I Сүлеймен шаһ
I Сүлеймен шаһ немесе Сүлеймен Құталмышоғлы (түр. Kutalmışoğlu Süleyman Şah; араб.: سليمان بن قتلمش — Сүлеймен ибн Құталмыш) — Рум сұлтандығының негізін қалаушы, оны 1077 жылдан 1086 жылға дейін астанасы Никеяда басқарды. Түрік көсемі Сүлеймен грек ылаңшылы жалдамалы жауынгері ретінде өзін шебер түрде көрсете отырып, өз гарнизондарын астанан алыс емес жерде орналасқан Византияның ең маңызды Никея мен Никомедия бекіністерінің қабырғаларына алып келді. Никифор түріктерге Никея қақпасын ашты. 1081 жылы қалаға кірген Сүлеймен гректердің алдындағы міндеттемелерінен өзін босатып, бүкіл византиялық Кіші Азияның билеушісі деп өзін жариялады. Тек Батыс Еуропадан крестшілерінің келуі византиялықтарға 1097 жылы Никеяны қайтаруға, Кіші Азияның жағалауындағы жерлерді азат етуге және түріктерді Конияға қарай ығыстыруға мүмкіндік берді.
| Сүлеймен Құталмышоғлы түр. Kutalmışoğlu Süleyman Şah | ||||
 | ||||
| Лауазымы | ||||
|---|---|---|---|---|
| ||||
| 1077 — 1086 | ||||
| Ізбасары | ||||
| Өмірбаяны | ||||
| Дүниеге келуі | XI | |||
| Қайтыс болуы | 1086 | |||
| Династия | Селжүктер | |||
| Әкесі | Құталмыш | |||
| Балалары | ||||
өңдеу  | ||||
Отбасы
Сүлейменнің әкесі — Құталмыш ағасы Алып Арсланмен Селжүк империясындағы билік үшін сәтсіз шайқасты. Осыған қарамастан, Арслан інісіне батыс шет аймақтарды басқаруды сеніп тапсырған.
Византиямен соғыстары
Малазгирттегі жеңістен кейін селжүктер Роман Диогенмен бейбіт келісім жасады, оған сәйкес ол салық төлеуге, сондай-ақ тұтқындарды қайтаруға міндетті болды. Бірақ өз еліне оралған император тақтан тайдырылды, ал оның мұрагері келісім шарттарын орындаудан бас тартты, осылайша көшпелілерге шапқыншылық жасауға негіз берді.
Император шекараны қорғауға тиісті көңіл бөлмей, жалдамалы әскерлерге көбірек сенді. Олардың бірінің қолбасшысы норман Руссел де Бейл империядағы тұрақсыздықты пайдаланып, өзін тәуелсіз билеуші деп жариялады. Сүлейменмен одақтаса отырып, ол романдық әскерді талқандады. Кейінірек, селжүктер византиялық басилеймен келісімге келіп, үлкен төлем үшін норманды тұтқындады. .
Бүлікшілердің досы
Дука ақсүйектер арасында танымал болмады, сосын 1078 жылы оған бірден екі үміткер қарсы шықты: және . Соңғысы Анадолының ірі жер иесі болды және бұрын Византияны басқарған Фок әулетінен шыққан. Ол мұсылмандардың қолдауын пайдалануды шешіп, олардың көмегімен алдымен , содан соң Никеяны жаулап алып, өзін император деп жариялады. Кейінірек ол өзінің жаңа мәртебесін ресми түрде мақұлдай алатын Константинополді иемденуге қол жеткізді.
Бірақ ол да тұрақтылыққа қол жеткізе алмады. Кіші Азияда жаңа бүлікші — пайда болды. Ол да шетелден әскери қолдау алуға шешім қабылдады. Бірақ Битинияны басып алған одақтастар арасында жанжал шықты: мемлекеттің астанасын алуға әскер жеткіліксіз болды, сондықтан византиялық жаулап алынған жерлерде өз патшалығын құруға шешім қабылдады. Алайда, бұл аймақтың гарнизондарының негізін құрайтын, діндас ағайындардың есебінен әскерін толықтырған мұсылманның жоспарына кірмеді.
Рум сұлтаны
1078 жылы мен Ионияны жаулап алған Сүлеймен сұлтан атағын алып, Никеяны өз мемлекетінің астанасы деп жариялады. Осыдан кейін оәлсіреп бара жатқан Византияны қалдырып, назарын Сирия мен Мысырға аударды.
Бірақ онда елеулі өзгерістер болды: 1081 жылы Вотанеиат тақтан құлатылды, бірақ Мелиссин емес, оның туысы Алексей Комнин тақтан құлатты. 2 жыл өткен соң жаңа билеуші жоғалған Кіші Азиядағы иеліктерді елге қайтаруға шешім қабылдады. Филомелия түбіндегі шайқаста ол селжүктерді жеңіп, бейбіт келісім бойынша Никомедияны алды.
Өлімі
1086 жылы сұлтан Антиохияны басып алып, Сирия әмірлерін алаңдатты. Олар батыс көршісіне қарсы одақ құрды, ал батыс көршісі олардың шақыруын қабыл алып, Алеппоға бет алды. Екі қаланың ортасында қарсыластар кездесті. Ұрыста Сүлейменнің әскері жеңіліске ұшырады, ал өзі тұтқын болғысы келмей, өзіне қол салды.
Сұлтандықта анархия орнады, оны Сүлеймен билеушісі Мәлік шаһ қолданды. Ол сол жерде екі генералын тағайындап, марқұмның ұлдарын кепілге алды.
