Мұсылман фракциясы
Мұсылман фракциясы – Мемлекеттік думадағы мұсылман халықтары өкілдерінің парламенттік фракциясы (1906 – 1917 жылы).
Бірінші Мемлекеттік думадағы 436 депутаттың 36-сы мұсылман депутаттары еді. Олар бүкіл империя мұсылмандарының мүддесін қорғау мақсатында парламенттік фракция құрды. Төрағалыққа белгілі Әзірбайжан қайраткері Ә.Топчибашев, бюро құрамына М.Ралиев, С.Алкин, И.З. Зиятканов, А.Ахметов, Ш.Сыртланов және С.Жантөриндер бір ауыздан ұсынылды. Мұсылман фракциясы депутаттары Мемлекеттік думада құрылған жер, азаматтық теңдік, қаржы комиссияларының құрамына еніп, мұсылман халықтарының мүддесін қорғау жолында қызмет етті. Онда қазақ депуттары А.Бірімжанов пен А.Қалменов қазақ халқының мүддесін көздеді. Мұсылман фракциясы елдегі оппозициялық саяси күштермен бірікті. Олармен бірге Мұсылман фракциясы Мемлекеттік думаның құқын кеңейте түсуді, заң шығару ісімен қатар үкіметті де Мемлекеттік дума қолына тапсыруды талап етті. 1907 жылы ашылған Екінші Мемлекеттік думаға сайланған 518 депутаттың 35-і мұсылман халықтарының өкілдері болды. Бірақ онда мұсылман депуттары бір фракция төңірегіне топтаспады. Олар “Ресей мұсылмандары одағы” және “Еңбек партиясы” бағдарламасын қолдаушылар болып екіге бөлінді. “Ресей мұсылмандары одағы” ұйымының бағдарламасын қолдаушылар МҰСЫЛМАН ФРАКЦИЯСЫна бірікті. Оның төрағасы болып Мұхаммедкәрім Биглов сайланды. Ал бюросы құрамында Б.Қаратаев, Қ.Тевкелев, ұ.Маһдиев, Х.Хасмамедов, Ф. Хан-Хойский кірді. Олар әзірлеген бағдарламада Мұсылман фракциясының мақсатына сай саяси, экономикалық, діни, т.б. бірқатар реформаларды жүзеге асыру жолында Ресейдің мұсылман азаматтары іс-әрекеттерін біріктіруі керектігі атап көрсетілді. Үшінші Мемлекеттік думаға Қазақстан және Орта Азия халықтары қатыстырылмады. Сондықтан ондағы 442 депутаттың 10-ы ғана мұсылман халықтарының өкілдері болды. Олар Мемлекеттік дума мәжілістерінде Түркістан өлкесі мен дала облыстарына өз алдына діни басқарма құру қажеттігін, мұсылман дінбасылары құқықтарын -православие дінбасылары құқықтарымен теңестіру мәселесін көтерді. Төртінші Мемлекеттік думадағы 442 депутаттың 6-уы ғана мұсылман халықтарының өкілі болды. Солардың ұйымдастыруымен 1914 жылы 15 – 20 маусым аралығында Бүкілресейлік өтті. Төртінші Мемлекеттік думада Мұсылман фракциясы мүшелерінің аз болуы себепті, 1916 жылы оған көмек көрсететін бюро құру қажеттігі туды. Ресей патшасының 1916 жылы 25 маусымдағы “бұратаналарды” майданның тылдағы қара жұмысына алу туралы жарлығына МҰСЫЛМАН ФРАКЦИЯСЫ наразылық танытты. Жалпы бірінші және екінші Мемлекеттік думаға сайланған қазақ депутаттары (Бақытжан Қаратаев, Әлихан Бөкейханов, А.Бірімжанов, Мұхамеджан Тынышбаев, т.б.) Мұсылман фракциясы жиындарында сот ісі, ағарту, діни істер, т.б. мәселелерге белсене араласты.
Тағы қараңыз
Сыртқы сілтемелер
- 1917 ЖЫЛҒЫ ТҮРКІСТАН МҰСЫЛМАНДАР ҚҰРЫЛТАЙЫ Мұрағатталған 8 желтоқсанның 2010 жылы.
