Нұрсұлтан Назарбаев отбасы - NiNa.Az

Қазақстанның бірінші президенті (1991–2019) және Қауіпсіздік кеңесінің бірінші төрағасы (1991–2022) Нұрсұлтан Назарбаевтың отбасы Ұлы жүздің шапырашты руынан шыққан. кезіндегі жаппай непотизм және жемқорлық көмегінен оның жанұясы мен туыстары елде үлкен бедел мен байлыққа қол жеткізді. Кейде олар Назарбаевтар әулеті деп те аталды.

Назарбаевтар отбасы
Нұрсұлтан Назарбаев Сара Назарбаева Дариға Назарбаева Тимур Құлыбаев
Түрі	отбасы
Елі	Қазақстан
Негізін салушысы	Нұрсұлтан Назарбаев
Қазіргі басы	Нұрсұлтан Назарбаев
Титулдары	Қазақстан президенті Нұр Отан басшысы Асар басшысы Сенат төрайымы Қазақгаз төрағасы Атамекен төрағасы ҚазТрансОйл төрағасы
Мүшелері	Нұрсұлтан Назарбаев, Сара Назарбаева, Дариға Назарбаева, Динара Құлыбаева, Әлия Назарбаева, Самат Әбіш, Қайрат Сатыбалдыұлы, басқалары
Байланысты мүшелері	Рахат Әлиев †, Қайрат Шәріпбаев, Тимур Құлыбаев, , Қайрат Боранбаев, басқалары
Ұлты	қазақтар
Бұл үлгіні: көру •  • өңдеу

Толық Назарбаевтың президенттігі мен ізбасары бірінші жылдарында Назарбаевтар әулеті саяси тұрғыдан өте ықпалды болды.Қаңтар оқиғасынан кейін Назарбаевтар, соның ішінде Елбасы болмай қалған Нұрсұлтан Әбішұлының өзі, сонымен қатар олардың өзге де туыстары бірнеше лауазымдардан және атақтардан айырылды, алайда Азаттық радиосы әулеттің әлі де ықпалды екенін айтады.

2024 жылы Тимур, Динара Құлыбаевтар, Дариға, Нұрбол Назарбаевтар мен Нұрәлі Әлиев Қазақстандағы 75 ең ауқатты адамдар қатарына енді.

Өз отбасы

Әйелдері

Сара Назарбаева

Сара мен Нұрсұлтан Назарбаевтар бейнеленген пошта маркасы, 2013 жыл

Толық мақаласы: Сара Алпысқызы Назарбаева

Сара Назарбаева, Нұрсұлтан Назарбаевтың тұңғыш және жалғыз ресми әйелі, 1941 жылғы 12 ақпанда, Қарағанды облысындағы Қызылжарда дүниеге келген. Ол арғын тайпасының қуандық руының Мұрат бөлімінен шыққан. 1962 жылғы 25 тамызда басталған некесіне дейін ол Қарағанды металлургия комбинатындағы металлург еді.

Назарбаев президенттігі кезінде Сара Алпысқызы «Бөбек» республикалық балалар қайырымдылық қорының президенті және ҚазМУ құрметті профессоры сияқты атақ-лауазымдарға және 1-дәрежелі Достық ордені, Достастық жұлдызы және басқа да кішігірім марапаттарға ие болды.

2023 жылы Сара Алпысқызының Назарбаев тегін туған тегіне ауыстырғаны жайлы хабарланды. Бұл өзгерісті оның жеке кәсіпкер есімінің ауысуы және жалпы жаңалықтарда жоқ болуы көрсетті, алайда Назарбаевтың ресми сайты ол әлі де оның жалғыз заңи жұбайы деп хабарлайды.

Гүлнар Рақышева

Түрлі дереккөздерде, соның ішінде Азаттық радиосында және Рахат Әлиевтің кітабы Гүлнар Оразқызы Рақышеваның Нұрсұлтан Назарбаевтың екінші бейресми әйелі екені хабарланады және де бұл ақпаратты ресми түрде ешкім растамаған, жоққа шығармаған да.

Гүлнар Рақышева мен Назарбаевтың қатынасы жайлы тұңғыш рет өзінің «Өкіл қайын ата» кітабында Нұрсұлтан Әбішұлының күйеу баласы Рахат Әлиев баяндады. Бұрын стюардесса болған Рақышева Назарбаевпен қарым-қатынас бастағалы бұл қызметінен кетті де, көп ұзамай Air Astana вице-президенті болды. Сол уақытқа қарай Рақышева әкесінің де мансабы өсе кетті.