Дереккөздер
- Тамара Т. Райс. Селжүктер. Көшпенділер — Кіші Азияны басып алды
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, I Сүлеймен шаһ туралы ақпарат, I Сүлеймен шаһ дегеніміз не? I Сүлеймен шаһ сөзі нені білдіреді?
I Sүlejmen shaһ nemese Sүlejmen Қutalmyshogly tүr Kutalmisoglu Suleyman Sah arab سليمان بن قتلمش Sүlejmen ibn Қutalmysh Rum sultandygynyn negizin kalaushy ony 1077 zhyldan 1086 zhylga dejin astanasy Nikeyada baskardy Tүrik kosemi Sүlejmen grek ylanshyly zhaldamaly zhauyngeri retinde ozin sheber tүrde korsete otyryp oz garnizondaryn astanan alys emes zherde ornalaskan Vizantiyanyn en manyzdy Nikeya men Nikomediya bekinisterinin kabyrgalaryna alyp keldi Nikifor tүrikterge Nikeya kakpasyn ashty 1081 zhyly kalaga kirgen Sүlejmen grekterdin aldyndagy mindettemelerinen ozin bosatyp bүkil vizantiyalyk Kishi Aziyanyn bileushisi dep ozin zhariyalady Tek Batys Europadan krestshilerinin kelui vizantiyalyktarga 1097 zhyly Nikeyany kajtaruga Kishi Aziyanyn zhagalauyndagy zherlerdi azat etuge zhәne tүrikterdi Koniyaga karaj ygystyruga mүmkindik berdi Sүlejmen Қutalmyshogly tүr Kutalmisoglu Suleyman SahLauazymyTu Rum sultany Tu1077 1086IzbasaryӨmirbayanyDүniege kelui XIҚajtys boluy 1086 1086 Dinastiya SelzhүkterӘkesi ҚutalmyshBalalaryondeu OtbasySүlejmennin әkesi Қutalmysh agasy Alyp Arslanmen Selzhүk imperiyasyndagy bilik үshin sәtsiz shajkasty Osygan karamastan Arslan inisine batys shet ajmaktardy baskarudy senip tapsyrgan Vizantiyamen sogystaryMalazgirttegi zhenisten kejin selzhүkter Roman Diogenmen bejbit kelisim zhasady ogan sәjkes ol salyk toleuge sondaj ak tutkyndardy kajtaruga mindetti boldy Birak oz eline oralgan imperator taktan tajdyryldy al onyn murageri kelisim sharttaryn oryndaudan bas tartty osylajsha koshpelilerge shapkynshylyk zhasauga negiz berdi Imperator shekarany korgauga tiisti konil bolmej zhaldamaly әskerlerge kobirek sendi Olardyn birinin kolbasshysy norman Russel de Bejl imperiyadagy turaksyzdykty pajdalanyp ozin tәuelsiz bileushi dep zhariyalady Sүlejmenmen odaktasa otyryp ol romandyk әskerdi talkandady Kejinirek selzhүkter vizantiyalyk basilejmen kelisimge kelip үlken tolem үshin normandy tutkyndady Bүlikshilerdin dosyDuka aksүjekter arasynda tanymal bolmady sosyn 1078 zhyly ogan birden eki үmitker karsy shykty zhәne Songysy Anadolynyn iri zher iesi boldy zhәne buryn Vizantiyany baskargan Fok әuletinen shykkan Ol musylmandardyn koldauyn pajdalanudy sheship olardyn komegimen aldymen sodan son Nikeyany zhaulap alyp ozin imperator dep zhariyalady Kejinirek ol ozinin zhana mәrtebesin resmi tүrde makuldaj alatyn Konstantinopoldi iemdenuge kol zhetkizdi Birak ol da turaktylykka kol zhetkize almady Kishi Aziyada zhana bүlikshi pajda boldy Ol da shetelden әskeri koldau aluga sheshim kabyldady Birak Bitiniyany basyp algan odaktastar arasynda zhanzhal shykty memlekettin astanasyn aluga әsker zhetkiliksiz boldy sondyktan vizantiyalyk zhaulap alyngan zherlerde oz patshalygyn kuruga sheshim kabyldady Alajda bul ajmaktyn garnizondarynyn negizin kurajtyn dindas agajyndardyn esebinen әskerin tolyktyrgan musylmannyn zhosparyna kirmedi Rum sultany1078 zhyly men Ioniyany zhaulap algan Sүlejmen sultan atagyn alyp Nikeyany oz memleketinin astanasy dep zhariyalady Osydan kejin oәlsirep bara zhatkan Vizantiyany kaldyryp nazaryn Siriya men Mysyrga audardy Birak onda eleuli ozgerister boldy 1081 zhyly Votaneiat taktan kulatyldy birak Melissin emes onyn tuysy Aleksej Komnin taktan kulatty 2 zhyl otken son zhana bileushi zhogalgan Kishi Aziyadagy ielikterdi elge kajtaruga sheshim kabyldady Filomeliya tүbindegi shajkasta ol selzhүkterdi zhenip bejbit kelisim bojynsha Nikomediyany aldy Өlimi1086 zhyly sultan Antiohiyany basyp alyp Siriya әmirlerin alandatty Olar batys korshisine karsy odak kurdy al batys korshisi olardyn shakyruyn kabyl alyp Aleppoga bet aldy Eki kalanyn ortasynda karsylastar kezdesti Ұrysta Sүlejmennin әskeri zheniliske ushyrady al ozi tutkyn bolgysy kelmej ozine kol saldy Sultandykta anarhiya ornady ony Sүlejmen bileushisi Mәlik shaһ koldandy Ol sol zherde eki generalyn tagajyndap markumnyn uldaryn kepilge aldy DerekkozderTamara T Rajs Selzhүkter Koshpendiler Kishi Aziyany basyp aldy
