Мариана шұңғымасы
Мариана шұңғымасы — Тынық мұхиттың батысында Мариана аралдарын бойлай 1340 км-ге созылып жатқан тар депрессия. Көлденең қимасы V тәрізді, беткейі тік (7 — 9Ә). Табаны тегіс, ені 1 — 5 км. Орташа тереңд. 8 — 11 км. Ең терең жері — оңт. бөлігінде 11022 м. Бұл дүниежүз. мұхит бойынша ең терең жер.
| Мариана шұңғымасы ағылш. Mariana Trench | |
 | |
| Мариана шұңғымасының орналасуы | |
| Сипаттамасы | |
|---|---|
| Тереңдігі | 10 994 ± 40 м |
| Орналасуы | |
| 11°21′ с. е. 142°12′ ш. б. / 11.350° с. е. 142.200° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 11°21′ с. е. 142°12′ ш. б. / 11.350° с. е. 142.200° ш. б. (G) (O) (Я) | |
| Мұхит | Тынық мұхит |
 Мариана шұңғымасы Ортаққорда | |
Бұл тереңдік Эверест тауының биіктігінен де асады. Оны 1958 ж. кеңес ғалымдары «Витязь» кемесінде ғыл.-зерт. жұмыстарын жүргізгенде анықтаған.
Мариана шұңғымасының төменгі бөлігіндегі температура шамамен 1-4 градус.
Мариана шұңғымасының тереңдігі әлі толық зерттелмеген.
Шұңғыма жер қыртысының қалың ең жұқа жерлерінің бірінде орналасқан.
Тарихы
- 1875: Ағылшын кемесі “Челленджер нүктесін” Мариана шұңғымасындағы ең терең нүктесін анықтап, оған “Челленджер шұңғымасы” деген атау берді. Олар тереңдікті 8184 метр деп өлшеген.
- 1951: Американдық кеме “Мариана шұңғымасы” тереңдікті 10 863 метр деп өлшеді.
- 1960: Американдық океанографтар Джеймс Камерон және Дон Уолш “Триест” кемесімен қолдана отырып “Челленджер шұңғымасына” жетті. Олар тереңдікті 10 916 метр деп өлшеген.
- 2012: Режиссер Джеймс Камерон “Deepsea Challenger” аппаратымен шұңғымаға жетті. Ол оның тереңдігін 10 908 метр деп өлшеген.
- 2019: “Витязь” кемесінің экспедициясы шұңғыманың тереңдігін 10 929 метр деп өлшеген.
Дереккөздер
- «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
 | Бұл — география бойынша мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді ауыстыру қажет. |
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Мариана шұңғымасы туралы ақпарат, Мариана шұңғымасы дегеніміз не? Мариана шұңғымасы сөзі нені білдіреді?
Mariana shungymasy Tynyk muhittyn batysynda Mariana araldaryn bojlaj 1340 km ge sozylyp zhatkan tar depressiya Koldenen kimasy V tәrizdi betkeji tik 7 9Ә Tabany tegis eni 1 5 km Ortasha terend 8 11 km En teren zheri ont boliginde 11022 m Bul dүniezhүz muhit bojynsha en teren zher Mariana shungymasy agylsh Mariana TrenchMariana shungymasynyn ornalasuySipattamasyTerendigi10 994 40 mOrnalasuy11 21 s e 142 12 sh b 11 350 s e 142 200 sh b 11 350 142 200 G O Ya Koordinattar 11 21 s e 142 12 sh b 11 350 s e 142 200 sh b 11 350 142 200 G O Ya MuhitTynyk muhitMariana shungymasyMariana shungymasy Ortakkorda Bul terendik Everest tauynyn biiktiginen de asady Ony 1958 zh kenes galymdary Vityaz kemesinde gyl zert zhumystaryn zhүrgizgende anyktagan Mariana shungymasynyn tomengi boligindegi temperatura shamamen 1 4 gradus Mariana shungymasynyn terendigi әli tolyk zerttelmegen Shungyma zher kyrtysynyn kalyn en zhuka zherlerinin birinde ornalaskan Tarihy1875 Agylshyn kemesi Chellendzher nүktesin Mariana shungymasyndagy en teren nүktesin anyktap ogan Chellendzher shungymasy degen atau berdi Olar terendikti 8184 metr dep olshegen 1951 Amerikandyk keme Mariana shungymasy terendikti 10 863 metr dep olshedi 1960 Amerikandyk okeanograftar Dzhejms Kameron zhәne Don Uolsh Triest kemesimen koldana otyryp Chellendzher shungymasyna zhetti Olar terendikti 10 916 metr dep olshegen 2012 Rezhisser Dzhejms Kameron Deepsea Challenger apparatymen shungymaga zhetti Ol onyn terendigin 10 908 metr dep olshegen 2019 Vityaz kemesinin ekspediciyasy shungymanyn terendigin 10 929 metr dep olshegen Derekkozder Қazakstan Ұlttyk enciklopediya Bas redaktor Ә Nysanbaev Almaty Қazak enciklopediyasy Bas redakciyasy 1998 ISBN 5 89800 123 9 Bul geografiya bojynsha makalanyn bastamasy Bul makalany tolyktyryp damytu arkyly Uikipediyaga komektese alasyz Bul eskertudi auystyru kazhet