Гүлнар Рақышева 1970 жылғы 2 наурызда, Ресейдің қаласында дүниеге келген. Сол жылдарға қарай оның әкесі Ораз Рақышев Ресейде әскери қызметін өтеп жатқан еді. 1981–1986 жылдары Рақышев Мажарстанға жіберілді де, қызы Мор (маж.) қаласындағы мектепте оқыды. Дәл қазір Гүлнар Оразқызы — 40 мекенжайда тіркелген «ФИРМА ШАРМ» компаниясының иесі. 2023 жылы бұл компания жыл сайынғы ақша айналымы 100 миллион теңгенің айналасында болды. Ол, оған қоса, — Sergio Group мен «Мой сервис» компаниялары тең құрылтайшыларының бірі және «Барыс» қайырымдылық қорының иесі. 2023 жылы Sergio Group компаниясының жыл сайынғы ақша түсімі 4–6 млрд теңге аралығында еді.

Рахат Әлиев, оған қоса, Рақышеваның Назарбаевтан туған екі қыз баласы бар және ол Испанияда тұрады деп хабарлаған. Алайда әлеуметтік желілерде оның бір есе Алматыда, басқа кезде Астанада тұратыны көрсетілген. 2023 жылы Рақышева Назарбаевпен қатынасын жоққа шығарғандай болды.

Әсел Құрманбаева

Әсел Тілектесқызы Құрманбаева (туғанында Исабаева), Назарбаевтың үшінші бейресми әйелі және Сара Алпысқызынан басқа расталған жалғыз жолдасы, 1981 жылы Алматыда дүниеге келген. Оның әкесі — 20 жыл бойы Алматыдағы аграрлық университетті басқарып келе жатқан Тілектес Есполов. Хореограф мамандығына оқыған Исабаева бір кезде Мисс Қазақстан атанды.

2024 жылы Құрманбаеваның Дубайдың Palm Jumeirah атты үйлерінде нарықтағы құны 900 миллион теңгеден (2 миллион доллар) басталатын үш бөлмелі пәтері бар болғаны хабарланды және ол, оған қоса, сол кезде Астана Балет театрының арт-жетекшісі болды. Оның есімі оффшорлық компаниялар арқылы 30 миллион доллар алғаны туралы халықаралық тергеуде де аталған.

2023 жылы Назарбаев өз кітабында Құрманбаеваның өзінің тоқалы болғанын және екеуінің Тауман (2005 жылы туған) және Бәйкен (2009 жылы туған) есімді екі ұл баласының бар екенін жария етті. Құрманбаева мен Назарбаевтың тұрғаны да айтылды.

Балалары

Назарбаевтың ең үлкен қызы, Дариға Назарбаева, 2019 жыл

Нұрсұлтан Назарбаевтың Сара Алпысқызымен ресми некесінен үш қызы, Әсел Құрманбаевамен бейресми некесінен екі ұлы бар және Рахат Әлиевтің хабарлауынша Гүлнар Рақышевадан туған екі қызы бар. Осыған сүйене отырып жалпылама айтқанда, Нұрсұлтан Назарбаевтың белгілі 7 баласы; 2 ұлы мен 5 қызы бар.

Сара Назарбаевадан туғандары

Дариға Назарбаева

Толық мақаласы: Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаева

1963 жылғы 7 мамырда туған Дариға Назарбаева — бірнеше мемлекеттік қызметтерге, соның ішінде Сенат төрайымы, Премьер-министр орынбасары, Сенатор, Мәжіліс депутаты және Мәжілістегі Нұр Отан фракциясының төрайымы сияқты лауазымдарға ие болған саясаткер. Ол — офшор компанияларына ие болған деп айтылған Назарбаевтың үлкен қызы.

Динара Құлыбаева

Толық мақаласы: Динара Нұрсұлтанқызы Құлыбаева

1967 жылғы 19 тамызда туған Динара Құлыбаева (туғанында Назарбаева) — Нұрсұлтан Назарбаевтың екінші және ортаншы қызы.

Халық банкін бақылайтын Динара Нұрсұлтанқызы мен күйеуі Тимур Құлыбаев әрқайсысының байлығы 2024 жылы 5 миллиард доллар құрды. Ол, Құлыбаевпен бірге, — Қазақстандағы екінші ең бай адам. Құлыбаева — Forbes-тың дүние жүзі миллиардерлер тізімінде болған жалғыз Орталық Азиялық әйел адам.

Әлия Назарбаева

Толық мақаласы: Әлия Нұрсұлтанқызы Назарбаева

1980 жылғы 3 ақпанда, Алматыда туған Әлия Назарбаева — Нұрсұлтан Назарбаевтың кенже қызы.

Гүлнар Рақышевадан туғандары

Назарбаевтың бұрынғы күйеу баласы Рахат Әлиев оның Рақышевадан туған екі қыз баласы бар болғанын және олардың Испанияда тұратынын хабарлаған.

