Есім хан кесенесі
Есім хан кесенесі — Түркістан қаласында XVII ғасырдан сақталған архитектуралық ескерткіш. Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің батыс мұнарасынан оңтүстікке қарай 12 м жерде орналасқан. Кесене Қазақ хандығының билеушісі Есім ханның қабірінің басына тұрғызылған.
| Есім хан кесенесі | |
 | |
| Жалпы мәлімет | |
|---|---|
| Статусы | Мемлекет қорғауында |
| Орналасуы | Қазақстан Республикасы, Түркістан облысы, Түркістан қаласы |
| Биіктігі | 3,2 м |
| Техникалық сипаттамасы | |
| Басқа да өлшемдері | 9x9м (сыртқы ауданы) 1,2 м (қабырғасының қалыңдығы) |
Сипаттмасы
Ортағасырлық сәулеттік ескерткіш жартылай қалпына келтірілген, бейіттің биіктігі 3,2 метр, ені 8,9 метр. Есім хан – ортағасырдағы Қазақ елінің ірі саяси қайраткері. Қазақ елінің жадында «Еңсегей бойлы ер Есім» деген өжет рухтың символындай болған өшпес атын қалдырған тұлға. 1628 жылы қайтыс болған. «Есім ханның бейіті» деп археолог Г.И.Пацевич 1960 жылы жазған. Мазар жобасында үлкен емес квадраттық құрылыс болып келеді. Басты қасбеті портал түрінде сақталған. Қасбетінде геометриялық орнаменттер орын алған глазурлік плиткалармен безендірілген. Едені квадраттық кірпішпен төселген. Сағананың қабырғалары мен күмбезінде сыланған іздері табылмаған. Мазардың конструктивтік әдістері сақталынып қалған бөлігі аймақта тараған жерлеу құрылыстарының кең түрдегі жүйесін көрсетеді. Бейіттің жоғары бөлігі толығымен қиратылып тек төменгі мүрдеханасының орны ғана сақталған. Алғаш рет 1958 жылы зерттеу жұмыстары жүргізіледі. 1980 жылдары жартылай қалпына келтірілген. 1994 жылы «Қазақстанның тарихи-мәдени ескерткіштер шежіресінің» Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша жинағына №590.7 санды нөмірімен енгізіліп мемлекет қарауына алынған.
Кесене қирап, бұзылған қалпында ғана жеткен. Ол XVIII ғасырдың аяғы мен XIX ғасырдың басында қираса керек. Кесене күйдірілген кірпіштен төртбұрышты (9х9 м) етіліп өрілген. Негізгі қасбеті портал түрінде болып келеді. Қасбеттері жылтыр қалақтаспен геометриялық ою-өрнектер түрінде әшекейленген. Оңтүстік-шығыс жағында кесенеге кіретін есік бар. Сақталған қабырғасының енінің 1,2 м болуы да биік күмбезді көтеруге шыдайтындығын көрсетеді. Еденіне төртбұрышты күйдірілген кірпіш төселген.
Тарихы
1958 жылы алғышқы зерттеу жұмыстары жүргізілді.
1982 жылы Қазақ КСР-нің тарихи және мәдени маңызы бар ескерткіштер тізіміне енді.
1980 жылдары жартылай қалпына келтірілген.
200 жылы кесененің сақталған бөлігі қайта жөнделді.
Әдебиет
- Проскурин А. Н. Мавзолей Есим-хана. Свод памятников истории и культуры Казахстана, А., 1994;
- Смагулов Е. Григорьев Ф., Итемов А. Очерки но истории и археологии средневекового Туркестана, А., 1999.
| Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Mausoleum of Esimhan |
| Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет. |
 | Бұл — мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді дәлдеп ауыстыру қажет. |
- «Әзірет Сұлтан» Ұлттық тарихи-мәдени музей-қорығына қарасты тарихи-мәдени ескерткіштер»: жинақ / «Service Press» баспасы, 180 б. Алматы 2025 ж. 24 бет. - ISBN 978-601-7316-24-2
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Есім хан кесенесі туралы ақпарат, Есім хан кесенесі дегеніміз не? Есім хан кесенесі сөзі нені білдіреді?
