Беловеж келісімі
Беловеж келісімі (орыс. Беловежское соглашение) — 1991 жылы 8 желтоқсанында Ресей, Украина, Беларусь республикаларының басшылары арасында жасалынған КСРО ыдырауы мен ТМД құрылуы жайлы келісім шарт. Бұл келісім КСРО-ның таралуына себеп болды.
Тарихы
1991 жылғы тамыз бүлігінен кейін КСРО-ның ыдырау процесі бұрынғыдан да үдей түсті. Бүлікті ұйымдастырушылар тұтқынға алынып, коммунистік партия таратылды. Өз тәуелсіздіктерін жариялаған бұрынғы одақтас республикалардың кейбіреулері (Литва, Латвия, Эстония, Грузия) өздерінің КСРО құрамынан шығатындықтарын мәлімдеді. Орталықтың билігі күннен күнге әлсіреп, елде саяси толқулар күшейді. Осындай жағдайда үш республика басшылары (Ресейден - Борис Ельцин, Украинадан - Леонід Кравчук, Беларусьтан - Станислав Шушкевич) Минскінің маңайындағы Беловеж орманында келіссөз өткізді.
Келіссөзде Кеңес Одағын сақтап қалудың бұдан былай мүмкін еместігіне байланысты олар өз республикаларының одақтан шығатынын және өзара одақтастық (саяси, экономикалық, әскери) жөнінде жаңа шартқа қол қоятындықтарын мәлімдеді. Сөйтіп, КСРО тынысы тоқтады. Бұған жауап ретінде 1991 жылы он екінші желтоқсанда Ашхабад қаласында Орталық Азия республикалары президенттері (Қазақстаннан - Нұрсұлтан Назарбаев, Қырғызстаннан - Асқар Ақаев, Өзбекстаннан - Ислам Кәрімов, Тәжікстаннан - Қаһһор Маһкамов,Түрікменстаннан - Сапармұрат Ниязов) кездесу өткізді. Кездесуде олар өзара одақтастық жөніндегі шартқа қол қойды және өздерінің Беловеж келісімімен толық келісетіндіктерін мәлімдеді. Бұған қоса олар Беловеж келісіміне қатысушы елдерге және басқа да бұрынғы одақтас республикаларға жаңа одақтық шарт жасасу жөнінде үндеу жолдады. Көп ұзамай
21 желтоқсанда Алматы қаласында бұрынғы КСРО құрамында болған 11 республика (Армения, Әзірбайжан, Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Молдова, Өзбекстан, Ресей, Тәжікстан, Түрікменстан, Украина) басшылары жаңа келісімшартқа қол қойды. Сөйтіп бұрынғы КСРО аумағында жаңа одақ - Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) құрылды.
Маңызы
Беловеж келісімі КСРО тарихындағы маңызды оқиға болды және оның салдары әлемнің геосаяси картасын өзгертті. Ол туралы әлі күнге дейін әр түрлі пікірлер айтылып келеді: көптеген адамдар оны заңсыз деп санаса, басқалары бұл КСРО-ның таралуына әкелген логикалық нәтиже деп санайды. Келісімнің заңдылығы мен оның КСРО-ның таралуына апарған әсері әлі күнге дейін талқыланып келеді.
Дереккөздер
- Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
Сілтемелер
 | Бұл — мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді дәлдеп ауыстыру қажет. |
уикипедия, wiki, кітап, кітаптар, кітапхана, мақала, оқу, жүктеу, тегін, тегін жүктеу, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, сурет, музыка, seks, ән, фильм, кітап, ойын, ойындар, ұялы, андроид, iOS, apple, ұялы телефон, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ДК, веб, компьютер, Беловеж келісімі туралы ақпарат, Беловеж келісімі дегеніміз не? Беловеж келісімі сөзі нені білдіреді?
Belovezh kelisimi orys Belovezhskoe soglashenie 1991 zhyly 8 zheltoksanynda Resej Ukraina Belarus respublikalarynyn basshylary arasynda zhasalyngan KSRO ydyrauy men TMD kuryluy zhajly kelisim shart Bul kelisim KSRO nyn taraluyna sebep boldy Kelisimge kol koyu barysy Үstel үstinde sol zhakta pen Leonid Kravchuk Ukraina ortasynda Stanislav Shushkevich pen Belarus on zhakta Boris Elcin menTarihy1991 zhylgy tamyz bүliginen kejin KSRO nyn ydyrau procesi buryngydan da үdej tүsti Bүlikti ujymdastyrushylar tutkynga alynyp kommunistik partiya taratyldy Өz tәuelsizdikterin zhariyalagan buryngy odaktas respublikalardyn kejbireuleri Litva Latviya Estoniya Gruziya ozderinin KSRO kuramynan shygatyndyktaryn mәlimdedi Ortalyktyn biligi kүnnen kүnge әlsirep elde sayasi tolkular kүshejdi Osyndaj zhagdajda үsh respublika basshylary Resejden Boris Elcin Ukrainadan Leonid Kravchuk Belarustan Stanislav Shushkevich Minskinin manajyndagy Belovezh ormanynda kelissoz otkizdi Kelissozde Kenes Odagyn saktap kaludyn budan bylaj mүmkin emestigine bajlanysty olar oz respublikalarynyn odaktan shygatynyn zhәne ozara odaktastyk sayasi ekonomikalyk әskeri zhoninde zhana shartka kol koyatyndyktaryn mәlimdedi Sojtip KSRO tynysy toktady Bugan zhauap retinde 1991 zhyly on ekinshi zheltoksanda Ashhabad kalasynda Ortalyk Aziya respublikalary prezidentteri Қazakstannan Nursultan Nazarbaev Қyrgyzstannan Askar Akaev Өzbekstannan Islam Kәrimov Tәzhikstannan Қaһһor Maһkamov Tүrikmenstannan Saparmurat Niyazov kezdesu otkizdi Kezdesude olar ozara odaktastyk zhonindegi shartka kol kojdy zhәne ozderinin Belovezh kelisimimen tolyk kelisetindikterin mәlimdedi Bugan kosa olar Belovezh kelisimine katysushy elderge zhәne baska da buryngy odaktas respublikalarga zhana odaktyk shart zhasasu zhoninde үndeu zholdady Kop uzamaj 21 zheltoksanda Almaty kalasynda buryngy KSRO kuramynda bolgan 11 respublika Armeniya Әzirbajzhan Belarus Қazakstan Қyrgyzstan Moldova Өzbekstan Resej Tәzhikstan Tүrikmenstan Ukraina basshylary zhana kelisimshartka kol kojdy Sojtip buryngy KSRO aumagynda zhana odak Tәuelsiz Memleketter Dostastygy TMD kuryldy ManyzyBelovezh kelisimi KSRO tarihyndagy manyzdy okiga boldy zhәne onyn saldary әlemnin geosayasi kartasyn ozgertti Ol turaly әli kүnge dejin әr tүrli pikirler ajtylyp keledi koptegen adamdar ony zansyz dep sanasa baskalary bul KSRO nyn taraluyna әkelgen logikalyk nәtizhe dep sanajdy Kelisimnin zandylygy men onyn KSRO nyn taraluyna apargan әseri әli kүnge dejin talkylanyp keledi DerekkozderSayasi tүsindirme sozdik Almaty 2007 ISBN 9965 32 491 3SiltemelerBul makalanyn bastamasy Bul makalany tolyktyryp damytu arkyly Uikipediyaga komektese alasyz Bul eskertudi dәldep auystyru kazhet