Әсел Құрманбаевадан туғандары

2023 жылы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің «Менің өмірім» кітабында тоқалы Әсел Құрманбаевадан Тауман (2005 жылы туған) мен Бәйкен (2009 жылы туған) есімді екі ұлының бар болғанын жария етті. Құрманбаева мен Назарбаевтың тұрғаны да айтылды.

Тауман Нұрсұлтанұлы 2005 жылғы 6 сәуірде дүниеге келген. 2023 жылғы сәуірде Тауман Энергетика министрі Алмасадам Сәтқалиевтың қызы Анаделя Майдановаға үйленді. Бәйкен Нұрсұлтан 2008 жылғы 5 желтоқсанда дүниеге келді.

Немерелері

Назарбаевтың белгілі 10 жиен немересі бар: Дариғаның 3 баласы, Динараның 3 баласы және Әлияның 4 баласы бар. Төменде Назарбаевтың ең белгілі жиендері ғана берілген:

Нұрәлі Әлиев

Толық мақаласы: Нұрәлі Рахатұлы Әлиев

Нұрәлі Рахатұлы Әлиев — кәсіпкер. Рахат Әлиев пен Дариға Назарбаевтың үлкен ұлы және осылайша Назарбаевтың тұңғыш жиені. Нұрәлі Әлиев үйленген, төрт баласы бар.

2023 жылғы қыркүйекте Қаңтар оқиғасынан кейінгі Назарбаевтардың лауазым мен атақ жоғалтқанына қарамастан көшбасшылыққа қол жеткізді.

Айсұлтан Назарбаев

Толық мақаласы: Айсұлтан Рахатұлы Назарбаев

1990 жылғы 26 тамызда туған Айсұлтан Назарбаев — футболшы және кәсіпкер. Ресми өмірбаянындағы ақпарат бойынша Айсұлтан — Назарбаевтың жиені, Рахат Әлиев пен Дариға Назарбаеваның екінші ұлы. Өмірінің соңына қарай ол әлеуметтік желілерде әкесінің Назарбаевтың өзі болғанын айтты және өміріне қауіп төнгенін хабарлады. Айсұлтанның әкесі — Рахат Әлиев деген ДНҚ құжат жалған болып шықты да, оның шынайы ата-анасы белгісіз.

2020 жылғы 16 тамыз күні Лондонда Айсұлтан Назарбаев қайтыс болды. Британдық коронер Айсұлтанның есірткі тәуелдігінен өзі қайтыс болғанын айтты.

Венера Назарбаева

1995 жылғы 24 қазанда туған Венера Назарбаева — Рахат Әлиев пен Дариға Назарбаеваның кенже баласы және жалғыз қызы. 2018 жылы ол «Шайжүнісовтер әулетіне» келін болып түсті.

Ата-тегі

Нұрсұлтан Назарбаев Ұлы жүздің шапырашты руынан шыққан. Оның шежіресі: Нұрсұлтан, Әбіш, Назарбай, Көшек, Қарасай, Есқожа, Шапырашты.

Нұрсұлтан Назарбаевтың әкесі мен анасы болған Әбіш пен Әлжан Бұқарбайқызы (Жатқанбаева) Назарбаевтар шаруалар болатын. Өрт сөндірмек болғанда Әбіш қолын жарақаттап алды да, әскери қызметке бара алмай қалды.Екінші дүниежүзілік соғыстың аяғында отбасы Шамалған ауылына оралды, онда 1948 жылы Назарбаев мектепке барып, орыс тілін үйрене бастады; осы кезде ол нағашы атасымен тұратын, ата-анасының бұл жерде қысқа мерзім бойы баспанасы болмаған еді. Кейінірек Назарбаевтың өзі олармен араласа отырып, орыс тілін меңгеру үшін негізінен этникалық орыстар тұратын Шамалғанның жоғарғы бөлігіне көшті.

Ағайындары

Сатыбалды Назарбаев

• Әйелі: Светлана Мырзахметовна Назарбаева
• Балалары:

1. Қайрат Сатыбалдыұлы
2. Самат Сатыбалдыұлы Әбіш

Болат Назарбаев

Назарбаевтың інісі Болат Назарбаевтың бірнеше әйелі болған. Әйелдері мен балаларының нақты саны белгісіз. Бәйбішесі — Гүлжан Төлегенқызы Назарбаева (Айтмұхамбетова; 1955–2020). Айтмұхамбетовамен оның Гүлмира, Құндыз, Нұрбол атты балалары бар.