Esim han kesenesi Tүrkistan kalasynda XVII gasyrdan saktalgan arhitekturalyk eskertkish Қozha Ahmet Yasaui kesenesinin batys munarasynan ontүstikke karaj 12 m zherde ornalaskan Kesene Қazak handygynyn bileushisi Esim hannyn kabirinin basyna turgyzylgan Esim han kesenesiZhalpy mәlimetStatusyMemleket korgauyndaOrnalasuyҚazakstan Respublikasy Tүrkistan oblysy Tүrkistan kalasyBiiktigi3 2 mTehnikalyk sipattamasyBaska da olshemderi9x9m syrtky audany 1 2 m kabyrgasynyn kalyndygy SipattmasyOrtagasyrlyk sәulettik eskertkish zhartylaj kalpyna keltirilgen bejittin biiktigi 3 2 metr eni 8 9 metr Esim han ortagasyrdagy Қazak elinin iri sayasi kajratkeri Қazak elinin zhadynda Ensegej bojly er Esim degen ozhet ruhtyn simvolyndaj bolgan oshpes atyn kaldyrgan tulga 1628 zhyly kajtys bolgan Esim hannyn bejiti dep arheolog G I Pacevich 1960 zhyly zhazgan Mazar zhobasynda үlken emes kvadrattyk kurylys bolyp keledi Basty kasbeti portal tүrinde saktalgan Қasbetinde geometriyalyk ornamentter oryn algan glazurlik plitkalarmen bezendirilgen Edeni kvadrattyk kirpishpen toselgen Sagananyn kabyrgalary men kүmbezinde sylangan izderi tabylmagan Mazardyn konstruktivtik әdisteri saktalynyp kalgan boligi ajmakta taragan zherleu kurylystarynyn ken tүrdegi zhүjesin korsetedi Bejittin zhogary boligi tolygymen kiratylyp tek tomengi mүrdehanasynyn orny gana saktalgan Algash ret 1958 zhyly zertteu zhumystary zhүrgiziledi 1980 zhyldary zhartylaj kalpyna keltirilgen 1994 zhyly Қazakstannyn tarihi mәdeni eskertkishter shezhiresinin Ontүstik Қazakstan oblysy bojynsha zhinagyna 590 7 sandy nomirimen engizilip memleket karauyna alyngan Kesene kirap buzylgan kalpynda gana zhetken Ol XVIII gasyrdyn ayagy men XIX gasyrdyn basynda kirasa kerek Kesene kүjdirilgen kirpishten tortburyshty 9h9 m etilip orilgen Negizgi kasbeti portal tүrinde bolyp keledi Қasbetteri zhyltyr kalaktaspen geometriyalyk oyu ornekter tүrinde әshekejlengen Ontүstik shygys zhagynda kesenege kiretin esik bar Saktalgan kabyrgasynyn eninin 1 2 m boluy da biik kүmbezdi koteruge shydajtyndygyn korsetedi Edenine tortburyshty kүjdirilgen kirpish toselgen Tarihy1958 zhyly algyshky zertteu zhumystary zhүrgizildi 1982 zhyly Қazak KSR nin tarihi zhәne mәdeni manyzy bar eskertkishter tizimine endi 1980 zhyldary zhartylaj kalpyna keltirilgen 200 zhyly kesenenin saktalgan boligi kajta zhondeldi ӘdebietProskurin A N Mavzolej Esim hana Svod pamyatnikov istorii i kultury Kazahstana A 1994 Smagulov E Grigorev F Itemov A Ocherki no istorii i arheologii srednevekovogo Turkestana A 1999 Ortakkorda bugan katysty media sanaty bar Mausoleum of EsimhanBul makalany Uikipediya sapa talaptaryna lajykty boluy үshin uikilendiru kazhet Bul makalanyn bastamasy Bul makalany tolyktyryp damytu arkyly Uikipediyaga komektese alasyz Bul eskertudi dәldep auystyru kazhet Әziret Sultan Ұlttyk tarihi mәdeni muzej korygyna karasty tarihi mәdeni eskertkishter zhinak Service Press baspasy 180 b Almaty 2025 zh 24 bet ISBN 978 601 7316 24 2
