimge sajlandy Prezident tugannan Қazakstan azamaty boluy kerek 40 zhastan kishi bolmauy kerek memlekettik kazak tildi erkin bilui kazhet Қazakstanda keminde 15 zhyl turuy kerek zhәne zhogary bilimi boluy kerek 1998 zhyly 7 kazanda Қazakstan konstituciyasyna onyn ishinde prezidentke katysty ozgertuler engizildi onyn okilettik merzimi 7 zhylga dejin ulgajtyldy prezident үshin belgilengen shektik zhas molsherin 65 zhas alyp tastady ogan mindetti tүrde katysu kazhettiligi de belgilendi Prezidenttik sajlauda sajlaushylardyn 50 y bolu kazhettiligi zhojyldy Қazakstannyn barlyk memlekettik kyzmetshileri үshin osyndaj shekteudi alyp tastady Konstituciyaga engizilgen ozgeristermen bir mezgilde kezekten tys prezident sajlauy belgilendi 10 kantar kүni 1999 zhyly Nursultan Nazarbaev 79 78 Serikbolsyn Әbdildin 11 7 Ғani Қasymov 4 61 Engels Ғabbasov 0 76 dauys zhinady 2005 zhylgy 4 zheltoksanda Қazakstanda otti Nursultan Nazarbaev sajlaushylardyn 91 15 dauysyn zhinap zheniske zhetip aldagy 7 zhylda bilikte kaldy Oppoziciyalyk kandidat Zharmahan Tuyakbaj 6 61 dauys zhinady El tarihynda algash ret kandidattar arasynda teledebattar otti 2007 zhylgy 21 mamyrda Konstituciyaga onyn ishinde prezident lauazymyna katysty ozgerister kajtadan engizildi Parlamenttik ozgeristeri kezinde Ata zanga 30 tүzetu zhasaldy Prezidenttin okilettiginin merzimi 5 zhylga ozgertildi Birak bir adam katarynan eki retten artyk prezident bolyp sajlana almajdy degen tarmakka bul shekteu Қazakstan Respublikasynyn Tungysh prezidentine koldanylmajdy degen esepteme kosyldy Sonymen ozara okilettigin zhүzege asyru kezeninde prezidenttin sayasi partiyadagy kyzmetin toktatuyna soz kosyldy 2011 zhylgy 3 sәuirde elde kezekten tys sajlauy tagajyndaldy Nәtizhesinde zhalpy dauystyn 95 5 zhinagan Nazarbaev kajta sajlandy 2015 zhylgy 26 sәuirde Қazakstanda tagy bir kezekten tys prezident sajlauy zhүrgizildi Sajlauda Nazarbaev sajlaushylardyn 97 75 dauysyn aldy da tagy kajta sajlandy 2019 zhylgy 19 nauryzda prezident Nursultan Nazarbaev okilettiginin ayaktaluyna bir zhyl kalganda otstavkaga ketti Prezident mindetin atkarushy bolyp Konstituciya bojynsha tagajyndalatyndyktan Nazarbaevtyn izbasary Қasym Zhomart Tokaev boldy Kop uzamaj 9 sәuir kүni Tokaevtyn zharlygy arkyly kezekten tys prezident sajlauynyn 9 mausym kүni otetini bekitildi Sajlau nәtizhesinde Tokaev zhalpy dauystyn 70 96 zhinady da eldin ekinshi prezidenti boldy 2022 zhylgy 17 kyrkүjekte Қasym Zhomart Tokaev konstituciyaga ozgertulerge kol kojdy ogan sәjkes prezidenttin okilettik merzimi 7 zhyldyk boldy da kajta sajlanuga tyjym salyndy Sajlanatyn prezidentke talaptarKonstituciya bojynsha Prezident zhalpyga birdej ten zhәne tote sajlau kukygy negizinde Respublikanyn kәmeletke tolgan azamattary zhasyryn dauys beru arkyly zheti zhyl merzimge sajlanady Bir adam bir retten artyk Respublika Prezidenti bolyp sajlana almajdy Қazakstan Respublikasynyn Prezidenti bolyp tumysynan Respublika azamattygy bar kyryk zhaska tolgan kazak tilin erkin mengergen Қazakstanda songy on bes zhyl bojy turatyn zhogary bilimi bar Respublika azamaty sajlana alady Sonymen katar