Болат Назарбаевтың «гаремінде» бірнеше әйел болған. Олар және балалары:

• Майра Құрманғалиева: Ханболат
• Гүлнұр Уахапқызы Дүйсебаева: Хантөре, Жанель
• Динара Кемелханқызы Маметекова: Еркежан, Мұхаммед
• Жұлдыз Ташова

Болат Әбішұлының заң бойынша мұрасының міндетті үлесін алуға ниетін білдірген балалары осы:

1. Назарбаев Нұрбол Болатұлы, 1983 жылғы 14 қарашада туған
2. Болатұлы Болатхан, 2012 жылғы 7 ақпанда туған;
3. Назарбаев Мұхаммед Болатұлы, 2021 жылғы 21 қыркүйекте дүниеге келген;
4. Назарбаева Еркежан Болатқызы, 2018 жылғы 18 мамырда дүниеге келген.
5. Назарбаев Елнұр Болатұлы, 2013 жылғы 19 тамызда туған;
6. Назарбаев Болат Болатұлы, 2014 жылғы 17 қазанда туған.
7. Назарбаев Акбар Болатұлы, 2016 жылғы 23 қарашада туған;
8. Назарбаева Нұрбан Болатқызы, 2018 жылғы 9 шілдеде туған;
9. Болатқызы Томирис, 2013 жылғы 30 шілдеде туған;
10. Болатқызы Аруназ, 2016 жылғы 30 қаңтарда туған;
11. Назарбаев Ханболат Болатұлы, 2002 жылғы 17 ақпанда дүниеге келген;
12. Назарбаева Альбина Болатқызы, 2003 жылғы 7 маусымда туған;
13. Назарбаев Хантөре Болатұлы, 2018 жылғы 26 қаңтарда дүниеге келген;
14. Назарбаева Жанель Болатқызы, 2010 жылғы 3 қарашада туған.

Мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдарында меценат көрсетілетін Болат Назарбаев түрлі актив пен базарларға ие болатын. Болат байлығының қайдан келгені ресми түрде белгісіз, бірақ деректердің көбі оның бұл байлыққа ағасы Нұрсұлтан арқылы қол жеткізгені хабарланады. Байлыққа ие болмақ болған сантехник-механик Болат Әбішұлы рейдерлік арқылы бизнестерді тартып алатын делінеді.

Әнипа Назарбаева

Назарбаевтың қарындасы Әнипа Әбішқызы үйленген болатын. Оның баласы Элмира Жылқыбаева Азамат Жылқыбаевқа үйленген еді.

Сын

Назарбаевтар әулеті кезінде үлкен байлық пен шексіз билікке қол жеткізді. Қыздары мен інілері Forbes журналына енді, елдегі мәдени маңызы бар аумақтар мен ірі базарларды өзіне тартып алды.

