Қаратау жыланбасы
Қаратау жыланбасы (лат. Dracocephalum karataviense) – ерінгүлділер тұқымдасы, жыланбас туысына жататын көп жылдық шала бұта.
| Қаратау жыланбасы | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||
| Dracocephalum karataviense Pavl. et Roldug. |
Ботаникалық сипаты
- Биіктігі 15 – 60 см.
- Жіңішке тамырсабағының сырты безді, түкті сабақтар дамиды.
- Жапырақтары қандауыр пішінді, ұзындығы 1,5 – 3 см, ені 0,4 – 1,2 см, сағақсыз болады. Жапырақ тақтасы тегіс жиекті, нүкте тәрізді безді дақтары бар, өркенге сағақсыз бекініп қарама-қарсы орналасады. Жапырақ бетін жылтыр сұйықтық жауып тұрады.
- Гүл сағағы өте қысқа. Гүліндегі безді түкті тостағанша жапырақшаның ұзындығы 10 – 15 мм, сиякөк түсті. Күлтесінің сырты безді-түкті, қоңыр-қызғылт түсті, оның ұзындығы 18 – 25 мм. Астыңғы ерін құрайтын күлтелері үстіңгісіне қарағанда 1,5 – 2 есе ірі болады. Аталықтарының жіпшесі қысқа, әрі қалың түкті. Аналығының аузы қос тілімді.
- Тұқымы арқылы көбейеді. Маусымда гүлдеп, шілдеде жемістері піседі.
- Жемісі – құрғақ майда (ұсақ) жаңғақша.
Өсетін орны мен таралуы
Талас Алатауының аласа таулары (Машаттау) мен Қаратау жотасының (Мыңжылқы аймағы) тастақты беткейлерінде және жартастарында ғана кездесетін өсімдік.
Қаратау жыланбасы – сирек кездесетін өсімдік, Қаратаудың эндемигі. Жылдан жылға таралу аймағының азаюына байланысты, қорғауға алынып, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Дереккөздер
- Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
- Тараз энциклопедиясы
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Қаратау жыланбасы туралы ақпарат, Қаратау жыланбасы дегеніміз не? Қаратау жыланбасы сөзі нені білдіреді?
Қaratau zhylanbasy lat Dracocephalum karataviense eringүldiler tukymdasy zhylanbas tuysyna zhatatyn kop zhyldyk shala buta Қaratau zhylanbasyDүniesi ӨsimdikterBolimi Gүldi osimdikterTaby Қos zharnaktylar unranked AsteridsSaby Tukymdasy LamiaceaeKishi tukymdasy Tegi DracocephalumTүri D karatavienseDracocephalum karataviense Pavl et Roldug Botanikalyk sipatyBiiktigi 15 60 sm Zhinishke tamyrsabagynyn syrty bezdi tүkti sabaktar damidy Zhapyraktary kandauyr pishindi uzyndygy 1 5 3 sm eni 0 4 1 2 sm sagaksyz bolady Zhapyrak taktasy tegis zhiekti nүkte tәrizdi bezdi daktary bar orkenge sagaksyz bekinip karama karsy ornalasady Zhapyrak betin zhyltyr sujyktyk zhauyp turady Gүl sagagy ote kyska Gүlindegi bezdi tүkti tostagansha zhapyrakshanyn uzyndygy 10 15 mm siyakok tүsti Kүltesinin syrty bezdi tүkti konyr kyzgylt tүsti onyn uzyndygy 18 25 mm Astyngy erin kurajtyn kүlteleri үstingisine karaganda 1 5 2 ese iri bolady Atalyktarynyn zhipshesi kyska әri kalyn tүkti Analygynyn auzy kos tilimdi Tukymy arkyly kobejedi Mausymda gүldep shildede zhemisteri pisedi Zhemisi kurgak majda usak zhangaksha Өsetin orny men taraluyTalas Alatauynyn alasa taulary Mashattau men Қaratau zhotasynyn Mynzhylky ajmagy tastakty betkejlerinde zhәne zhartastarynda gana kezdesetin osimdik Қaratau zhylanbasy sirek kezdesetin osimdik Қarataudyn endemigi Zhyldan zhylga taralu ajmagynyn azayuyna bajlanysty korgauga alynyp Қazakstannyn Қyzyl kitabyna engizilgen DerekkozderҚazakstan tabigaty Enciklopediya Bas red B Ө Zhakyp Almaty Қazak enciklopediyasy ZhShS 2011 T Z 304 bet ISBN 9965 893 64 0 T Z ISBN 9965 893 19 5 Taraz enciklopediyasy