sajlau turaly konstituciyalyk zanga sәjkes Prezident bolyp sajlanu үshin azamattyn memlekettik kyzmette nemese sajlanbaly memlekettik lauazymdarda keminde 5 zhyldy kurajtyn zhumys tәzhiribesi boluga tiis Sot is әreketke kabiletsiz dep tanygan sondaj ak sot үkimi bojynsha bas bostandygynan ajyru oryndarynda otyrgan azamattardyn sajlauga katysuga kukygy zhok Konstituciyalyk mәrtebesiҚazakstan Respublikasynyn Prezidenti memleket basshysy memlekettin ishki zhәne syrtky sayasatynyn negizgi bagyttaryn ajkyndajtyn el ishinde zhәne halykaralyk katynastarda Қazakstan atynan okildik etetin en zhogary lauazymdy tulga Konstituciyaga sәjkes Respublika Prezidenti halyk pen memlekettik bilik birliginin Konstituciyanyn myzgymastygynyn adam zhәne azamat kukyktary men bostandyktarynyn nyshany әri kepili memlekettik biliktin barlyk tarmagynyn kelisip zhumys isteuin zhәne okimet organdarynyn halyk aldyndagy zhauapkershiligin kamtamasyz etedi halyk pen memleket atynan bilik zhүrgizuge kukygy bar Қazakstan Respublikasynyn Prezidentine onyn abyrojy men kadir kasietine eshkimnin tiisuine bolmajdy Respublika Prezidenti men onyn otbasyn kamtamasyz etu olarga kyzmet korsetu zhәne korgau memleket esebinen zhүzege asyrylady ӨkilettikteriKonstituciyanyn 44 babyna sәjkes Қazakstan Respublikasynyn Prezidenti Қazakstan halkyna eldegi zhagdaj men Respublikanyn ishki zhәne syrtky sayasatynyn negizgi bagyttary turaly zhyl sajyn zholdau arnajdy Respublika Parlamentine zhәne onyn Palatasyna kezekti zhәne kezekten tys sajlau tagajyndajdy Parlamenttin birinshi sessiyasyn shakyrady zhәne onyn deputattarynyn Қazakstan halkyna beretin antyn kabyldajdy Parlamenttin kezekten tys sessiyasyn shakyrady Parlament usyngan zanga bir aj ishinde kol koyady zandy halykka zhariya etedi ne zandy nemese onyn zhekelegen baptaryn kajtadan talkylap dauyska salu үshin kajtarady Parlament Mәzhilisinde okildigi bar sayasi partiyalar frakciyalarymen konsultaciyalardan kejin kelisim beru үshin Mәzhilistin karauyna Respublika Premer Ministrinin kandidaturasyn engizedi Parlament Mәzhilisinin kelisimimen Respublikanyn Premer Ministrin kyzmetke tagajyndajdy Respublikanyn Premer Ministrin kyzmetten bosatady Premer Ministrdin usynuymen Үkimettin kurylymyn ajkyndajdy Parlament Mәzhilisimen konsultaciyalardan kejin Premer Ministr engizgen usynumen Үkimet mүshelerin kyzmetke tagajyndajdy syrtky ister korganys ishki ister ministrlerin kyzmetke derbes tagajyndajdy Үkimet mүshelerin kyzmetten bosatady Үkimet mүshelerinin antyn kabyldajdy erekshe manyzdy mәseleler bojynsha kazhettigine karaj Үkimet otyrystaryna toragalyk etedi Parlament Senatynyn kelisimimen Қazakstan Respublikasy Konstituciyalyk Sotynyn Toragasyn Ұlttyk Bankinin Toragasyn Zhogary Sot Kenesinin Toragasyn Bas Prokuroryn zhәne Ұlttyk kauipsizdik komitetinin Toragasyn kyzmetke tagajyndajdy olardy kyzmetten bosatady Respublika Prezidentine tikelej bagynatyn zhәne esep beretin memlekettik organdardy kurady taratady zhәne kajta kurady olardyn basshylaryn kyzmetke tagajyndajdy zhәne kyzmetten bosatady Respublika diplomatiyalyk okildikterinin basshylaryn