Әулет мүшелері

Мүшелер кестесі

Назарбаевтың тікелей отбасы

Сара Назарбаева

Нұрсұлтан Назарбаев

Әсел Құрманбаева

Рахат Әлиев

Дариға Назарбаева

Динара Құлыбаева

Тимур Құлыбаев

Әлия Назарбаева

Данияр Хасенов

Тауман Нұрсұлтанұлы

Бәйкен Нұрсұлтан

Нұрәлі Әлиев

Айсұлтан Назарбаев

Венера Назарбаева

Алтай Құлыбаев

Дениза Құлыбаева

Нәби Құлыбаев

Әлишия Құлыбаева

Тиара Хасенова

Алсара Хасенова

Айлана Досанова

Алдияр Досанова

Назарбаевтың қалған белгілі туыстары

Әбіш Назарбаев

Әлжан Назарбаева

Сара Назарбаева

Нұрсұлтан Назарбаев

Әсел Құрманбаева

Сатыбалды Назарбаев

Светлана Назарбаева

Әнипа Назарбаева

Гүлжан Назарбаева

Болат Назарбаев

Майра Құрманғалиева

Дариға Назарбаева

Динара Құлыбаева

Әлия Назарбаева

Қайрат Сатыбалдыұлы

Самат Әбіш

Гүлмира Әбішева

Құндыз Назарбаева

Мүшелер тізімі

Туғаны	Қайтыс болғаны	Суреті	Аты-жөні	Назарбаевқа туыстығы	Лауазымы	Мамандығы	Дереккөз
1903	1971		Әбіш Назарбаев	Нұрсұлтан Назарбаевтың әкесі		шаруа
1910	1977		Әлжан Назарбаева	Нұрсұлтан Назарбаевтың анасы		шаруа
1940			Нұрсұлтан Назарбаев	Өзі	Қазақстан президенті (1990–2019) Елбасы (2010–2022) Қауіпсіздік кеңесінің төрағасы (1991–2022) «Нұр Отан» партиясының төрағасы (1999–2022)	металлург
1947	1981		Сатыбалды Назарбаев	Нұрсұлтан Назарбаевтың інісі	—
1950			Әнипа Назарбаева	Нұрсұлтан Назарбаевтың қарындасы	«Кенжехан», «Кенжехан-2» базарларының негізін қалаушы
1953	2023		Болат Назарбаев	Нұрсұлтан Назарбаевтың інісі	—	механик, заңгер
1941			Сара Назарбаева	Нұрсұлтан Назарбаевтың бірінші әйелі	Бөбек қорының президенті (1992–1999)	металлург
1970			Гүлнар Рақышева	Нұрсұлтан Назарбаевтың «екінші» әйелі	Air Astana вице-президенті (2000—2005)	стюардесса
1980			Әсел Құрманбаева	Нұрсұлтан Назарбаевтың тоқалы	«Астана Балет» театрының негізін қалаушы, театрдың арт-менеджері	хореограф, Мисс Қазақстан
1963			Дариға Назарбаева	Нұрсұлтан Назарбаевтың тұңғыш қызы	«Хабар» агенттігінің басшысы (1995–2001) Нұрсұлтан Назарбаев қорының директоры (2007 бастап) Премьер-министр орынбасары (2015–2016) Сенатор (2016–2020) Сенат төрайымы (2019–2020) Мәжіліс депутаты (2004–2007; 2012–2015; 2021–2022)	тарихшы, саясаттанушы, кәсіпкер
1967			Динара Құлыбаева	Нұрсұлтан Назарбаевтың екінші қызы	Нұрсұлтан Назарбаев білім қорының құрылтайшысы және бұрынғы директоры (1998—2022)	экономист, педагог, кәсіпкер
1980			Әлия Назарбаева	Нұрсұлтан Назарбаевтың кенже қызы	«Жасыл ел» кеңесінің төрайымы (2021 бастап)	заңгер, экономист, халықаралық қатынастар, продюсер, кәсіпкер
1970			Қайрат Сатыбалдыұлы	Нұрсұлтан Назарбаев інісі, Сатыбалды Назарбаевтың ұлы	Астана әкімінің орынбасары (1998–2000) Қазақойлдың вице-президенті (2000–2003) Қазақстан темір жолының бірінші вице-президенті (2005–2006) Нұр Отан хатшысы (2010–2015)	кәсіпкер
1970			Самат Әбіш	Нұрсұлтан Назарбаев інісі, Сатыбалды Назарбаевтың ұлы	Ұлттық қауіпсіздік комитеті Астана қалалық департаментінің бастығы, ҰҚК төрағасының орынбасары, бірінші орынбасары (2011–2022)	заңгер
1947	2024		Светлана Назарбаева	Нұрсұлтан Назарбаевтың жеңгесі, Сатыбалды Назарбаевтың әйелі	Дәуір баспасының директоры (2003–2024)	филолог, кәсіпкер
1970			Нұрбол Назарбаев	Нұрсұлтан Назарбаев інісі, Болат Назарбаевтың ұлы	Алматы облысы Ішкі істер департаменті төрағасының орынбасары (2014–2017)	заңгер, кәсіпкер
2005			Тауман Назарбаев	Нұрсұлтан Назарбаевтың ұлы
2008			Бәйкен Назарбаев	Нұрсұлтан Назарбаевтың ұлы
1962	2015		Рахат Әлиев	Нұрсұлтан Назарбаевтың бұрынғы күйеу баласы, Дариға Назарбаеваның күйеуі	Салық полициясы бастығының бірінші орынбасары, Алматы қалалық салық полициясының бастығы, Салық полициясының бастығы (1996–1999) Ұлттық қауіпсіздік комитеті Алматы облыстық департаментінің бастығы, ҰҚК төрағасының орынбасары, бірінші орынбасары (1999–2001) Президент күзет қызметі бастығының орынбасары (2001–2002) ҰОК төрағасы (2002) Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары (2005–2007) Аустриядағы елші (2002–2005; 2007)	хирург, құқықтанушы, заңгер, кәсіпкер
1963			Қайрат Шәріпбаев	Нұрсұлтан Назарбаевтың күйеу баласы, Дариға Назарбаеваның күйеуі	ҚазТрансГаз директорлар кеңесінің төрағасы (2015—2020) ҚазТрансГаз басқарма төрағасы (2014—2015, 2020—2022)	агроном, кәсіпкер
1966			Тимур Құлыбаев	Нұрсұлтан Назарбаевтың күйеу баласы, Динара Құлыбаеваның күйеуі	ҚазМұнайГаз бірінші вице-президенті (2002–2005) Самұрық, Самұрық-Қазына басқарма төрағасының орынбасары (2006–2011) Самұрық-Қазына басшысы (2011) Атамекен төралқа төрағасы (2011–2022) ҰОК төрағасы (2015–2024)	экономист, кәсіпкер
1976	2020			Нұрсұлтан Назарбаевтың бұрынғы күйеу баласы, Әлия Назарбаеваның күйеуі	операторының төрағасы әуежайының тең иесі	саясаткер, кәсіпкер
1981				Нұрсұлтан Назарбаевтың күйеу баласы, Әлия Назарбаеваның күйеуі	ҚазТрансОйл басшысы (2016–2022) президенті (2017–2022)	финансист, администратор, халықаралық қатынастар
1985			Нұрәлі Әлиев	Нұрсұлтан Назарбаевтың жиен немересі, Дариға Назарбаеваның ұлы	президенті (2013—2014) Астана қаласы әкімінің орынбасары (2014—2016) директорлар кеңесінің төрағасы (2016—2025)	кәсіпкер, экономист
1990	2020		Айсұлтан Назарбаев	Нұрсұлтан Назарбаевтың жиен немересі, Дариға Назарбаеваның ұлы (даулы)		кәсіпкер, экономист
1995			Венера Назарбаева	Нұрсұлтан Назарбаевтың жиен немересі, Дариға Назарбаеваның қызы	—	—