- Мұстафа Шоқай
Дереккөздер
- Қазақ энциклопедиясы, 6 том.
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Мұсылман фракциясы туралы ақпарат, Мұсылман фракциясы дегеніміз не? Мұсылман фракциясы сөзі нені білдіреді?
Musylman frakciyasy Memlekettik dumadagy musylman halyktary okilderinin parlamenttik frakciyasy 1906 1917 zhyly Birinshi Memlekettik dumadagy 436 deputattyn 36 sy musylman deputattary edi Olar bүkil imperiya musylmandarynyn mүddesin korgau maksatynda parlamenttik frakciya kurdy Toragalykka belgili Әzirbajzhan kajratkeri Ә Topchibashev byuro kuramyna M Raliev S Alkin I Z Ziyatkanov A Ahmetov Sh Syrtlanov zhәne S Zhantorinder bir auyzdan usynyldy Musylman frakciyasy deputattary Memlekettik dumada kurylgan zher azamattyk tendik karzhy komissiyalarynyn kuramyna enip musylman halyktarynyn mүddesin korgau zholynda kyzmet etti Onda kazak deputtary A Birimzhanov pen A Қalmenov kazak halkynyn mүddesin kozdedi Musylman frakciyasy eldegi oppoziciyalyk sayasi kүshtermen birikti Olarmen birge Musylman frakciyasy Memlekettik dumanyn kukyn kenejte tүsudi zan shygaru isimen katar үkimetti de Memlekettik duma kolyna tapsyrudy talap etti 1907 zhyly ashylgan Ekinshi Memlekettik dumaga sajlangan 518 deputattyn 35 i musylman halyktarynyn okilderi boldy Birak onda musylman deputtary bir frakciya toniregine toptaspady Olar Resej musylmandary odagy zhәne Enbek partiyasy bagdarlamasyn koldaushylar bolyp ekige bolindi Resej musylmandary odagy ujymynyn bagdarlamasyn koldaushylar MҰSYLMAN FRAKCIYaSYna birikti Onyn toragasy bolyp Muhammedkәrim Biglov sajlandy Al byurosy kuramynda B Қarataev Қ Tevkelev u Maһdiev H Hasmamedov F Han Hojskij kirdi Olar әzirlegen bagdarlamada Musylman frakciyasynyn maksatyna saj sayasi ekonomikalyk dini t b birkatar reformalardy zhүzege asyru zholynda Resejdin musylman azamattary is әreketterin biriktirui kerektigi atap korsetildi Үshinshi Memlekettik dumaga Қazakstan zhәne Orta Aziya halyktary katystyrylmady Sondyktan ondagy 442 deputattyn 10 y gana musylman halyktarynyn okilderi boldy Olar Memlekettik duma mәzhilisterinde Tүrkistan olkesi men dala oblystaryna oz aldyna dini baskarma kuru kazhettigin musylman dinbasylary kukyktaryn pravoslavie dinbasylary kukyktarymen tenestiru mәselesin koterdi Tortinshi Memlekettik dumadagy 442 deputattyn 6 uy gana musylman halyktarynyn okili boldy Solardyn ujymdastyruymen 1914 zhyly 15 20 mausym aralygynda Bүkilresejlik otti Tortinshi Memlekettik dumada Musylman frakciyasy mүshelerinin az boluy sebepti 1916 zhyly ogan komek korsetetin byuro kuru kazhettigi tudy Resej patshasynyn 1916 zhyly 25 mausymdagy buratanalardy majdannyn tyldagy kara zhumysyna alu turaly zharlygyna MҰSYLMAN FRAKCIYaSY narazylyk tanytty Zhalpy birinshi zhәne ekinshi Memlekettik dumaga sajlangan kazak deputattary Bakytzhan Қarataev Әlihan Bokejhanov A Birimzhanov Muhamedzhan Tynyshbaev t b Musylman frakciyasy zhiyndarynda sot isi agartu dini ister t b mәselelerge belsene aralasty Tagy karanyzMemlekettik dumaSyrtky siltemeler1917 ZhYLҒY TҮRKISTAN MҰSYLMANDAR ҚҰRYLTAJY Muragattalgan 8 zheltoksannyn 2010 zhyly Mustafa ShokajDerekkozderҚazak enciklopediyasy 6 tom