tagajyndajdy zhәne keri shakyryp alady Ortalyk sajlau komissiyasynyn Toragasyn zhәne eki mүshesin Zhogary auditorlyk palatanyn Toragasyn zhәne eki mүshesin bes zhyl merzimge kyzmetke tagajyndajdy respublikalyk referendum otkizu zhoninde sheshim kabyldajdy adamnyn zhәne azamattyn kukyktary men bostandyktaryn korgau memlekettin ulttyk kauipsizdigin egemendigi men tutastygyn kamtamasyz etu mүddesinde kүshine engen zandy nemese ozge de kukyktyk aktini Respublika Konstituciyasyna sәjkestigine karau turaly Қazakstan Respublikasy Konstituciyasynyn 91 babynyn 3 tarmagynda kozdelgen zhagdajda korytyndy beru turaly Konstituciyalyk Sotka otinish zholdajdy kelissozder zhүrgizedi zhәne Respublikanyn halykaralyk sharttaryna kol koyady bekitu gramotalaryna kol koyady ozinin zhanynda tirkelgen shet memleketterdin diplomatiyalyk zhәne ozge de okilderinin senim gramotalary men keri shakyryp alu gramotalaryn kabyldajdy Respublika Қaruly Kүshterinin Zhogargy Bas Қolbasshysy bolyp tabylady Қaruly Kүshterdin zhogary kolbasshylygyn tagajyndajdy zhәne auystyryp otyrady Respublikanyn memlekettik nagradalarymen marapattajdy kurmetti zhogary әskeri zhәne ozge ataktardy synyptyk shenderdi diplomatiyalyk dәrezhelerdi biliktilik synyptaryn beredi Respublikanyn azamattygy sayasi baspana beru mәselelerin sheshedi azamattarga keshirim zhasaudy zhүzege asyrady Respublikanyn demokratiyalyk instituttaryna onyn tәuelsizdigi men aumaktyk tutastygyna sayasi turaktylygyna azamattarynyn kauipsizdigine eleuli zhәne tikelej kater tongen memlekettin konstituciyalyk organdarynyn kalypty zhumys isteui buzylgan rette Premer Ministrmen zhәne Respublika Parlamenti Palatalarynyn Toragalarymen resmi konsultaciyalardan kejin Respublika Parlamentine dereu habarlaj otyryp Қazakstannyn bүkil aumagynda zhәne onyn zhekelegen zherlerinde totenshe zhagdaj engizudi Respublikanyn Қaruly Kүshterin koldanudy kosa alganda atalgan zhagdayattar talap etetin sharalardy koldanady Respublikaga karsy agressiya zhasalgan ne onyn kauipsizdigine syrttan tikelej kater tongen rette Respublikanyn bүkil aumagynda nemese onyn zhekelegen zherlerinde әskeri zhagdaj engizedi ishinara nemese zhalpy mobilizaciya zhariyalap bul turaly Respublika Parlamentine dereu habarlajdy ozine bagynysty Memlekettik kүzet kyzmetin zhasaktajdy Қazakstan Respublikasynyn Memlekettik kenesshisin kyzmetke tagajyndajdy zhәne kyzmetten bosatady onyn mәrtebesi men okilettigin anyktajdy Respublika Prezidentinin Әkimshiligin kurady Қauipsizdik Kenesin zhәne ozge de konsultativtik kenesshi organdardy sondaj ak Қazakstan halky Assambleyasy men Zhogary Sot Kenesin kurady Respublikanyn Konstituciyasy men zandaryna sәjkes baska da okilettikterdi zhүzege asyrady Konstituciyanyn 41 baby bojynsha Prezidenttin kezekten tys sajlauyn tagajyndajdy Konstituciyanyn 50 baby bojynsha Senattyn on deputatyn tagajyndajdy onyn ishinde beseuin Қazakstan halky Assambleyasy usynady Konstituciyanyn 53 baby bojynsha Parlamentke Konstituciyaga ozgerister men tolyktyrular engizudi usynady Parlamentke bejbitshilik pen kauipsizdikti saktau zhonindegi halykaralyk mindettemelerdi oryndau