Тағы қараңыз

• Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы

Қосымша ақпарат

1. Қазақстан заңнамасында адамның бірден бірнеше некеге тұруы заңсыз.
2. Нұрсұлтан Назарбаевтың екінші әйелі делінетін Гүлнар Рақышевамен қарым-қатынасы ресми түрде расталмаған
3. Өмірінің соңғы жылдарына қарай Айсұлтан Назарбаев шынайы әкесінің Нұрсұлтан Әбішұлы екенін айтқан. Бұл ақпаратты растайтын, не жоққа шығаратын еш құжат жоқ, бұрын көрсетілген ДНҚ құжаты шынайы емес болды.
4. Болат Назарбаевтың Гүлнұр Назарбаевамен некесі ресми түрде расталмаған

Дереккөздер

1. Кое-что о предках Назарбаева: Генеалогическое древо Президента показали в Алматы  (орыс.). tengrinews.kz (30 ноября 2017). Тексерілді, 7 қараша 2024.
2. Bekmurzaev, Nurbek Central Asian presidents cannot stop appointing their relatives to high-level posts  (ағыл.). Global Voices (31 August 2023). Тексерілді, 7 қараша 2024.
3. Клевцова, Анна “Непотизм мен жемқорлыққа батқан” Қазақстанның достары мен дұшпандары  (қаз.). Азаттық радиосы (2 мамыр 2022). Тексерілді, 7 қараша 2024.
4. Ақаева, Хадиша; Рено, Айя Назарбаевтар, Ізбастин, Құлыбаев және басқалар: кімнің компаниясына салық төлемеуге рұқсат етілген?  (қаз.). Азаттық радиосы (30 қазан 2023). Тексерілді, 7 қараша 2024.
5. Talant, Bermet Kazakhstan’s longtime “leader” is out, but the regime he built remains  (ағыл.). the Interpreter (14 February 2022). Тексерілді, 7 қараша 2024.
6. Панниер, Брюс Назарбаевтар әулеті ас та төк өмірін тағы да паш етті  (қаз.). Азаттық радиосы (23 қазан 2019). Тексерілді, 7 қараша 2024.
7. Қайыртайұлы, Манас Назарбаевтың астанадағы аралы. Жайлаудағы резиденция. Жекеге өткен Үшқоңыр  (қаз.). Азаттық радиосы (5 маусым 2022). Тексерілді, 7 қараша 2024.
8. Ілияс, Бақыт «Әкесі Айсұлтан, әжесі Дариға»: Назарбаевтар әулеті жайлы тағы бір дерек әшкере болды  (қаз.). qaz.ulysmedia.kz (22 тамыз 2024). Тексерілді, 7 қараша 2024.
9. Қайыртайұлы, Манас Назарбаевта не қалды? Экс-президенттің билігі мен байлығы  (қаз.). Азаттық радиосы (1 желтоқсан 2023). Тексерілді, 7 қараша 2024.
10. Қалмұрат, Аян Дариғаның «күйеуі» Қайрат Шәріпбаевтың құпия бизнесі бар ма?  (қаз.). Азаттық радиосы. Тексерілді, 7 қараша 2024.
11. Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы  (қаз.). law.gov.kz. Тексерілді, 10 қараша 2024.
12. Назарбаева (Кунакаева) Сара Алпысовна (персональная справка)  (орыс.). online.zakon.kz. Тексерілді, 10 қараша 2024.
13. жауапты редактор Хакім Омар; құрастырушы Ісләмов Ібрахым (Жақан) Алтай шежіресі — Алматы: «Темірқазық» баспасы, 2014.
14. Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ. Өмірбаян = Нурсултан НАЗАРБАЕВ. Биография — Деловой Мир Астана, 2012. — Б. 54. — ISBN 978-601-7259-37-2. Мұрағат көшірмесі 2 сәуірдің 2021 Wayback Machine мұрағатында
15. Официальная супруга экс-президента Казахстана отказалась от фамилии Назарбаева  (орыс.). kaztag.kz (17 апреля 2023). Тексерілді, 10 қараша 2024.
16. Қайыртайұлы, Манас; Бақытжан, Мейірім Назарбаевтың "екінші әйелі" Гүлнара Рақышева деген кім?  (қаз.). Азаттық радиосы (16 қараша 2023). Тексерілді, 10 қараша 2024.
17. Қайыртайұлы, Манас "Көре алмайтын егеуқұйрық". Назарбаевтың "екінші әйелінің" аккаунты Азаттық тілшісіне жазды  (қаз.). Азаттық радиосы (9 желтоқсан 2023). Тексерілді, 10 қараша 2024.
18. Қайыртайұлы, Манас; Қалмұрат, Аян Miss Kazakhstan, "Астана балет" менеджері. Назарбаевтың "тоқалы" Әсел Құрманбаева кім?  (қаз.). Азаттық радиосы (4 қазан 2021). Тексерілді, 7 қараша 2024.
19. КУРМАНБАЕВА (ИСАБАЕВА) Асель Тлектескызы  (орыс.). centrasia.org. Тексерілді, 10 қараша 2024.
20. "Құны 2 миллиард теңге": Назарбаевтың "әйелдері" мен туыстарының Дубайда қандай үйлері бар?  (қаз.). stan.kz (18 қазан 2024). Тексерілді, 10 қараша 2024.
21. "Тоқалдан туған балаларын заңдастыру" ма? Әлеуметтік желіде Назарбаевтың кітабы жайлы не жазды?  (қаз.). Азаттық радиосы (2 желтоқсан 2023). Тексерілді, 7 қараша 2024.
22. Назарбаева Дарига Нурсултановна (персональная справка)  (орыс.). online.zakon.kz. Тексерілді, 7 қараша 2024.
23. "Панама архивінде" Дариға Назарбаеваның аты тағы да аталды  (қаз.). Азаттық радиосы (21 маусым 2018). Тексерілді, 10 қараша 2024.
24. Қамауда, тергеу назарында, күдікті. Назарбаевтың жақындары жайлы қазірге дейін не белгілі?  (қаз.). Азаттық радиосы (24 маусым 2022). Тексерілді, 10 қараша 2024.
25. Құдайберген, Құралай Әлемдегі ең бай адамдар тізіміне алты қазақстандық енді  (қаз.). kz.kursiv.media (2 сәуір 2024). Тексерілді, 10 қараша 2024.
26. Динара Кулибаева  (орыс.). Forbes. Тексерілді, 10 қараша 2024.
27. Назарбаева Алия Нурсултановна (персональная справка)  (орыс.). online.zakon.kz. Тексерілді, 7 қараша 2024.
28. Риклтон, Крис Әлия Назарбаева "жаңа Қазақстанға" қауіп төндіріп тұр ма?  (қаз.). Азаттық радиосы (14 маусым 2024). Тексерілді, 10 қараша 2024.
29. Третья супруга президента Казахстана и их дети – ФОТО  (орыс.). oxu.az (28 апреля 2014). Тексерілді, 17 қараша 2024.
30. Адильченов, Ильдар Нұрсұлтан Назарбаевтың тұңғыш ұлы Тауман энергетика министрінің қызына үйленді — БАҚ  (қаз.). kaz.orda.kz (15 сәуір 2023). Тексерілді, 7 қараша 2024.
31. Кулибаева Динара Нурсултановна (персональная справка)  (орыс.). online.zakon.kz. Тексерілді, 10 қараша 2024.
32. Назарбаевтың жиен немересі Нұрәлі Әлиев "Транстелеком" директорлар кеңесіне жетекшілік етеді  (қаз.). Азаттық радиосы (3 тамыз 2023). Тексерілді, 10 қараша 2024.
33. Назарбаевтың жиен немересі Нұрәлі Әлиев Астанаға келді (фото)  (қаз.). kaz.nur.kz (7 желтоқсан 2023). Тексерілді, 10 қараша 2024.
34. Бақытжан, Мейірім Назарбаевтың жиені Нұрәлі Әлиев "Транстелекомға" қалай қол жеткізді?  (қаз.). Азаттық радиосы (5 қыркүйек 2023). Тексерілді, 10 қараша 2024.
35. Айсұлтан Назарбаев 30 жасында қайтыс болды  (қаз.). baq.kz (16 тамыз 2020). Тексерілді, 10 қараша 2024.
36. Айсұлтан Назарбаев тегін өзгертті. Неге?  (қаз.). turkystan.kz (15 сәуір 2019). Тексерілді, 10 қараша 2024.
37. Рахат Алиев не является биологическим отцом Айсултана?  (орыс.). Exclusive (13 февраля 2020). Тексерілді, 21 тамыз 2020.
38. "Он – не сын Рахата" – о реакции на смерть Айсултана Назарбаева  (орыс.). holanews.kz. HOLA News (13 февраля 2020). Тексерілді, 21 тамыз 2020. Мұрағат көшірмесі 19 қыркүйектің 2020 Wayback Machine мұрағатында
39. Британский коронер: Айсултан Назарбаев умер своей смертью, из-за наркозависимости  (орыс.). Азаттық радиосы (25 марта 2021). Тексерілді, 10 қараша 2024.