үshin Respublikanyn Қaruly Kүshterin pajdalanudy usynady Konstituciyanyn 55 baby bojynsha Senatka Adam kukyktary zhonindegi uәkildi bes zhyl merzimge sajlaudy zhәne ony kyzmetinen bosatudy usynady Konstituciyanyn 58 baby bojynsha Senatka Senat Toragasyn sajlau үshin kandidatura usynady Konstituciyanyn 63 baby bojynsha Parlamentti nemese Parlament Mәzhilisin Parlament palatalary toragalarymen zhәne Premer Ministrmen konsultaciyalardan kejin tarata alady Konstituciyanyn 71 baby bojynsha Konstituciyalyk Sottyn tort sudyasyn tagajyndajdy Konstituciyalyk Sot Toragasynyn usynuymen Konstituciyalyk Sot sudyalarynyn arasynan Konstituciyalyk Sot Toragasynyn orynbasaryn tagajyndajdy Konstituciyanyn 82 baby bojynsha Zhogary Sot Kenesinin kepildemesi bojynsha Zhogargy Sot Toragasyn zhәne sudyalaryn sajlaudy Senatka usynady Zhogary Sot Kenesinin kepildemesi bojynsha zhergilikti zhәne baska da sottardyn toragalary men sudyalaryn kyzmetke tagajyndajdy Konstituciyanyn 86 baby bojynsha Mәslihattyn okilettigin merziminen buryn Respublika Prezidenti Premer Ministrmen zhәne Parlament Palatalarynyn toragalarymen konsultaciyalardan kejin toktatady Konstituciyanyn 87 baby bojynsha Tiisinshe oblystyn respublikalyk manyzy bar kalalardyn astananyn aumagynda ornalaskan mәslihattar deputattarynyn kelisimimen oblystardyn respublikalyk manyzy bar kalalardyn astananyn әkimderin kyzmetke tagajyndajdy Prezidentke kojylatyn shekteulerRespublika Prezidenti okildi organnyn deputaty boluga ozge de aky tolenetin kyzmetterdi atkaruga zhәne kәsipkerlik kyzmetpen ajnalysuga kukygy zhok oz okilettikterin zhүzege asyru kezeninde sayasi partiyada bolmauga tiis zhakyn tuystary memlekettik sayasi kyzmetshilerdin kvazimemlekettik sektor subektileri basshylarynyn kyzmetterin atkaruga hakysy zhok Prezidenttin ajyrym belgileriҚazakstan Respublikasy Prezidentinin omyrauga tagatyn belgisi Қazakstan Respublikasy Prezidentinin bajragy Altyn kyran ordeniPrezidentti kyzmetinen ketiru tәrtibiRespublika Prezidenti ozinin mindetin atkaru kezindegi is әreketi үshin tek memleketke opasyzdyk zhasagan zhagdajda zhauap beredi zhәne bul үshin Parlament ony kyzmetinen ketirui mүmkin Ajyp tagu zhәne ony tekseru turaly sheshim Mәzhilis deputattarynyn keminde үshten birinin bastamasy bojynsha deputattardyn zhalpy sanynyn kopshiligimen kabyldanuy mүmkin Tagylgan ajypty tekserudi Senat ujymdastyrady zhәne onyn nәtizheleri Senat deputattary zhalpy sanynyn kopshilik dausymen Parlament Palatalary birlesken otyrysynyn karauyna beriledi Bul mәsele bojynsha tүpkilikti sheshim ajyp tagudyn negizdiligi turaly Zhogargy Sot korytyndysy zhәne belgilengen konstituciyalyk rәsimderdin saktalgany turaly Konstituciyalyk Sottyn korytyndysy bolgan zhagdajda әr Palata deputattary zhalpy sanynyn keminde tortten үshinin kopshilik dausymen Parlament Palatalarynyn birlesken otyrysynda kabyldanady Ajyp tagylgan kezden bastap eki aj ishinde tүpkilikti sheshim kabyldamau Respublika Prezidentine karsy tagylgan ajyptyn kүshi zhojylgan dep tanuga әkep sogady Respublikanyn Prezidentine memleketke opasyzdyk zhasady dep tagylgan ajyptyn kabyldanbauy