40. Венера Назарбаева келін болып түскен Шайжүнісовтер әулеті жайлы не білеміз  (қаз.). stan.kz (25 маусым 2018). Тексерілді, 10 қараша 2024.
41. Иргалиев, Ермек Дарига Назарбаева выдала замуж единственную дочь  (орыс.). 365info.kz (25 июня 2018). Тексерілді, 10 қараша 2024.
42. Елеуова, Құндыз Саф алтыннан жасалған шежіре, Назарбаевтың Астанадағы мұражайына саяхат  (қаз.). Азаттық радиосы (18 маусым 2009). Тексерілді, 11 қараша 2024.
43. https://www.azattyq.org/a/kazakhstan_mother_of_nazarbaev/28839852.html
44. Назарбаев, Нұрсұлтан Nursultan Nazarbayev: My Life, My Times and My Future... — Pilkington Press, 1998. — ISBN 1899044191.
45. Болата Назарбаева похоронят, предположительно, рядом с могилой его первой супруги  (қаз.). orda.kz (13 қараша 2023). Тексерілді, 24 желтоқсан 2024.
46. Горобоконенко, Мария Когда одной мало: как гарем многожёнца Болата Назарбаева делил его имущество  (орыс.). orda.kz (29 апреля 2022). Тексерілді, 24 желтоқсан 2024.
47. Алдабергенова, Көркем Болат Назарбаевтың мемлекетке өткен жерлерін қазір кім қолданып жүр?. dalanews.kz (28 тамыз 2024). Тексерілді, 24 желтоқсан 2024.
48. Мамашұлы, Асылхан "Бас істесе, фамилия да жеткілікті". Болат Назарбаевтың сантехниктен ірі меншік иесіне дейін өсуі  (қаз.). Азаттық радиосы (30 қазан 2021). Тексерілді, 24 желтоқсан 2024.
49. Сколько членов семьи Назарбаева попали в новый список Forbes Kazakhstan  (орыс.). Forbes (6 мая 2024). Тексерілді, 5 желтоқсан 2024.
50. Forbes: родственники экс-президента и казахстанские миллиардеры нарастили свои капиталы за 2022 год  (орыс.). Азаттық радиосы (11 мая 2023). Тексерілді, 5 желтоқсан 2024.
51. Семья рулит?! В рейтинге Forbes дочери, внук, племянник и зять Назарбаева  (орыс.). respublika.kz.media (12 мая 2022). Тексерілді, 5 желтоқсан 2024.
52. Как Алия Назарбаева стала владелицей 500 га земли и почему у неё их забрали  (орыс.). orda (17 апреля 2023). Тексерілді, 5 желтоқсан 2024.
53. Земли Алии и Болата Назарбаевых под Алматы вернули государству  (орыс.). tengrinews (14 апреля 2023). Тексерілді, 5 желтоқсан 2024.
54. Друг. Человек. Лидер  (орыс.). kazpravda.kz. Казахстанская Правда (3 июля 2010). Тексерілді, 7 қараша 2024.
55. Назарбаев Болат Абишевич (персональная справка)  (орыс.). online.zakon.kz. Тексерілді, 11 қараша 2024.
56. Қайыртайұлы, Манас; Бақытжан, Мейірім Назарбаевтың "екінші әйелі" Гүлнара Рақышева деген кім?  (қаз.). Азаттық радиосы (16 қараша 2023). Тексерілді, 7 қараша 2024.
57. Директор лебізі  (қаз.). Назарбаев білім қорының ресми сайты. Тексерілді, 7 қараша 2024.
58. Адильченов, Ильдар Нұрсұлтан Назарбаев екінші рет үйленгенін мәлімдеді  (қаз.). kaz.orda.kz (30 қараша 2023). Тексерілді, 7 қараша 2024.
59. Алиев Рахат Мухтарович (персональная справка)  (орыс.). online.zakon.kz. Тексерілді, 7 қараша 2024.
60. Құлыбаев Тимур Асқарұлы  (қаз.). baq.kz. Тексерілді, 7 қараша 2024.
61. Бывший муж Алии Назарбаевой вернулся в семью — СМИ  (орыс.). KNEWS (26 июля 2023). Тексерілді, 7 қараша 2024.
62. Құрманов, Байтас Назарбаевские, на выход: кто из родственников и приближённых первого президента расплатился за грехи семьи  (орыс.). ulysmedia.kz (27 апреля 2023). Тексерілді, 7 қараша 2024.