osy mәselenin karaluyna sebepshi bolgan Mәzhilis deputattarynyn okilettigin merziminen buryn toktatuga әkep sogady Respublika Prezidenti merziminen buryn kyzmetinen bosagan ketirilgen sondaj ak kajtys bolgan zhagdajda Prezident okilettigi kalgan merzimge Parlament Senatynyn Toragasyna koshedi Senat Toragasynyn ozine Prezident okilettigin kabyldauy mүmkin bolmasa ol Parlament Mәzhilisinin Toragasyna koshedi Mәzhilis Toragasynyn ozine Prezident okilettigin kabyldauy mүmkin bolmasa ol Respublikanyn Premer Ministrine koshedi Өzine Respublika Prezidentinin okilettigin kabyldagan tulga tiisinshe Senat Toragasynyn Mәzhilis Toragasynyn nemese Premer Ministrdin okilettigin tapsyrady Eks prezidenttikӨkilettigin ayaktap kojgan Қazakstan prezidenti Konstituciya bojynsha Қazakstan Respublikasynyn Eks Prezidenti dep atalady Қyzmettegi prezidentterdej eks prezident abyrojy men kadir kasietine bireudin tiisuine tyjym salyngan Ogan kosa eks prezident pen onyn otbasyn kamtamasyz etu olarga kyzmet korsetu zhәne korgau memleket esebinen zhүzege asyrylady 2024 zhyly kabyldangan Memlekettik kupiyalar turaly zanga engen ozgerister bojynsha eks prezident pen onyn otbasynyn densaulygy zhaj kүji zhәne zheke omiri memlekettik kupiya Қazakstan tarihynda zhalgyz eks prezident bolgan ol 85 zhastagy Nursultan Nazarbaev Prezidentter tizimiTolyk makalasy Қazakstan prezidentterinin tizimiTagy karanyzҚazakstan Respublikasynyn Vice prezidenti Қazakstannyn birinshi hanymy Қazakstan basshylarynyn tizimiDerekkozderTungysh Prezidenttin eren enbegi Tungysh Prezidenttin eren enbegi Nursultan Әbishuly Nazarbaev Қazakstandagy prezident sajlauy Hronika 1991 2022 Қazakstan prezidenti bolgysy kelgender Tәuelsizdik zhyldarynda Қazakstannyn Konstituciyasy kalaj ozgerdi Қazakstan Respublikasy Prezidentinin kezekten tys sajlauyn tagajyndau turaly 2011 zhyly ҚR Prezidentinin kezekten tys sajlauy otkizildi Қazakstan prezidenti bolgysy kelgender ҚazTAG agenttiginin nuskasy bojynsha 2019 zhyldyn 10 basty okigasy Nazarbaev okilettigin toktatu turaly sheshim kabyldady Halykka үndeuinin tolyk mәtini kaz informburo kz 19 nauryz 2019 Tekserildi 24 zheltoksan 2023 Tokaev ҚR Prezidentinin kezekten tys sajlauyn zhariyalady kaz BAQ kz 9 sәuir 2019 Tekserildi 24 zheltoksan 2023 Results of the early election of the President of the Republic of Kazakhstan held on June 9 2019 agyl Қazakstan Respublikasynyn Ortalyk sajlau komissiyasy 10 June 2019 Tekserildi 24 zheltoksan 2023 Tokaev prezidenttikti 7 zhyldyk bir merzimmen shekteu zhәne Astana atauyn kajtaru turaly tүzetulerge kol kojdy Қazakstan Respublikasynyn Prezidenti turaly kaz Қazakstan prezidentinin resmi sajty Tekserildi 19 kantar 2025 Muragat koshirmesi 19 kantardyn 2025 Wayback Machine muragatynda Adambek Alfiya Endi Nazarbaev zhәne onyn otbasynyn densaulygy men zheke omiri kupiya bolady kaz kaz orda kz 12 zheltoksan 2024 Tekserildi 19 kantar 2025

13 Шіл, 2025 / 10:54
NiNa.Az

NiNa.Az

NiNa.Az - Ақпарат пен мазмұнмен тәулік бойы бөлісетін толықтай тегін жүйе.
Қарап көріңіз
Жабық
© 2019 NiNa.Az - Барлық құқықтар қорғалған.
Авторлық құқық: Dadash Mammadov